Công ty nơi tôi làm việc thông báo Tết Nguyên đán năm nay chỉ được nghỉ 05 ngày (ít hơn mọi năm), đồng thời yêu cầu người lao động đăng ký làm thêm tối thiểu 02 ngày.
Vẫn biết Công ty cần hoàn thành đơn hàng gấp do trước đó không nhập khẩu được nguyên liệu sản xuất, nhưng vì dịch bệnh, từ trước Tết năm ngoái tôi đã không về thăm gia đình. Liệu tôi có thể từ chối việc làm thêm hay không?
Trả lời
Công ty nơi bạn làm việc thông báo lịch nghỉ Tết Nguyên đán Nhâm dần 05 ngày là đúng quy định của pháp luật. Bởi vì, theo khoản 1 Điều 112 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương trong những ngày lễ, tết sau đây:
“a) Tết Dương lịch: 01 ngày (ngày 01 tháng 01 dương lịch);
b) Tết Âm lịch: 05 ngày;
c) Ngày Chiến thắng: 01 ngày (ngày 30 tháng 4 dương lịch);
d) Ngày Quốc tế lao động: 01 ngày (ngày 01 tháng 5 dương lịch);
đ) Quốc khánh: 02 ngày (ngày 02 tháng 9 dương lịch và 01 ngày liền kề trước hoặc sau);
e) Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương: 01 ngày (ngày 10 tháng 3 âm lịch)”.
Theo khoản 3 của Điều này, “hằng năm, căn cứ vào điều kiện thực tế, Thủ tướng Chính phủ quyết định cụ thể ngày nghỉ quy định tại điểm b và điểm đ khoản 1 Điều này”.
Ngày 11/01/2022, Văn phòng Chính phủ đã có công văn số 245/VPCP-KGVX về việc nghỉ Tết Nguyên đán và Quốc khánh năm 2022 của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động. Mục 1 của công văn này nêu rõ, “đồng ý với đề nghị của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tại văn bản trên về việc nghỉ Tết Nguyên đán Nhâm Dần từ ngày 31 tháng 01 năm 2022 đến hết ngày 04 tháng 02 năm 2022 và nghỉ lễ Quốc khánh từ ngày 01 tháng 9 năm 2022 đến hết ngày 02 tháng 9 năm 2022”.
Thời gian làm thêm giờ là khoảng thời gian làm việc ngoài thời giờ làm việc bình thường theo quy định của pháp luật, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động. Nếu làm việc vào những ngày nêu trên, người lao động được tính là làm thêm giờ.
Theo khoản 2 Điều 107 Bộ luật Lao động năm 2019, người sử dụng lao động được sử dụng người lao động làm thêm giờ khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu sau đây:
“a) Phải được sự đồng ý của người lao động;
b) Bảo đảm số giờ làm thêm của người lao động không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong 01 ngày; trường hợp áp dụng quy định thời giờ làm việc bình thường theo tuần thì tổng số giờ làm việc bình thường và số giờ làm thêm không quá 12 giờ trong 01 ngày; không quá 40 giờ trong 01 tháng;
c) Bảo đảm số giờ làm thêm của người lao động không quá 200 giờ trong 01 năm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này”.
Người sử dụng lao động có quyền yêu cầu người lao động làm thêm giờ vào bất kỳ ngày nào mà không bị giới hạn về số giờ làm thêm và người lao động không được từ chối trong các trường hợp thực hiện lệnh động viên, huy động bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh theo quy định của pháp luật; thực hiện các công việc nhằm bảo vệ tính mạng con người, tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng ngừa, khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm và thảm họa, trừ trường hợp có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của người lao động theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.
Ngoài các trường hợp nêu trên, theo khoản 1 Điều 59 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP ngày 14/12/2020 của Chính phủ, khi tổ chức làm thêm giờ, người sử dụng lao động phải được sự đồng ý của người lao động tham gia làm thêm về các nội dung sau đây:
a) Thời gian làm thêm;
b) Địa điểm làm thêm;
c) Công việc làm thêm.
Căn cứ các quy định nêu trên, về nguyên tắc khi tổ chức làm thêm giờ, Công ty nơi bạn làm việc phải được sự đồng ý của người lao động tham gia làm thêm về các nội dung thời gian, địa điểm, công việc làm thêm. Điều đó đồng nghĩa, bạn có quyền từ chối yêu cầu làm thêm giờ của Công ty. Tuy nhiên, theo chúng tôi, bạn cũng nên cân nhắc chia sẻ khó khăn của doanh nghiệp trong bối cảnh cần hoàn thành đơn hàng do trước đó không nhập khẩu được nguyên liệu sản xuất. Qua đó, đảm bảo công ăn việc làm cho người lao động. Làm thêm giờ vào những ngày này, bạn sẽ được hưởng tiền lương làm thêm giờ.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
