Tôi họ Nguyễn Tiến, vợ tôi họ Lưu. Theo tập quán ở quê tôi thì con trai sẽ lấy họ theo họ bố. Tuy nhiên, khi tôi đang công tác ở nước ngoài thì vợ tôi sinh con và đã đăng ký khai sinh cho con theo...
Sau khi về nước tôi không đồng ý với việc đặt họ cho con như vậy nên chúng tôi đã phát sinh mâu thuẫn làm ảnh hưởng tình cảm vợ, chồng tôi. Hiện nay, cháu 16 tuổi và vợ chồng tôi đã thống nhất muốn được đổi họ cho cháu từ họ mẹ sang họ bố. Xin hỏi nguyện vọng trên của vợ, chồng tôi có được giải quyết không? Hồ sơ gồm những giấy tờ gì?
Trả lời:
Khoản 1, Điều 26 Luật Hộ tịch quy định về phạm vi thay đổi hộ tịch: “Thay đổi họ, chữ đệm và tên của cá nhân trong nội dung khai sinh đã đăng ký khi có căn cứ theo quy định của pháp luật dân sự”.
Điều 27 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định quyền thay đổi họ như sau:
“1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:
a) Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại;
b) Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;
c) Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại họ cho người đó theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ;
d) Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;
đ) Thay đổi họ của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;
e) Thay đổi họ theo họ của vợ, họ của chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại họ trước khi thay đổi;
g) Thay đổi họ của con khi cha, mẹ thay đổi họ;
h) Trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.
2. Việc thay đổi họ cho người từ đủ chín tuổi trở lên phải có sự đồng ý của người đó.
3. Việc thay đổi họ của cá nhân không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự được xác lập theo họ cũ.”
Như vậy, yêu cầu thay đổi họ cho con của anh, chị có thể được xem xét giải quyết theo quy định tại điểm a, khoản 1 Điều 27 Bộ luật dân sự nêu trên.
Tuy nhiên, việc thay đổi họ này cần phải đáp ứng điều kiện theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch: “1. Việc thay đổi họ, chữ đệm, tên cho người dưới 18 tuổi theo quy định tại Khoản 1 Điều 26 của Luật Hộ tịch phải có sự đồng ý của cha, mẹ người đó và được thể hiện rõ trong Tờ khai; đối với người từ đủ 9 tuổi trở lên thì còn phải có sự đồng ý của người đó.”.
Nếu đáp ứng đủ điều kiện trên thì vợ chồng anh, chị có thể liên hệ với UBND cấp huyện nơi anh, chị đã đăng ký khai sinh cho con trước đây hoặc nơi cư trú của anh, chị để được xem xét giải quyết theo quy định tại khoản 3, Điều 46 Luật Hộ tịch: “3. Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi đã đăng ký hộ tịch trước đây hoặc nơi cư trú của cá nhân có thẩm quyền giải quyết việc thay đổi, cải chính hộ tịch cho công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên cư trú ở trong nước; xác định lại dân tộc.”.
Về thủ tục đăng ký thay đổi họ được quy định tại khoản 1, Điều 47 và Điều 28 Luật Hộ tịch, cụ thể như sau:
“Điều 47. Thủ tục đăng ký thay đổi, cải chính, bổ sung hộ tịch, xác định lại dân tộc
1. Thủ tục đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch được áp dụng theo quy định tại Điều 28 của Luật này.”
“Điều 28. Thủ tục đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch
“1. Người yêu cầu đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch nộp tờ khai theo mẫu quy định và giấy tờ liên quan cho cơ quan đăng ký hộ tịch.
2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc thay đổi, cải chính hộ tịch là có cơ sở, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự và pháp luật có liên quan, công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người yêu cầu đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục cho người yêu cầu.
Trường hợp thay đổi, cải chính hộ tịch liên quan đến Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn thì công chức tư pháp - hộ tịch ghi nội dung thay đổi, cải chính hộ tịch vào Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn.
Trường hợp cần phải xác minh thì thời hạn được kéo dài thêm không quá 03 ngày làm việc.
3. Trường hợp đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch không phải tại nơi đăng ký hộ tịch trước đây thì Ủy ban nhân dân cấp xã phải thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao trích lục hộ tịch đến Ủy ban nhân dân nơi đăng ký hộ tịch trước đây để ghi vào Sổ hộ tịch.
Trường hợp nơi đăng ký hộ tịch trước đây là Cơ quan đại diện thì Ủy ban nhân dân cấp xã phải thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao trích lục hộ tịch đến Bộ Ngoại giao để chuyển đến Cơ quan đại diện ghi vào Sổ hộ tịch.”
Như vậy, khi làm thủ tục đăng ký thay đổi họ cho con, anh, chị cần chuẩn bị các giấy tờ, gồm:
- Tờ khai (theo mẫu quy định), có sự đồng ý của cha, mẹ và có ý kiến đồng ý thay đổi họ của con anh, chị;
- Giấy tờ liên quan để làm căn cứ cho việc thay đổi hộ tịch: Giấy khai sinh của con anh, chị;
- Xuất trình bản chính CMND hoặc thẻ Căn cước công dân hoặc hộ chiếu và giấy tờ chứng minh nơi cư trú của bố hoặc mẹ (người đi đăng ký hộ tịch cho cháu);
Nguyễn Tuân
Nguyễn Sỹ Tuấn
