Tôi là bác họ bên đằng mẹ của cháu V (8 tuổi) mồ côi cả cha lẫn mẹ khi cháu được 3 tuổi. Tôi được biết cách đây 5 năm, anh H là bác họ bên đằng bố của cháu V có làm thủ đăng ký giám hộ theo diện...
Tôi là bác họ bên đằng mẹ của cháu V (8 tuổi) mồ côi cả cha lẫn mẹ khi cháu được 3 tuổi. Tôi được biết cách đây 5 năm, anh H là bác họ bên đằng bố của cháu V có làm thủ đăng ký giám hộ theo diện đăng ký giám hộ cử (vì cháu V không có anh, chị ruột, không còn ông bà nội, ngoại, cô, dì, cậu, chú, bác ruột) và đón cháu V về gia đình chăm sóc, nuôi dưỡng. Tuy nhiên, hiện nay anh H bị bệnh hiểm nghèo và không có đủ điều kiện để chăm sóc, giáo dục cháu V. Theo nguyện vọng của anh H muốn tôi sẽ là người giám hộ cho cháu V thay cho anh để có thể tiếp tục nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục và quản lý tài sản cho cháu được tốt nhất. Xin hỏi, tôi và anh H phải làm thế nào để tôi được là người giám hộ cho cháu V thay anh H?
Trả lời:
Điều 60 Bộ luật dân sự 2015 quy định về thay đổi người giám hộ như sau:
“1. Người giám hộ được thay đổi trong trường hợp sau đây:
a) Người giám hộ không còn đủ các điều kiện quy định tại Điều 49, Điều 50 của Bộ luật này;
b) Người giám hộ là cá nhân chết hoặc bị Tòa án tuyên bố hạn chế năng lực hành vi dân sự, có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, mất năng lực hành vi dân sự, mất tích; pháp nhân làm giám hộ chấm dứt tồn tại;
c) Người giám hộ vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ giám hộ;
d) Người giám hộ đề nghị được thay đổi và có người khác nhận làm giám hộ.
2. Trường hợp thay đổi người giám hộ đương nhiên thì những người được quy định tại Điều 52 và Điều 53 của Bộ luật này là người giám hộ đương nhiên; nếu không có người giám hộ đương nhiên thì việc cử, chỉ định người giám hộ được thực hiện theo quy định tại Điều 54 của Bộ luật này.
3. Thủ tục thay đổi người giám hộ được thực hiện theo quy định của pháp luật về hộ tịch.”
Như vậy, do anh H bị bệnh hiểm nghèo và không có đủ điều kiện để chăm sóc, giáo dục cháu V và anh H có nguyện vọng được thay đổi người giám hộ cũng như có bạn là người muốn nhận làm giám hộ vì vậy, theo quy định trên thì các bạn được thay đổi người giám hộ.
Tại Điều 23 Luật Hộ tịch quy định về đăng ký thay đổi giám hộ như sau:
“Trường hợp yêu cầu thay đổi người giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự và có người khác đủ điều kiện nhận làm giám hộ, thì các bên làm thủ tục đăng ký chấm dứt giám hộ trước đó và đăng ký giám hộ mới theo quy định tại Mục này.”
Theo đó, đối với bạn muốn là người giám hộ cho cháu V thay anh H thì trước hết bạn cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện của cá nhân làm người giám hộ được quy định tại Điều 49 Bộ luật dân sự 2015, cụ thể như sau:
“Cá nhân có đủ các điều kiện sau đây có thể làm người giám hộ:
1. Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
2. Có tư cách đạo đức tốt và các điều kiện cần thiết để thực hiện quyền, nghĩa vụ của người giám hộ.
3. Không phải là người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc người bị kết án nhưng chưa được xoá án tích về một trong các tội cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của người khác.
4. Không phải là người bị Tòa án tuyên bố hạn chế quyền đối với con chưa thành niên.”
Đối với anh H, anh phải làm thủ tục đăng ký chấm dứt giám hộ theo quy định tại Điều 22 Luật Hộ tịch, cụ thể như sau:
“1. Người yêu cầu đăng ký chấm dứt giám hộ nộp tờ khai đăng ký chấm dứt giám hộ theo mẫu quy định và giấy tờ làm căn cứ chấm dứt giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự cho cơ quan đăng ký hộ tịch.
2. Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc chấm dứt giám hộ đủ điều kiện theo quy định của Bộ luật dân sự, công chức tư pháp - hộ tịch ghi việc chấm dứt giám hộ vào Sổ hộ tịch, cùng người đi đăng ký chấm dứt giám hộ ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục cho người yêu cầu.”
Sau khi anh H hoàn thành thủ tục đăng ký chấm dứt giám hộ, thì bạn đến UBND cấp xã nơi cư trú của người được giám hộ hoặc người giám hộ thực hiện đăng ký giám hộ cử (theo quy định tại Điều 19, Luật Hộ tịch về thẩm quyền đăng ký giám hộ).
Thủ tục đăng ký giám hộ cử được quy định tại Điều 20, Luật Hộ tịch:
“1. Người yêu cầu đăng ký giám hộ nộp tờ khai đăng ký giám hộ theo mẫu quy định và văn bản cử người giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự cho cơ quan đăng ký hộ tịch.
2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy đủ điều kiện theo quy định pháp luật thì công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch và cùng người đi đăng ký giám hộ ký vào Sổ hộ tịch, báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục cho người yêu cầu.”
Bước tiếp theo, bạn và anh H tiến hành chuyển giao giám hộ theo quy định tại Điều 61 Bộ luật dân sự 2015 như sau:
“1. Khi thay đổi người giám hộ thì trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày có người giám hộ mới, người đã thực hiện việc giám hộ phải chuyển giao giám hộ cho người thay thế mình.
2. Việc chuyển giao giám hộ phải được lập thành văn bản, trong đó ghi rõ lý do chuyển giao và tình trạng tài sản, vấn đề khác có liên quan của người được giám hộ tại thời điểm chuyển giao. Cơ quan cử, chỉ định người giám hộ, người giám sát việc giám hộ chứng kiến việc chuyển giao giám hộ.
3. Trường hợp thay đổi người giám hộ quy định tại khoản 1 Điều 60 của Bộ luật này thì cơ quan cử, chỉ định người giám hộ lập biên bản, ghi rõ tình trạng tài sản, vấn đề khác có liên quan của người được giám hộ, quyền, nghĩa vụ phát sinh trong quá trình thực hiện việc giám hộ để chuyển giao cho người giám hộ mới với sự chứng kiến của người giám sát việc giám hộ.”
Nguyễn Tuân
Nguyễn Sỹ Tuấn
