Tôi là con cả, dưới có 2 em. Mẹ tôi mất đột ngột, số tiết kiệm đứng tên bà thì ai được quyền thừa kế khi không có di chúc? Ông bà ngoại và ba tôi còn sống.
Trả lời
- Điều 612 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định di sản “Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác”.
- Điều 649 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định thừa kế theo pháp luật như sau: “Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định”.
- Khoản 1 Điều 650 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định những trường hợp thừa kế theo pháp luật
“1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:
a) Không có di chúc;
b) Di chúc không hợp pháp;
c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
- Khoản 1 Điều 651 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định người thừa kế theo pháp luật như sau:
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
- Khoản 1, khỏan 2 Điều 66 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định giải quyết tài sản của vợ chồng trong trường hợp một bên chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết như sau:
1. Khi một bên vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết thì bên còn sống quản lý tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp trong di chúc có chỉ định người khác quản lý di sản hoặc những người thừa kế thỏa thuận cử người khác quản lý di sản.
2. Khi có yêu cầu về chia di sản thì tài sản chung của vợ chồng được chia đôi, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận về chế độ tài sản. Phần tài sản của vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết được chia theo quy định của pháp luật về thừa kế.
Trước tiên cần xác định nguồn tiền của sổ tiết kiệm đứng tên mẹ bạn để thực hiện việc phân chia di sản thừa kế.
Thứ nhất: Đây là tài sản chung của bố và mẹ bạn
Nguồn tiền của mẹ bạn để lại được hình thành trong thời kỳ hôn nhân, nếu không chứng minh được số tiền đó do mẹ bạn được tặng, cho riêng là tài sản chung của bố và mẹ bạn. Khi đó tiền trong sổ tiết kiệm có một nửa thuộc về bố bạn. Phần tài sản của mẹ bạn được mở thừa kế chia đều cho 6 người thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Ví dụ: Sổ tiết kiệm trị giá 100 triệu đồng. Số tiền 50 triệu đồng thuộc về bố bạn vì đây là phần tài sản riêng của ông trong khối tài sản chung. 50 triệu đồng thuộc về mẹ bạn sẽ chia đều cho 6 người thừa kế mỗi người được hưởng 8,33 triệu đồng.
Thứ hai: Đây là tài sản riêng của mẹ bạn
Nếu xác định được toàn bộ số tiền do mẹ bạn được tặng, cho riêng, tài sản riêng thì toàn bộ sẽ được mở thừa kế và chia đều cho 6 người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bà. Ví dụ: Sổ tiết kiệm 100 triệu chia đều cho 6 người, mỗi người được hưởng 16,6 triệu đồng. Để thuận lợi cho việc thực hiện khai nhận thừa kế, các đồng thừa kế nên xác định đây là tài sản riêng của bà và tiến hành thủ tục khai nhận bình thường tại phòng công chứng. Sau khi có văn bản khai nhận, gia đình bạn mang văn bản này đến ngân hàng để rút toàn bộ số tiền về rồi tự phân chia trong nội bộ với nhau. Trường hợp này, người nhận thừa kế không phải chịu thuế thu nhập cá nhân.
Đỗ Như Quỳnh
