Tình hình dịch bệnh SARS-CoV-2 ở các quốc gia có chung đường biên giới với Việt Nam diễn biến rất phức tạp, trong khi, về cơ bản, chúng ta đã và đang kiểm soát tốt. Chính vì vậy, có nhiều người...
Trả lời
Theo khoản 1 Điều 35 của Luật Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm năm 2007, đối tượng phải kiểm dịch y tế biên giới bao gồm:
“a) Người nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh Việt Nam;
b) Phương tiện vận tải nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh Việt Nam;
c) Hàng hoá nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh Việt Nam;
d) Thi thể, hài cốt, mẫu vi sinh y học, sản phẩm sinh học, mô, bộ phận cơ thể người vận chuyển qua biên giới Việt Nam”.
Một trong những nội dung kiểm dịch y tế biên giới là các đối tượng nêu trên phải được khai báo y tế. Kiểm tra y tế bao gồm kiểm tra giấy tờ liên quan đến y tế và kiểm tra thực tế. Xử lý y tế được thực hiện khi đã tiến hành kiểm tra y tế và phát hiện đối tượng phải kiểm dịch y tế có dấu hiệu mang mầm bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A. Trường hợp nhận được khai báo của chủ phương tiện vận tải hoặc có bằng chứng rõ ràng cho thấy trên phương tiện vận tải, người, hàng hoá có dấu hiệu mang mầm bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A thì phương tiện vận tải, người, hàng hoá trên phương tiện đó phải được cách ly để kiểm tra y tế trước khi làm thủ tục nhập cảnh, nhập khẩu, quá cảnh; nếu không thực hiện yêu cầu cách ly của tổ chức kiểm dịch y tế biên giới thì bị áp dụng biện pháp cưỡng chế cách ly.
Theo khoản 2 Điều 4 Nghị định số 89/2018/NĐ-CP ngày 25/6/2018 của Chính phủ, khai báo y tế được áp dụng đối với một trong các trường hợp sau:
“a) Có quyết định công bố hoặc thông báo dịch bệnh truyền nhiễm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
b) Căn cứ tình hình dịch bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A, các bệnh mới nổi, các bệnh bùng phát hoặc cảnh báo nguy cơ xâm nhập dịch bệnh của cơ quan y tế có thẩm quyền từ các quốc gia, quốc tế”.
Vi phạm quy định về kiểm dịch y tế biên giới, trong đó có hành vi không thực hiện khai báo y tế, từ chối kiểm tra y tế, che giấu hoặc xóa bỏ hiện trạng phải kiểm dịch y tế, không thực hiện việc cách ly y tế, cưỡng chế cách ly y tế, xử lý y tế… tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả mà bị xử lý vi phạm hành chính hoặc phải chịu trách nhiệm hình sự. Cụ thể:
Theo điểm d khoản 2 Điều 13 của Nghị định số 117/2020/NĐ-CP ngày 28/09/2020 của Chính phủ, hành vi “không khai báo y tế hoặc khai báo không trung thực về kiểm dịch y tế biên giới theo quy định của pháp luật” bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng.
Khoản 4 của Điều này quy định: “Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi không chấp hành cách ly y tế, cưỡng chế cách ly y tế, xử lý y tế đối với người, phương tiện vận tải, hàng hóa và các đối tượng phải kiểm dịch khác mang tác nhân gây bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A”. Thêm nữa, bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc thực hiện việc cách ly y tế, cưỡng chế cách ly y tế, xử lý y tế đối với người, phương tiện vận tải, hàng hóa mang tác nhân gây bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A.
Thậm chí, người vi phạm còn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về Tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người được quy định tại Điều 240 Bộ luật Hình sự năm 2015 (Điểm 1.1 mục 1 Công văn số 45/TANDTC-PC ngày 30/03/2020 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về việc xét xử tội phạm liên quan đến phòng, chống dịch bệnh COVID-19), nếu có một trong các hành vi như sau:
“1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Đưa ra hoặc cho phép đưa ra khỏi vùng có dịch bệnh động vật, thực vật, sản phẩm động vật, thực vật hoặc vật phẩm khác có khả năng lây truyền dịch bệnh nguy hiểm cho người, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;
b) Đưa vào hoặc cho phép đưa vào lãnh thổ Việt Nam động vật, thực vật hoặc sản phẩm động vật, thực vật bị nhiễm bệnh hoặc mang mầm bệnh nguy hiểm có khả năng lây truyền cho người;
c) Hành vi khác làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho người.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:
a) Dẫn đến phải công bố dịch thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh hoặc Bộ trưởng Bộ Y tế;
b) Làm chết người.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 12 năm:
a) Dẫn đến phải công bố dịch thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ;
b) Làm chết 02 người trở lên.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm”.
Như vậy, tất cả mọi người có nghĩa vụ khai báo y tế trung thực, nghiêm túc chấp hành hướng dẫn, quyết định của nhà chức trách. Đó cũng là biện pháp hữu hiệu để phòng, chống dịch bệnh lây lan, vì sức khỏe của chính người đó và cộng đồng. Nếu vi phạm, tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật như trên.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
