Tôi có hộ khẩu thường trú tại một huyện thuộc thành phố Hà Nội. Tôi có nhu cầu nhận nuôi con nuôi trong nước và đã đến 01 cơ sở nuôi dưỡng trẻ em xin nhận 01 cháu bé mồ côi làm con nuôi
Tuy nhiên, Trung tâm cho biết cháu bé này đã được xác nhận đủ điều kiện làm con nuôi nước ngoài rồi. Xin hỏi, trong trường hợp này tôi muốn nhận cháu bé làm con nuôi thì có được giải quyết không? Nếu được thì tôi đăng ký ở đâu và hồ sơ, thủ tục giải quyết như thế nào?
Trả lời:
Khoản 3, Điều 4 của Luật Nuôi con nuôi quy định nguyên tắc giải quyết việc nuôi con nuôi: “Chỉ cho làm con nuôi người ở nước ngoài khi không thể tìm được gia đình thay thế ở trong nước.”
Tại Điều 5 của Luật này quy định thứ tự ưu tiên lựa chọn gia đình thay thế như sau:
“1. Thứ tự ưu tiên lựa chọn gia đình thay thế được thực hiện quy định sau đây:
a) Cha dượng, mẹ kế, cô, cậu, dì, chú, bác ruột của người được nhận làm con nuôi;
b) Công dân Việt Nam thường trú ở trong nước;
c) Người nước ngoài thường trú ở Việt Nam;
d) Công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài;
đ) Người nước ngoài thường trú ở nước ngoài.
2. Trường hợp có nhiều người cùng hàng ưu tiên xin nhận một người làm con nuôi thì xem xét, giải quyết cho người có điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con nuôi tốt nhất.”
Khoản 1, Điều 36 của Luật Nuôi con nuôi quy định: “Trước khi Sở Tư pháp xem xét, giới thiệu trẻ em làm con nuôi, nếu có người trong nước nhận trẻ em làm con nuôi thì người đó liên hệ với Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có trụ sở của cơ sở nuôi dưỡng mà trẻ em đang sinh sống để xem xét, giải quyết, nếu việc nhận con nuôi đã hoàn thành thì Ủy ban nhân dân cấp xã báo cáo Sở Tư pháp để chấm dứt việc giới thiệu trẻ em làm con nuôi nước ngoài.”
Như vậy, pháp luật về nuôi con nuôi luôn tạo điều kiện và ưu tiên cho công dân Việt Nam thường trú ở trong nước nhận trẻ em ở trong nước làm con nuôi. Đối với trường hợp của bạn, nếu cháu bé ở cơ sở nuôi dưỡng đã được xác nhận đủ điều kiện làm con nuôi nước ngoài nhưng Sở Tư pháp chưa thực hiện thủ tục giới thiệu làm con nuôi nước ngoài thì bạn vẫn được xem xét, giải quyết nhận cháu bé này làm con nuôi. Trường hợp này, bạn cần đến UBND cấp xã nơi có trụ sở của cơ sở nuôi dưỡng mà cháu bé đang sinh sống để được xem xét, giải quyết việc đăng ký nhận nuôi con nuôi.
Hồ sơ của người nhận con nuôi được quy định tại Điều 17 của Luật Nuôi con nuôi, cụ thể như sau:
“Hồ sơ của người nhận con nuôi gồm có:
1. Đơn xin nhận con nuôi;
2. Bản sao Hộ chiếu, Giấy chứng minh nhân dân hoặc giấy tờ có giá trị thay thế;
3. Phiếu lý lịch tư pháp;
4. Văn bản xác nhận tình trạng hôn nhân;
5. Giấy khám sức khỏe do cơ quan y tế cấp huyện trở lên cấp; văn bản xác nhận hoàn cảnh gia đình, tình trạng chỗ ở, điều kiện kinh tế do Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người nhận con nuôi thường trú cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 14 của Luật này.”
Về hồ sơ của cháu bé sẽ do cơ sở nuôi dưỡng lập và cung cấp cho bạn để nộp cùng hồ sơ của bạn.
Thủ tục đăng ký nuôi con nuôi được quy định tại các Điều 20, 21 và 22 Luật Nuôi con nuôi, cụ thể như sau:
“Điều 20. Kiểm tra hồ sơ, lấy ý kiến của những người liên quan
Ủy ban nhân dân cấp xã nơi nhận hồ sơ có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ; trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, tiến hành xong việc lập ý kiến của những người quy định tại Điều 21 của Luật này.
Việc lấy ý kiến phải lập thành văn bản và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người được lấy ý kiến.
Điều 21. Sự đồng ý cho làm con nuôi
1. Việc nhận nuôi con nuôi phải được sự đồng ý của cha mẹ đẻ của người được nhận làm con nuôi; nếu cha đẻ hoặc mẹ đẻ đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự hoặc không xác định được thì phải được sự đồng ý của người còn lại; nếu cả cha mẹ đẻ đều đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự hoặc không xác định được thì phải được sự đồng ý của người giám hộ; trường hợp nhận trẻ em từ đủ 09 tuổi trở lên làm con nuôi thì còn phải được sự đồng ý của trẻ em đó.
2. Người đồng ý cho làm con nuôi quy định tại khoản 1 điều này phải được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi nhận hồ sơ tư vấn đầy đủ về mục đích nuôi con nuôi; quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ nuôi và con nuôi; quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ đẻ và con sau khi người đó được nhận làm con nuôi.
3. Sự đồng ý phải hoàn toàn tự nguyện, trung thực, không bị ép buộc, không bị đe dọa hay mua chuộc, không vụ lợi, không kèm theo yêu cầu trả tiền hoặc lợi ích vật chất khác.
4. Cha mẹ đẻ chỉ được đồng ý cho con làm con nuôi sau khi con đã được sinh ra ít nhất 15 ngày.
Điều 22. Đăng ký việc nuôi con nuôi
1. Khi xét thấy người nhận con nuôi và người được giới thiệu làm con nuôi có đủ điều kiện theo quy định của Luật này thì Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức đăng ký nuôi con nuôi, trao Giấy chứng nhận nuôi con nuôi cho cha mẹ nuôi, cha mẹ đẻ hoặc người giám hộ hoặc đại diện cơ sở nuôi dưỡng, tổ chức giao nhận con nuôi và ghi vào sổ hộ tịch trong thời hạn 20 ngày, kể từ ngày có ý kiến đồng ý của những người quy định tại Điều 21 của Luật này.
2. Trường hợp Ủy ban nhân dân cấp xã từ chối đăng ký thì phải trả lời bằng văn bản cho người nhận con nuôi, cha mẹ đẻ hoặc người giám hộ hoặc đại diện cơ sở nuôi dưỡng và nêu rõ lý do trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày có ý kiến của những người quy định tại Điều 21 của Luật này.
3. Giấy chứng nhận nuôi con nuôi được gửi Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thường trú của người nhận con nuôi hoặc của người được nhận làm con nuôi.”
Bạn cần lưu ý, sau khi được đăng ký nhận nuôi con nuôi, bạn cần thực hiện trách nhiệm theo quy ddinhj tại Điều 23 của Luật Nuôi con nuôi, cụ thể như sau:
“Điều 23. Thông báo tình hình phát triển của con nuôi và theo dõi việc nuôi con nuôi
1. Sáu tháng một lần trong thời hạn 03 năm, kể từ ngày giao nhận con nuôi, cha mẹ nuôi có trách nhiệm thông báo cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi họ thường trú về tình trạng sức khỏe, thể chất, tinh thần, sự hòa nhập của con nuôi với cha mẹ nuôi, gia đình, cộng đồng.
2. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cha mẹ nuôi thường trú có trách nhiệm kiểm tra, theo dõi tình hình thực hiện việc nuôi con nuôi.”
Nguyễn Đạt
Nguyễn Sỹ Tuấn
