Tôi cùng với mấy người nữa được thừa kế một thửa đất do ông nội để lại, nhưng vì lý do cá nhân tôi không muốn nhận.
Xin hỏi các anh chị, tôi có quyền từ chối nhận di sản hay không? Giấy tờ thể hiện sự từ chối có cần công chứng, chứng thực và thực hiện thủ tục này ở đâu?
Trả lời
Lập di chúc để định đoạt tài sản của mình, để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật hoặc hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật là quyền của cá nhân.
Chính vì vậy, về nguyên tắc được hưởng di sản do người khác để lại, bạn có quyền nhận hoặc từ chối nhận theo quy định của pháp luật.
Điều 620 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về từ chối nhận di sản như sau:
“1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.
2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.
3. Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản”.
Việc từ chối nhận di sản là quyền của cá nhân, trừ trường hợp từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác. Ví dụ, người thừa kế từ chối nhận di sản để trốn tránh việc thanh toán khoản nợ phải thanh toán.
Căn cứ quy định nêu trên, hình thức của việc từ chối nhận di sản chỉ yêu cầu lập thành văn bản, không bắt buộc phải công chứng, chứng thực. Nói cách khác, người thừa kế có thể lựa chọn lập văn bản từ chối nhận di chúc có hoặc không có công chứng, chứng thực.
Theo Điều 59 Luật Công chứng năm 2014, “người thừa kế có thể yêu cầu công chứng văn bản từ chối nhận di sản. Khi yêu cầu công chứng văn bản từ chối nhận di sản, người yêu cầu công chứng phải xuất trình bản sao di chúc trong trường hợp thừa kế theo di chúc hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người yêu cầu công chứng theo pháp luật về thừa kế; giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác chứng minh người để lại di sản đã chết”.
Nếu bạn lựa chọn công chứng văn bản từ chối nhận di sản là bất động sản của ông nội để lại, bạn cũng không bắt buộc phải thực hiện thủ tục này tại tổ chức hành nghề công chứng nơ có bất động sản. Bởi vì, Điều 42 của Luật này quy định: “Công chứng viên của tổ chức hành, nghề công chứng chỉ được công chứng hợp đồng, giao dịch về bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản là bất động sản và văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền đối với bất động sản”.
Nếu lựa chọn chứng thực, bạn có thể thực hiện thủ tục này tại UBND cấp xã. Bởi vì, theo điểm g khoản 2 Điều 5 Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/02/2015 của Chính phủ quy định về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch, Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là Ủy ban nhân dân cấp xã) có thẩm quyền và trách nhiệm “Chứng thực văn bản từ chối nhận di sản”.
Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện ký chứng thực và đóng dấu của Ủy ban nhân dân cấp xã.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
