Tôi có đặt mua một bộ sofa thông qua website của người bán ở Thành phố Hồ Chí Minh. Mặc dù không ký hợp đồng bằng văn bản, nhưng đặt hàng và xác nhận đơn hàng ghi rõ chủng loại, màu sắc, giá cả,...
Khi đơn vị vận chuyển giao hàng, tôi phát hiện không đúng chủng loại, chất lượng. Xin hỏi các anh chị: Nếu người bán không giao được đúng hàng hóa đã đặt, tôi có quyền từ chối nhận hàng hay không? Giả sử tôi chấp nhận nhận hàng, họ có bắt buộc phải giảm giá cho tôi hay không?
Trả lời
Theo Điều 430 Bộ luật Dân sự năm 2015, “Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán”.
Tài sản được quy định tại Bộ luật Dân sự năm 2015 đều có thể là đối tượng của hợp đồng mua bán. Trường hợp theo quy định của luật, tài sản bị cấm hoặc bị hạn chế chuyển nhượng thì tài sản là đối tượng của hợp đồng mua bán phải phù hợp với các quy định đó. Tài sản bán bắt buộc phải thuộc sở hữu của người bán hoặc người bán có quyền bán.
Các bên có quyền thỏa thuận nội dung hợp đồng mua bán không trái với quy định của pháp luật, bao gồm chất lượng của hàng hóa, giá cả, phương thức thanh toán, đặt cọc, phạt vi phạm…
Điều 432 của Bộ luật này quy định về chất lượng của tài sản mua bán như sau:
“1. Chất lượng của tài sản mua bán do các bên thỏa thuận.
2. Trường hợp tiêu chuẩn về chất lượng của tài sản đã được công bố hoặc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định thì thỏa thuận của các bên về chất lượng của tài sản không được thấp hơn chất lượng của tài sản được xác định theo tiêu chuẩn đã công bố hoặc theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
3. Khi các bên không có thỏa thuận hoặc thỏa thuận không rõ ràng về chất lượng tài sản mua bán thì chất lượng của tài sản mua bán được xác định theo tiêu chuẩn về chất lượng của tài sản đã được công bố, quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc theo tiêu chuẩn ngành nghề.
Trường hợp không có tiêu chuẩn về chất lượng của tài sản đã được công bố, quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tiêu chuẩn ngành nghề thì chất lượng của tài sản mua bán được xác định theo tiêu chuẩn thông thường hoặc theo tiêu chuẩn riêng phù hợp với mục đích giao kết hợp đồng và theo quy định của Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”.
Giá, phương thức thanh toán do các bên thỏa thuận hoặc do người thứ ba xác định theo yêu cầu của các bên. Trường hợp pháp luật quy định giá, phương thức thanh toán phải theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì thỏa thuận của các bên phải phù hợp với quy định đó. Trường hợp không có thỏa thuận hoặc thỏa thuận không rõ ràng về giá, phương thức thanh toán thì giá được xác định theo giá thị trường, phương thức thanh toán được xác định theo tập quán tại địa điểm và thời điểm giao kết hợp đồng.
Bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền theo thời hạn, địa điểm và mức tiền được quy định trong hợp đồng. Trường hợp các bên chỉ có thỏa thuận về thời hạn giao tài sản thì thời hạn thanh toán tiền cũng được xác định tương ứng với thời hạn giao tài sản. Nếu các bên không có thỏa thuận về thời hạn giao tài sản và thời hạn thanh toán tiền thì bên mua phải thanh toán tiền tại thời điểm nhận tài sản.
Điều 445 của Bộ luật này quy định về trách nhiệm bảo đảm chất lượng vật mua bán như sau:
“1. Bên bán phải bảo đảm giá trị sử dụng hoặc các đặc tính của vật mua bán; nếu sau khi mua mà bên mua phát hiện khuyết tật làm mất giá trị hoặc giảm sút giá trị sử dụng của vật đã mua thì phải báo ngay cho bên bán khi phát hiện ra khuyết tật và có quyền yêu cầu bên bán sửa chữa, đổi vật có khuyết tật lấy vật khác, giảm giá và bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
2. Bên bán phải bảo đảm vật bán phù hợp với sự mô tả trên bao bì, nhãn hiệu hàng hóa hoặc phù hợp với mẫu mà bên mua đã lựa chọn.
3. Bên bán không chịu trách nhiệm về khuyết tật của vật trong trường hợp sau đây:
a) Khuyết tật mà bên mua đã biết hoặc phải biết khi mua;
b) Vật bán đấu giá, vật bán ở cửa hàng đồ cũ;
c) Bên mua có lỗi gây ra khuyết tật của vật”.
Trường hợp tài sản được giao không đúng chủng loại, theo Điều 439 của Bộ luật này, bên mua có một trong các quyền sau đây:
“1. Nhận và thanh toán theo giá do các bên thỏa thuận.
2. Yêu cầu giao tài sản đúng chủng loại và bồi thường thiệt hại.
3. Hủy bỏ hợp đồng và yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu việc giao không đúng chủng loại làm cho bên mua không đạt được mục đích giao kết hợp đồng.
Trường hợp tài sản gồm nhiều chủng loại mà bên bán không giao đúng với thỏa thuận đối với một hoặc một số loại thì bên mua có thể hủy bỏ phần hợp đồng liên quan đến loại tài sản đó và yêu cầu bồi thường thiệt hại”.
Tóm lại, nếu bên bán hàng giao hàng không đúng chất lượng, chủng loại theo thỏa thuận, bạn có quyền:
Một là, nhận và thanh toán theo giá do các bên thỏa thuận.
Hai là, yêu cầu người bán giao tài sản đúng chủng loại và bồi thường thiệt hại (nếu có).
Ba là, hủy bỏ hợp đồng và yêu cầu người bán bồi thường thiệt hại (nếu có).
Nếu bạn đồng ý nhận hàng, về nguyên tắc bạn phải thanh toán trị giá hàng hóa đã được xác nhận trong đơn hàng. Việc giảm giá hay không do hai bên thỏa thuận lại. Thông thường, trong trường hợp này người bán sẽ chấp nhận giảm giá cho bạn.
Bạn cũng có quyền yêu cầu người bán giao hàng hóa đúng chủng loại, chất lượng mà hai bên đã thỏa thuận. Nếu không, bạn có quyền hủy bỏ hợp đồng. Bởi vì, Điều 423 Bộ luật này quy định:
“1. Một bên có quyền hủy bỏ hợp đồng và không phải bồi thường thiệt hại trong trường hợp sau đây:
a) Bên kia vi phạm hợp đồng là điều kiện hủy bỏ mà các bên đã thỏa thuận;
b) Bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ hợp đồng;
c) Trường hợp khác do luật quy định.
2. Vi phạm nghiêm trọng là việc không thực hiện đúng nghĩa vụ của một bên đến mức làm cho bên kia không đạt được mục đích của việc giao kết hợp đồng.
3. Bên hủy bỏ hợp đồng phải thông báo ngay cho bên kia biết về việc hủy bỏ, nếu không thông báo mà gây thiệt hại thì phải bồi thường”.
Khi hợp đồng bị hủy bỏ, hợp đồng không có hiệu lực từ thời điểm giao kết, các bên không phải thực hiện nghĩa vụ đã thỏa thuận, trừ thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và thỏa thuận về giải quyết tranh chấp. Người bán phải hoàn trả lại cho bạn số tiền đã thanh toán trước. Nếu hợp đồng có nội dung về phạt vi phạm nghĩa vụ, họ phải trả cho bạn theo thỏa thuận này.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
