Tôi có hộ khẩu thường trú tại Hà Nội. Vừa qua, tôi kết hôn với chồng là người mang quốc tịch Anh và sang Anh định cư theo chồng ngay sau khi kết hôn. Hiện nay, chồng tôi muốn tôi đổi họ theo họ...
Đề nghị cho biết trường hợp của tôi có được đổi họ hay không? Tôi phải đến đâu để giải quyết khi trước đây tôi được bố mẹ đăng ký khai sinh tại Sở Tư pháp? Thủ tục như thế nào?
Trả lời:
Khoản 1 Điều 26 Luật Hộ tịch quy định về phạm vi thay đổi hộ tịch như sau:
“1. Thay đổi họ, chữ đệm và tên của cá nhân trong nội dung khai sinh đã đăng ký khi có căn cứ theo quy định của pháp luật dân sự.”
Tại khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền thay đổi họ như sau:
“Điều 27. Quyền thay đổi họ
1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:
a) Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại;
b) Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;
c) Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại họ cho người đó theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ;
d) Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;
đ) Thay đổi họ của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;
e) Thay đổi họ theo họ của vợ, họ của chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại họ trước khi thay đổi;
g) Thay đổi họ của con khi cha, mẹ thay đổi họ;
h) Trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.”
Như vậy, theo các quy định này thì bạn có quyền thay đổi họ theo họ của chồng (điểm e, khoản 1 Điều 27 Bộ luật dân sự 2015).
Về thẩm quyền thay đổi hộ tịch, được quy định tại khoản 1 Điều 20 Thông tư số 04/2020/TT-BTP ngày 28/5/2020 của Bộ Tư pháp quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Hộ tịch và Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch, cụ thể như sau:
“1. Trường hợp thay đổi, cải chính, bổ sung thông tin hộ tịch, xác định lại dân tộc mà việc hộ tịch trước đây được đăng ký tại Sở Tư pháp thì thẩm quyền giải quyết được xác định như sau:
a) Trường hợp người yêu cầu là công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài thì Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi cư trú trước khi xuất cảnh thực hiện thay đổi, cải chính, bổ sung thông tin hộ tịch, xác định lại dân tộc;
b) Trường hợp người yêu cầu là người nước ngoài cư trú tại Việt Nam thì Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi cư trú của người đó thực hiện cải chính, bổ sung thông tin hộ tịch.
c) Trường hợp người yêu cầu là người nước ngoài không cư trú tại Việt Nam thì Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi có trụ sở của Sở Tư pháp đã đăng ký việc hộ tịch trước đây thực hiện cải chính, bổ sung thông tin hộ tịch.
Sau khi thực hiện việc thay đổi, cải chính, bổ sung thông tin hộ tịch, xác định lại dân tộc, Ủy ban nhân dân cấp huyện gửi thông báo kèm theo bản sao trích lục hộ tịch cho Sở Tư pháp để ghi chú vào Sổ hộ tịch theo quy định.”
Như vậy, căn cứ quy định tại điểm a khoản 1 nêu trên thì bạn cần đến Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi cư trú trước khi xuất cảnh để thực hiện thay đổi họ cho bản thân.
Về hồ sơ đăng ký thay đổi hộ tịch được quy định tại khoản 1 Điều 47 Luật Hộ tịch, theo đó bao gồm các giấy tờ sau:
* Các giấy tờ phải nộp:
- Tờ khai (theo mẫu quy định);
- Các giấy tờ liên quan để làm căn cứ cho việc thay đổi hộ tịch (trường hợp của bạn thì Giấy chứng nhận kết hôn của bạn sẽ là căn cứ cho việc thay đổi họ);
* Các giấy tờ xuất trình:
- Bản chính Giấy khai sinh của bạn;
- Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu hoặc Thẻ căn cước công dân và sổ hộ khẩu của người đi đăng ký.
Về thủ tục đăng ký thay đổi hộ tịch được quy định tại khoản 2, 3 Điều 47 Luật Hộ tịch, theo đó: trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc thay đổi hộ tịch là có cơ sở, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự và pháp luật có liên quan, công chức làm công tác hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người yêu cầu đăng ký thay đổi hộ tịch ký vào Sổ hộ tịch. Phòng Tư pháp báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện cấp trích lục cho người yêu cầu.
Trường hợp thay đổi hộ tịch liên quan đến Giấy khai sinh thì công chức làm công tác hộ tịch ghi nội dung thay đổi hộ tịch vào Giấy khai sinh.
Trường hợp cần phải xác minh thì thời hạn được kéo dài thêm không quá 03 ngày làm việc.
Trường hợp đăng ký thay đổi hộ tịch không phải tại nơi đăng ký hộ tịch trước đây thì Ủy ban nhân dân cấp huyện phải thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao trích lục hộ tịch đến Ủy ban nhân dân nơi đăng ký hộ tịch trước đây để ghi vào Sổ hộ tịch.
Nguyễn Tuân
Nguyễn Sỹ Tuấn
