Năm ngoài khi vào ăn tại một nhà hàng, tôi có gửi xe nhưng sau đó xe bị mất thì nhà hàng từ chối bồi thường do ngay tại cửa họ đã đề thông báo “khách tự bảo quản phương tiện, nếu mất nhà hàng không...
Tuy vậy, mới đây tôi tìm thấy vé gửi xe của họ ghi đúng ngày hôm đó thì liệu tôi có thể quay lại bắt đền hay không?
Trả lời
Hợp đồng gửi giữ tài sản, theo Điều 554 Bộ luật Dân sự năm 2015, “là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên giữ nhận tài sản của bên gửi để bảo quản và trả lại chính tài sản đó cho bên gửi khi hết thời hạn hợp đồng, bên gửi phải trả tiền công cho bên giữ, trừ trường hợp gửi giữ không phải trả tiền công”.
Có thể thấy, trông giữ xe là một giao dịch gửi giữ tài sản. Khi gửi và nhận trông giữ xe, các bên thỏa thuận bên giữ nhận xe của bên gửi để bảo quản và trả lại chính xe đó cho bên gửi. Tiền công có thể có hoặc không theo thỏa thuận của các bên, mà thông thường là do bên giữ xe quyết định.
Nhà hàng có phải chịu trách nhiệm giữ xe cho khách vào ăn uống và bồi thường trong trường hợp xe bị mất hay không, cần xác định rõ có việc gửi giữ xe giữa hai bên và tương ứng là nghĩa vụ của mỗi bên như thế nào?
Nếu khách đến ăn uống gửi xe vào bãi của nhà hàng, có người trông giữ ghi nhận đưa vé thì các bên đã xác lập giao dịch gửi giữ tài sản. Khi đó, nhà hàng có nghĩa vụ trông giữ.
Điều 274 của Bộ luật này quy định: “Nghĩa vụ là việc mà theo đó, một hoặc nhiều chủ thể (sau đây gọi chung là bên có nghĩa vụ) phải chuyển giao vật, chuyển giao quyền, trả tiền hoặc giấy tờ có giá, thực hiện công việc hoặc không được thực hiện công việc nhất định vì lợi ích của một hoặc nhiều chủ thể khác (sau đây gọi chung là bên có quyền)”.
Nghĩa vụ phát sinh từ căn cứ sau đây:
- Hợp đồng.
- Hành vi pháp lý đơn phương.
- Thực hiện công việc không có ủy quyền.
- Chiếm hữu, sử dụng tài sản hoặc được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật.
- Gây thiệt hại do hành vi trái pháp luật.
- Căn cứ khác do pháp luật quy định.
Theo Điều 360 của Bộ luật này, “trường hợp có thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ gây ra thì bên có nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác”.
Cụ thể, khoản 4 Điều 557 của Bộ luật này quy định một trong những nghĩa vụ của bên giữ tài sản là “Phải bồi thường thiệt hại, nếu làm mất, hư hỏng tài sản gửi giữ, trừ trường hợp bất khả kháng”.
Thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ bao gồm thiệt hại về vật chất và thiệt hại về tinh thần. Thiệt hại về vật chất là tổn thất vật chất thực tế xác định được, bao gồm tổn thất về tài sản, chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại, thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút. Thiệt hại về tinh thần là tổn thất về tinh thần do bị xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín và các lợi ích nhân thân khác của một chủ thể.
Nếu đã có thông báo khách tự chịu trách nhiệm bảo quản phương tiện, nếu mất nhà hàng không chịu trách nhiệm thì về nguyên tắc giữa các bên không thiết lập giao dịch gửi giữ tài sản. Từ đó, trường hợp khách để xe bên ngoài và bị mất thì nhà hàng không phải chịu trách nhiệm bồi thường.
Theo thông tin của bạn, khi xảy ra việc mất xe, giữa hai bên đã xác nhận nhà hàng có dán biển thông báo “khách tự bảo quản phương tiện, nếu mất nhà hàng không chịu trách nhiệm”. Tuy nhiên sau một thời gian bạn mới nhớ ra là khi đưa xe vào bãi của nhà hàng có lấy vé gửi xe của họ (hiện bạn vẫn đang giữ vé xe này). Đó chính là bằng chứng cho việc trên thực tế, giữa hai bên đã xác lập quan hệ gửi giữ xe.
Bạn có thể trao đổi lại với nhà hàng về trách nhiệm bồi thường của họ. Nếu không, bạn có thể khởi kiện để yêu cầu bồi thường.
Về thời hiệu khởi kiện, Điều 5 Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP ngày 06/9/2022 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn như sau:
“1. Việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng phát sinh trước hoặc sau ngày 01 tháng 01 năm 2017 (ngày Bộ luật Dân sự có hiệu lực) và đương sự khởi kiện từ ngày 01 tháng 01 năm 2017, thì thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại đều là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.
2. Thời điểm người có quyền yêu cầu biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm là khi họ nhận ra được hoặc có thể khẳng định được về việc quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.
Ví dụ: Ngày 02 tháng 7 năm 2022, A phát hiện cá trong ao nhà mình bị chết hàng loạt. A nghi ngờ nguyên nhân là do nguồn nước thải từ nhà B nên A yêu cầu cơ quan giám định về môi trường tiến hành giám định nguyên nhân. Ngày 15 tháng 8 năm 2022, A nhận được kết quả giám định về nguyên nhân gây ra thiệt hại chính là do nguồn nước thải từ nhà B. Trường hợp này, thời điểm A biết quyền và lợi ích của mình bị xâm phạm là ngày 15 tháng 8 năm 2022.
3. Trường hợp người có quyền yêu cầu phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm là trong điều kiện, hoàn cảnh bình thường, nếu có thiệt hại xảy ra thì người đó biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm hoặc trường hợp pháp luật có quy định phải biết.
Ví dụ 1: Ngày 20 tháng 6 năm 2022, A gây thương tích cho B và cùng ngày B phải vào nhập viện điều trị thương tích. Trường hợp này, thời điểm B phải biết quyền và lợi ích của mình bị xâm phạm là ngày 20 tháng 6 năm 2022.
Ví dụ 2: A giao cho B trông giữ chiếc xe ô tô của A theo hợp đồng gửi giữ tài sản. Trong thời hạn của hợp đồng, xe ô tô bị C phá hủy. Tại thời điểm xe ô tô bị thiệt hại, B không có mặt tại nơi xảy ra thiệt hại nhưng B vẫn phải biết về việc thiệt hại xảy ra. Thời điểm B phải biết là thời điểm C gây thiệt hại”.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
