Sau khi xin việc cho em tại Hà Nội, bạn của mẹ em nhận em làm con nuôi và kể từ đó, em đến nhà cô ở. Dù không thực hiện thủ tục nhận con nuôi tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nhưng cô rất yêu...
Hiện cô đang bị bệnh nặng. Cô đã vài lần nói rằng sẽ để lại một số tài sản cho em nếu như cô qua đời, hối thúc em viết hộ cô di chúc. Vì ngại với họ hàng gia đình nhà cô, nên em chưa làm.
Xin hỏi các anh chị: Trong trường hợp nào em được hưởng thừa kế của mẹ nuôi em?
Trả lời
Nuôi con nuôi là việc xác lập quan hệ cha, mẹ và con giữa người nhận con nuôi và người được nhận làm con nuôi.
Khoản 2, khoản 3 Điều 3 Luật Nuôi con nuôi năm 2010 quy định:
- Khoản 2: “Cha mẹ nuôi là người nhận con nuôi sau khi việc nuôi con nuôi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký”.
- Khoản 3: “Con nuôi là người được nhận làm con nuôi sau khi việc nuôi con nuôi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký”.
Để xác lập quan hệ cha, mẹ nuôi với con nuôi, hai bên cần đáp ứng những điều kiện, thực hiện thủ tục theo quy định của pháp luật và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký. Cho nên, có thể khẳng định, giữa người mà bạn gọi là mẹ nuôi và bạn chưa phát sinh quan hệ mẹ nuôi, con nuôi.
Về thừa kế, chúng tôi xin tư vấn như sau:
Theo Điều 609 Bộ luật Dân sự năm 2015, “cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.
Người thừa kế không là cá nhân có quyền hưởng di sản theo di chúc”.
Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định. Người thừa kế theo pháp luật được quy định tại khoản 1 Điều 651 của Bộ luật này theo thứ tự sau đây:
“a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại”.
Vì không thực hiện thủ tục nuôi con nuôi theo quy định của pháp luật, cho nên, bạn không thuộc trường hợp thừa kế theo quy định của pháp luật. Điều đó đồng nghĩa, bạn chỉ có thể được nhận thừa kế nếu người bạn gọi là mẹ nuôi có di chúc để lại tài sản cho bạn. Bởi vì, người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế, phân định phần di sản cho từng người thừa kế, dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng, giao nghĩa vụ cho người thừa kế, chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản.
Theo Điều 624 Bộ luật này, “di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết”.
Ngoài ra, cần lưu ý, di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện như người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép; nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
