Cháu tên là Hà Thu Hoài, giới tính nam. Cháu sinh ra và được đăng ký khai sinh tại tỉnh Quảng Bình năm 2007 (đến nay gần 16 tuổi).
Hiện nay, cháu và gia đình đã chuyển khẩu về Hà Nội. Tên đệm của cháu là “Thu” giống tên con gái do đó gây rất nhiều phiền phức cho cháu trong giao tiếp nên cháu muốn đổi thành “Xuân”. Vậy xin hỏi trường hợp của cháu có được phép thay đổi tên đệm không? Nếu được thì cháu có thể đăng ký ở nơi thường trú hiện nay hay bắt buộc phải về nơi đăng ký khai sinh trước đây? Hồ sơ, thủ tục như thế nào?
Trả lời:
Khoản 1 Điều 26 Luật Hộ tịch quy định về phạm vi thay đổi hộ tịch: “Thay đổi họ, chữ đệm và tên của cá nhân trong nội dung khai sinh đã đăng ký khi có căn cứ theo quy định của pháp luật dân sự”.
Điều 28 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định quyền thay đổi tên như sau:
“1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi tên trong trường hợp sau đây:
a) Theo yêu cầu của người có tên mà việc sử dụng tên đó gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình, đến danh dự, quyền, lợi ích hợp pháp của người đó;
b) Theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi về việc thay đổi tên cho con nuôi hoặc khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại tên mà cha đẻ, mẹ đẻ đã đặt;
c) Theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc người con khi xác định cha, mẹ cho con;
d) Thay đổi tên của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;
đ) Thay đổi tên của vợ, chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại tên trước khi thay đổi;
e) Thay đổi tên của người đã xác định lại giới tính, người đã chuyển đổi giới tính;
g) Trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.
2. Việc thay đổi tên cho người từ đủ chín tuổi trở lên phải có sự đồng ý của người đó.
3. Việc thay đổi tên của cá nhân không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự được xác lập theo tên cũ.”
Như vậy, do chữ đệm của cháu đã gây ra những hiểu lầm, phiền phức trong cuộc sống nên yêu cầu thay đổi chữ đệm của cháu có thể được xem xét giải quyết theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 28 Bộ luật dân sự nêu trên. Tuy nhiên, việc thay đổi chữ đệm này cần phải đáp ứng điều kiện theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch: “1. Việc thay đổi họ, chữ đệm, tên cho người dưới 18 tuổi theo quy định tại Khoản 1 Điều 26 của Luật Hộ tịch phải có sự đồng ý của cha, mẹ người đó và được thể hiện rõ trong Tờ khai; đối với người từ đủ 9 tuổi trở lên thì còn phải có sự đồng ý của người đó.”.
Do cháu gần 16 tuổi là người chưa thành niên nên yêu cầu đăng ký thay đổi chữ đệm được thực hiện thông qua bố hoặc mẹ của cháu theo quy định tại khoản 3 Điều 6 của Luật Hộ tịch: “3. Người chưa thành niên, người đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự yêu cầu đăng ký hộ tịch hoặc cấp bản sao trích lục hộ tịch thông qua người đại diện theo pháp luật.”
Về thẩm quyền đăng ký thay đổi hộ tịch được quy định tại khoản 3 Điều 46 của Luật Hộ tịch: “3. Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi đã đăng ký hộ tịch trước đây hoặc nơi cư trú của cá nhân có thẩm quyền giải quyết việc thay đổi, cải chính hộ tịch cho công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên cư trú ở trong nước; xác định lại dân tộc.”. Theo đó, bố hoặc mẹ cháu có thể lựa chọn đăng ký thay đổi chữ đệm cho cháu tại UBND cấp huyện nơi gia đình cháu có hộ khẩu thường trú hiện nay hoặc UBND cấp huyện nơi đã đăng ký hộ tịch trước đây.
Về hồ sơ đăng ký thay đổi chữ đệm được quy định tại khoản 1, Điều 47 và Điều 28 của Luật Hộ tịch, cụ thể như sau:
“Điều 47. Thủ tục đăng ký thay đổi, cải chính, bổ sung hộ tịch, xác định lại dân tộc
1. Thủ tục đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch được áp dụng theo quy định tại Điều 28 của Luật này.”
“Điều 28. Thủ tục đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch
1. Người yêu cầu đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch nộp tờ khai theo mẫu quy định và giấy tờ liên quan cho cơ quan đăng ký hộ tịch.
2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc thay đổi, cải chính hộ tịch là có cơ sở, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự và pháp luật có liên quan, công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người yêu cầu đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục cho người yêu cầu.
Trường hợp thay đổi, cải chính hộ tịch liên quan đến Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn thì công chức tư pháp - hộ tịch ghi nội dung thay đổi, cải chính hộ tịch vào Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn.
Trường hợp cần phải xác minh thì thời hạn được kéo dài thêm không quá 03 ngày làm việc.
3. Trường hợp đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch không phải tại nơi đăng ký hộ tịch trước đây thì Ủy ban nhân dân cấp xã phải thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao trích lục hộ tịch đến Ủy ban nhân dân nơi đăng ký hộ tịch trước đây để ghi vào Sổ hộ tịch.
Trường hợp nơi đăng ký hộ tịch trước đây là Cơ quan đại diện thì Ủy ban nhân dân cấp xã phải thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao trích lục hộ tịch đến Bộ Ngoại giao để chuyển đến Cơ quan đại diện ghi vào Sổ hộ tịch.”
Như vậy, khi làm thủ tục đăng ký thay đổi chữ đệm bố, mẹ cháu cần chuẩn bị các giấy tờ, gồm:
- Tờ khai (theo mẫu quy định), có sự đồng ý của bố, mẹ cháu;
- Các giấy tờ liên quan để làm căn cứ cho việc thay đổi chữ đệm: Bố hoặc mẹ cháu làm đơn trình bày nêu rõ ràng sự việc đặt chữ đệm giống con gái do đó gây nhiều phiền phức cho cháu trong giao tiếp như thế nào. Đơn có xác nhận của người làm chứng (nếu có) và được UBND cấp xã chứng thực chữ ký.
- Xuất trình Giấy khai sinh của cháu;
- Xuất trình bản chính CMND hoặc thẻ Căn cước công dân hoặc hộ chiếu và giấy tờ chứng minh nơi cư trú của bố, mẹ (người đi đăng ký hộ tịch cho cháu).
Về thủ tục đăng ký thay đổi chữ đệm được thực hiện theo quy định tại khoản 2, 3 Điều 28 của Luật Hộ tịch nêu trên.
Nguyễn Tuân
Nguyễn Sỹ Tuấn
