Em trai tôi chưa có bằng lái xe ô tô, nhưng đã lấy xe của tôi để đi tập. Trong lúc dừng đỗ, không kéo phanh tay nên xe bị trôi va chạm vào xe của người khác. Trong trường hợp em trai tôi sơ ý, tôi...
Trả lời
Nguồn nguy hiểm cao độ, theo khoản 1 Điều 601 Bộ luật Dân sự năm 2015, bao gồm “phương tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy công nghiệp đang hoạt động, vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ, thú dữ và các nguồn nguy hiểm cao độ khác do pháp luật quy định.
Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải vận hành, sử dụng, bảo quản, trông giữ, vận chuyển nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng quy định của pháp luật”.
Phương tiện giao thông vận tải cơ giới được xác định là một trong những nguồn nguy hiểm cao độ.
Theo khoản 18 Điều 3 Luật Giao thông đường bộ năm 2008, “phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (sau đây gọi là xe cơ giới) gồm xe ô tô; máy kéo; rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc được kéo bởi xe ô tô, máy kéo; xe mô tô hai bánh; xe mô tô ba bánh; xe gắn máy (kể cả xe máy điện) và các loại xe tương tự”.
Như vậy, xe ô tô là một trong những nguồn nguy hiểm cao độ. Chủ sở hữu xe ô tô phải vận hành, sử dụng, bảo quản, trông giữ, vận chuyển nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng quy định của pháp luật.
Khoản 2 Điều Điều 601 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; nếu chủ sở hữu đã giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng thì người này phải bồi thường, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”.
Có nghĩa là, với tư cách chủ sở hữu, bạn phải bồi thường thiệt hại khi xe ô tô của bạn gây thiệt hại cho người khác, trừ trường hợp bạn giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng thì người này phải bồi thường.
Hướng dẫn cụ thể nội dung này, khoản 2 Điều 12 Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP ngày 06/9/2022 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2023) của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định: “Người được chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng quy định của pháp luật phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, trừ trường hợp giữa chủ sở hữu và người được giao chiếm hữu, sử dụng có thỏa thuận khác không trái pháp luật, đạo đức xã hội hoặc không nhằm trốn tránh việc bồi thường”.
Ví dụ, các thỏa thuận sau đây không trái pháp luật, đạo đức xã hội hoặc không nhằm trốn tránh việc bồi thường:
- Thỏa thuận cùng nhau liên đới chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại;
- Thỏa thuận chủ sở hữu bồi thường thiệt hại trước bằng tài sản hợp pháp, sau đó người được giao chiếm hữu, sử dụng sẽ hoàn trả cho chủ sở hữu khoản tiền đã bồi thường trong trường hợp chủ sở hữu có điều kiện bồi thường.
Lưu ý, nếu chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ không đúng quy định của pháp luật mà gây thiệt hại, thì chủ sở hữu phải bồi thường. Ví dụ, bạn biết em trai bạn không có bằng lái xe ô tô nhưng vẫn giao xe cho người này sử dụng và gây thiệt hại thì về nguyên tắc, bạn phải bồi thường.
Theo khoản 4 Điều 12 Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP ngày 06/9/2022, “trường hợp nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật thì người đang chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ trái pháp luật phải bồi thường thiệt hại.
Khi chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ có lỗi trong việc để nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật thì phải liên đới bồi thường thiệt hại”.
Tóm lại, nếu em trai bạn chưa có bằng lái xe, tự ý lấy xe ô tô của bạn để tham gia giao thông, dừng đỗ bất cẩn để xe trôi gây thiệt hại cho người khác thì em trai bạn phải bồi thường. Giả sử bạn có lỗi trong việc để em trai tự ý lấy xe ô tô của mình và gây thiệt hại cho người khác thì bạn có trách nhiệm liên đới bồi thường.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
