Tôi có thuê một đơn vị thực hiện dịch vụ tư vấn, nhưng họ không thực hiện theo hợp đồng, hệ quả làm phát sinh thiệt hại.
Họ đồng ý bồi thường, tuy nhiên lại không trực tiếp bồi thường mà ủy quyền cho bên khác thì có được hay không?
Trả lời
Theo Điều 360 Bộ luật Dân sự năm 2015, “trường hợp có thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ gây ra thì bên có nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác”.
Thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ bao gồm thiệt hại về vật chất và thiệt hại về tinh thần. Thiệt hại về vật chất là tổn thất vật chất thực tế xác định được, bao gồm tổn thất về tài sản, chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại, thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút. Thiệt hại về tinh thần là tổn thất về tinh thần do bị xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín và các lợi ích nhân thân khác của một chủ thể”.
Về nguyên tắc, theo Điều 13 của Bộ luật này, “cá nhân, pháp nhân có quyền dân sự bị xâm phạm được bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác”.
Như vậy, nếu bên vi phạm nghĩa vụ gây thiệt hại cho bạn về vật chất, tinh thần, họ có nghĩa vụ bồi thường cho bạn.
Việc bồi thường thiệt hại là nghĩa vụ pháp lý, họ có thể trực tiếp thực hiện hoặc ủy quyền cho người khác thực hiện theo quy định của pháp luật dân sự.
Cụ thể, Điều 138 của Bộ luật này quy định về đại diện theo ủy quyền như sau:
“1. Cá nhân, pháp nhân có thể ủy quyền cho cá nhân, pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.
2. Các thành viên hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân có thể thỏa thuận cử cá nhân, pháp nhân khác đại diện theo ủy quyền xác lập, thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến tài sản chung của các thành viên hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân.
3. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có thể là người đại diện theo ủy quyền, trừ trường hợp pháp luật quy định giao dịch dân sự phải do người từ đủ mười tám tuổi trở lên xác lập, thực hiện”.
Giao dịch dân sự do người đại diện xác lập, thực hiện với người thứ ba phù hợp với phạm vi đại diện làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện. Có nghĩa là, bên nhận ủy quyền sẽ bồi thường thiệt hại cho bạn thông qua ủy quyền của bên gây ra thiệt hại cho bạn trong phạm vi ủy quyền. Bởi vì, nghĩa vụ của bên được ủy quyền được quy định cụ thể tại Điều 565 của Bộ luật này. Đó là:
“1. Thực hiện công việc theo ủy quyền và báo cho bên ủy quyền về việc thực hiện công việc đó.
2. Báo cho người thứ ba trong quan hệ thực hiện ủy quyền về thời hạn, phạm vi ủy quyền và việc sửa đổi, bổ sung phạm vi ủy quyền.
3. Bảo quản, giữ gìn tài liệu và phương tiện được giao để thực hiện việc ủy quyền.
4. Giữ bí mật thông tin mà mình biết được trong khi thực hiện việc ủy quyền.
5. Giao lại cho bên ủy quyền tài sản đã nhận và những lợi ích thu được trong khi thực hiện việc ủy quyền theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật.
6. Bồi thường thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ quy định tại Điều này”.
Để thực hiện nghĩa vụ theo ủy quyền, họ có quyền yêu cầu bên ủy quyền cung cấp thông tin, tài liệu và phương tiện cần thiết để thực hiện công việc ủy quyền; được thanh toán chi phí hợp lý mà mình đã bỏ ra để thực hiện công việc ủy quyền; hưởng thù lao, nếu có thỏa thuận.
Bên vi phạm nghĩa vụ gây thiệt hại cho bạn khi ủy quyền cho người khác bồi thường có các nghĩa vụ được quy định tại Điều 567 của Bộ luật này, bao gồm:
“1. Cung cấp thông tin, tài liệu và phương tiện cần thiết để bên được ủy quyền thực hiện công việc.
2. Chịu trách nhiệm về cam kết do bên được ủy quyền thực hiện trong phạm vi ủy quyền.
3. Thanh toán chi phí hợp lý mà bên được ủy quyền đã bỏ ra để thực hiện công việc được ủy quyền; trả thù lao cho bên được ủy quyền, nếu có thỏa thuận về việc trả thù lao”.
Căn cứ các quy định nêu trên, có thể khẳng định, trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi vi phạm nghĩa vụ, bao gồm cả thiệt hại về vật chất, tinh thần cho bạn là của bên vi phạm. Trường hợp họ không trực tiếp thực hiện thì có thể ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác. Tổ chức các nhân được ủy quyền thay mặt bên vi phạm bồi thường trong phạm vi ủy quyền.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
