Tôi muốn hỏi Luật Phòng cháy, chữa cháy năm 2024 quy định việc người dân tham gia chữa cháy như thế nào? Khi tham gia chữa cháy người dân có được hỗ trợ gì không? Nếu có thì mức hỗ trợ như thế nào?
Trả lời:
Theo khoản 3 Điều 2 Luật Phòng cháy, chữa cháy năm 2024 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025 có hiệu lực thi hành quy định: “Chữa cháy là tổng hợp các hoạt động chống cháy lan, dập tắt đám cháy và các hoạt động khác để giảm thiểu thiệt hại do cháy gây ra”.
Theo Điều 26 Luật Phòng cháy, chữa cháy năm 2024 quy định việc phòng cháy, chữa cháy như sau:
Điều 26. Huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản tham gia chữa cháy
1. Khi có cháy thì lực lượng, người, phương tiện, tài sản của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đều có thể được huy động để tham gia chữa cháy; trường hợp cần thiết, người chỉ huy chữa cháy đề nghị cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện lãnh sự, cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế tại Việt Nam bố trí lực lượng, người, phương tiện để hỗ trợ, giúp đỡ chữa cháy.
2. Cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khi được huy động tham gia chữa cháy có trách nhiệm bố trí ngay lực lượng, người, phương tiện, tài sản để tham gia chữa cháy.
3. Phương tiện, tài sản của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được huy động tham gia chữa cháy phải được hoàn trả ngay sau khi kết thúc chữa cháy; trường hợp bị mất, hư hỏng, bị thiệt hại do việc huy động trực tiếp gây ra thì được bồi thường.
Người có thẩm quyền quyết định huy động có trách nhiệm thực hiện việc bồi thường. Mức bồi thường và việc chi trả bồi thường được thực hiện như đối với người có tài sản trưng dụng theo quy định của pháp luật về trưng mua, trưng dụng tài sản.
4. Lực lượng, người được huy động làm nhiệm vụ chữa cháy được ưu tiên khi đi trên các phương tiện giao thông công cộng.
5. Thẩm quyền huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản tham gia chữa cháy được quy định như sau:
a) Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp và người đứng đầu cơ quan, tổ chức được quyền huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của mình;
b) Trưởng phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an cấp tỉnh được quyền huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản của lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ thuộc phạm vi quản lý của mình; Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ được quyền huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản của lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ trong phạm vi cả nước;
c) Giám đốc Công an cấp tỉnh và Trưởng Công an cấp huyện được quyền huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản của lực lượng Công an nhân dân thuộc phạm vi quản lý của mình; Bộ trưởng Bộ Công an được quyền huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong phạm vi cả nước.
6. Chính phủ quy định thủ tục huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản để chữa cháy; việc huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản của Quân đội để tham gia chữa cháy.
Như vậy, khi có cháy thì lực lượng, người, phương tiện, tài sản của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đều có thể được huy động để tham gia chữa cháy.
Tại Điều 46 Luật Phòng cháy, chữa cháy năm 2024 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025 quy định chế dộ chính sách đối với người được huy động, người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu hộ, cứu nạn như sau:
Điều 46. Chế độ, chính sách đối với người được huy động, người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ
1. Người được huy động, người tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ không thuộc lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ được hưởng chế độ bồi dưỡng, hỗ trợ khi tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.
2. Cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia, phối hợp, cộng tác, hỗ trợ, giúp đỡ cơ quan nhà nước thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ có thành tích thì được khen thưởng, bị thiệt hại về tài sản thì được đền bù theo quy định của pháp luật.
3. Người được huy động, người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ bị tai nạn, bị thương, chết thì được hưởng chế độ theo quy định sau đây:
a) Người đã tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và đủ điều kiện hưởng bảo hiểm thì được chi trả chế độ từ quỹ bảo hiểm theo quy định của pháp luật;
b) Người chưa tham gia bảo hiểm y tế mà bị tai nạn, bị thương thì được hỗ trợ thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh; trường hợp chưa tham gia bảo hiểm xã hội nếu bị tai nạn làm suy giảm khả năng lao động theo kết luận của Hội đồng giám định y khoa thì được xét trợ cấp tùy theo mức độ suy giảm khả năng lao động; nếu chết thì thân nhân được hưởng chế độ tiền tuất, tiền mai táng phí;
c) Người bị thương, chết khi thực hiện nhiệm vụ thì được xem xét hưởng chế độ, chính sách như thương binh hoặc được xem xét để công nhận là liệt sĩ và hưởng các quyền theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng.
4. Chính phủ quy định chi tiết khoản 1 và khoản 3 Điều này.
Căn cứ Điều 32, Điều 33 và Điều 34 Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về chế độ, chính sách đối với người được huy động, người tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, bao gồm các khoản hỗ trợ, bồi dưỡng, trợ cấp y tế và trợ cấp cho thân nhân khi có sự cố xảy ra.
Cụ thể, sẽ có tiền hỗ trợ tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ từ ngày 01 tháng 7 năm 2025 theo các chế độ, chính sách như sau:
Bồi dưỡng, hỗ trợ đối với người được huy động, người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ:
- Tham gia dưới 02 giờ: Người tham gia được hưởng tiền bồi dưỡng tối thiểu bằng 0,3 ngày lương tối thiểu vùng.
- Tham gia từ 02 đến dưới 04 giờ: Tiền bồi dưỡng tối thiểu là 0,45 ngày lương tối thiểu vùng.
- Tham gia từ 04 giờ trở lên hoặc tham gia nhiều ngày: Tiền bồi dưỡng tối thiểu bằng 0,6 ngày lương tối thiểu vùng cho mỗi 04 giờ. Nếu tham gia vào ban đêm (từ 22 giờ đến 6 giờ sáng), mức tiền bồi dưỡng tính gấp đôi.
Chế độ hỗ trợ đối với người được huy động, người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ chưa tham gia bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội mà bị tai nạn, bị thương:
- Chi phí khám chữa bệnh: Người tham gia được hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh khi bị tai nạn hoặc thương tật trong thời gian tham gia công tác cứu hộ.
- Trợ cấp suy giảm khả năng lao động: Trợ cấp được cấp cho người tham gia chữa cháy, cứu nạn bị thương dẫn đến suy giảm khả năng lao động. Mức trợ cấp được tính một lần hoặc hàng tháng, phụ thuộc vào kết quả giám định y khoa.
Trợ cấp cho thân nhân khi người được huy động, người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ chưa tham gia bảo hiểm xã hội bị chết:
- Trợ cấp tiền tuất: Nếu người tham gia chết do tai nạn trong khi tham gia chữa cháy hoặc cứu nạn, thân nhân sẽ được trợ cấp tiền tuất một lần hoặc hằng tháng.
- Chi phí mai táng: Thân nhân cũng sẽ được hỗ trợ chi phí mai táng tương đương với mức trợ cấp mai táng đối với người đang tham gia bảo hiểm xã hội.
- Trường hợp bị chết trong thời gian điều trị lần đầu do tai nạn khi tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, thân nhân được hỗ trợ chi trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 33 Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
Thu Lý
Vũ Thị Thanh Tú
