Vợ chồng em đã tiến hành thủ tục ly hôn. Trong Quyết định thuận tình ly hôn ghi rõ em là người nuôi con. Nay em muốn đưa con ra nước ngoài định cư, nhưng bố của cháu không đồng ý. Thậm chí còn dọa...
Không biết trong trường hợp này, có bắt buộc phải có sự đồng ý của bố cháu hay không?
Trả lời
Trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn được áp dụng theo quy định tại các điều 81, 82, 83 và 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.
Cụ thể, việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn được quy định tại Điều 81 của Luật này như sau:
“1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.
2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con”.
Về nguyên tắc, khi ly hôn cha mẹ thỏa thuận người trực tiếp nuôi con hoặc do Tòa án giải quyết việc ly hôn quyết định. Dù trong trường hợp nào, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
Điều 82 của Luật này quy định về nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn. Bao gồm:
“1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.
2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
3. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.
Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó”.
Bạn là người trực tiếp nuôi con, do đó, bố của cháu có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với bạn. Bạn cũng có nghĩa vụ, quyền đối với bố của cháu là người không trực tiếp nuôi con theo quy định tại Điều 83 của Luật này. Đó là:
“1. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện các nghĩa vụ theo quy định tại Điều 82 của Luật này; yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình tôn trọng quyền được nuôi con của mình.
2. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con”.
Bạn được xác định là người trực tiếp nuôi con, nên việc bạn đi định cư ở nước ngoài và mang con theo là phù hợp, bố của cháu không có quyền ngăn cản, hay nói cách khác, không bắt buộc phải có sự đồng ý của người này. Tuy nhiên, về mặt tình cảm, nếu thuyết phục được bố cháu đồng thuận là tốt nhất, vì chính quyền lợi, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục, tương lai của con.
Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con được giải quyết khi có một trong các căn cứ được quy định tại khoản 2 Điều 84 của Luật này như sau:
“a) Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con;
b) Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con”.
Nếu không phải do hai bên bố mẹ cháu thỏa thuận, thì chỉ khi có căn cứ xác định bạn với tư cách người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì mới có thể đặt vấn đề thay đổi người trực tiếp nuôi con.
Trong trường hợp có căn cứ như vậy, trên cơ sở lợi ích của con, cá nhân, cơ quan, tổ chức sau có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con:
- Người thân thích;
- Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình;
- Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em;
- Hội liên hiệp phụ nữ.
Lưu ý, theo khoản 3 của Điều này, “việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên”.
Thậm chí, trường hợp xét thấy cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con thì Tòa án quyết định giao con cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
