Tôi thuê 01 chiếc xe 45 chỗ của Công ty lữ hành để cả gia đình hai bên nội ngoại đi nghỉ mát, toàn bộ số tiền thuê xe hai chiều khứ hồi đã được chuyển khoản đầy đủ.
Trước lúc khởi hành, lái xe và hướng dẫn viên tiến hành đo nhiệt độ thì phát hiện 3 người trong gia đình tôi có thân nhiệt trên 380C. Họ yêu cầu những người này ở nhà. Gia đình tôi phản đối về sự cứng nhắc này. Bởi vì, cơ quan chức năng đã cho phép thiết lập tình trạng bình thường mới, việc đi lại trong nước không hề bị hạn chế.
Khi tôi liên hệ với người có trách nhiệm của Công ty lữ hành, họ vẫn giữ nguyên quan điểm, đồng thời tuyên bố nếu gia đình tôi không chấp nhận, họ sẽ đơn phương chấm dứt hợp đồng.
Xin hỏi các anh chị, Công ty lữ hành có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng trong trường hợp nêu trên hay không?
Trả lời
Hợp đồng vận chuyển hành khách, theo Điều 522 Bộ luật Dân sự năm 2015, “là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên vận chuyển chuyên chở hành khách, hành lý đến địa điểm đã định theo thỏa thuận, hành khách phải thanh toán cước phí vận chuyển”.
Thông tin của bạn cho thấy, bạn đã giao kết hợp đồng vận chuyển hành khách với Công ty lữ hành. Hợp đồng này có thể được lập thành văn bản, bằng lời nói hoặc được xác lập bằng hành vi cụ thể. Ngay như việc đi lại bằng hình thức mua vé, lên xe thì vé xe chính là bằng chứng của việc giao kết hợp đồng vận chuyển hành khách giữa các bên.
Theo đó, với tư cách của bên vận chuyển và hành khách, Công ty lữ hành và gia đình bạn có các quyền và nghĩa vụ theo thỏa thuận giữa hai bên giao kết hợp đồng và quy định của pháp luật.
Theo Điều 526 của Bộ luật này, hành khách có các nghĩa vụ như sau:
“1. Trả đủ cước phí vận chuyển hành khách, cước phí vận chuyển hành lý vượt quá mức quy định và tự bảo quản hành lý mang theo người.
2. Có mặt tại điểm xuất phát đúng thời gian đã thỏa thuận.
3. Tôn trọng, chấp hành đúng quy định của bên vận chuyển và quy định khác về bảo đảm an toàn giao thông”.
Tương ứng với nghĩa vụ của hành khách là quyền của bên vận chuyển được quy định tại Điều 525 của Bộ luật này. Đó là:
“1. Yêu cầu hành khách trả đủ cước phí vận chuyển hành khách, cước phí vận chuyển hành lý mang theo người vượt quá mức quy định.
2. Từ chối chuyên chở hành khách trong trường hợp sau đây:
a) Hành khách không chấp hành quy định của bên vận chuyển hoặc có hành vi làm mất trật tự công cộng, cản trở công việc của bên vận chuyển, đe dọa đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người khác hoặc có hành vi khác không bảo đảm an toàn trong hành trình; trong trường hợp này, hành khách không được trả lại cước phí vận chuyển và phải chịu phạt vi phạm, nếu điều lệ vận chuyển có quy định;
b) Do tình trạng sức khỏe của hành khách mà bên vận chuyển thấy rõ rằng việc vận chuyển sẽ gây nguy hiểm cho chính hành khách đó hoặc người khác trong hành trình;
c) Để ngăn ngừa dịch bệnh lây lan”.
Mặc dù hơn hai tháng Việt Nam không phát hiện ca bệnh COVID-19 mới phát sinh trong cộng đồng, nhưng chúng ta không thể chủ quan. Bởi lẽ, dịch bệnh vẫn đang diễn biến hết sức phức tạp trên thế giới, vẫn có những ca bệnh được phát hiện ngay khi nhập cảnh vào Việt Nam. Thậm chí, đã có những ca dương tính trở lại sau khi được tuyên bố khỏi bệnh.
Nguyên tắc phòng, chống bệnh truyền nhiễm là: Lấy phòng bệnh là chính trong đó thông tin, giáo dục, truyền thông, giám sát bệnh truyền nhiễm là biện pháp chủ yếu. Kết hợp các biện pháp chuyên môn kỹ thuật y tế với các biện pháp xã hội, hành chính trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm; Thực hiện việc phối hợp liên ngành và huy động xã hội trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm; lồng ghép các hoạt động phòng, chống bệnh truyền nhiễm vào các chương trình phát triển kinh tế - xã hội; Công khai, chính xác, kịp thời thông tin về dịch; Chủ động, tích cực, kịp thời, triệt để trong hoạt động phòng, chống dịch.
Để phòng bệnh COVID-19, trong suốt thời gian qua chúng ta đã áp dụng rất nhiều các biện pháp, trong đó có rửa tay bằng nước diệt khuẩn, đeo khẩu trang nơi công cộng hay đo thân nhiệt...
Việc lái xe, nhân viên hướng dẫn du lịch đo thân nhiệt hành khách trước khi khởi hành hay trong quá trình di chuyển, lưu trú là biện pháp để phòng chống dịch. Công ty lữ hành có quyền từ chối vận chuyển nếu có căn cứ cho thấy rõ rằng việc vận chuyển sẽ gây nguy hiểm cho chính hành khách đó hoặc người khác trong hành trình hoặc để ngăn ngừa dịch bệnh lây lan.
Theo khoản 1 Điều 529 của Bộ luật Dân sự năm 2015, “bên vận chuyển có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng trong trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 525 của Bộ luật này”.
Tóm lại, vì lý do có những hành khách thân nhiệt cao hơi bình thường, để phòng chống dịch bệnh lây lan, đảm bảo sức khỏe cho chính hành khách và những người khác, Công ty lữ hành có quyền từ chối vận chuyển hay chính là đơn phương chấm dứt hợp đồng vận chuyển đã ký với bạn.
Tất nhiên, khi đơn phương chấm dứt hợp đồng, họ phải thực hiện đúng quy định tại Điều 428 của Bộ luật này như sau:
“1. Một bên có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng và không phải bồi thường thiệt hại khi bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trong hợp đồng hoặc các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.
2. Bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng phải thông báo ngay cho bên kia biết về việc chấm dứt hợp đồng, nếu không thông báo mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.
3. Khi hợp đồng bị đơn phương chấm dứt thực hiện thì hợp đồng chấm dứt kể từ thời điểm bên kia nhận được thông báo chấm dứt. Các bên không phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ, trừ thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và thỏa thuận về giải quyết tranh chấp. Bên đã thực hiện nghĩa vụ có quyền yêu cầu bên kia thanh toán phần nghĩa vụ đã thực hiện.
4. Bên bị thiệt hại do hành vi không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng của bên kia được bồi thường.
5. Trường hợp việc đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng không có căn cứ quy định tại khoản 1 Điều này thì bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng được xác định là bên vi phạm nghĩa vụ và phải thực hiện trách nhiệm dân sự theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan do không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng”.
Ngọc Đức
Vũ Thị Thanh Tú
