Ông Đỗ Văn Mạnh có 6 người con là bà Đỗ Thị Lan, bà Đỗ Thị Hoa, bà Đỗ Thị Ngân, ông Đỗ Văn Dung, ông Đỗ Văn Chiến và ông Đỗ Văn Cường. Bà Đỗ Thị Lan có 2 người con trai là anh Trần Văn Hải và anh...
Năm 2020 bà Đỗ Thị Lan chết. Năm 2021, ông Đỗ Văn Mạnh chết, không để lại di chúc. Khi họp gia đình, ông Dung cho rằng chỉ có 05 người con còn sống của ông Đỗ Văn Mạnh là: bà Đỗ Thị Hoa, bà Đỗ Thị Ngân, ông Đỗ Văn Dung, ông Đỗ Văn Chiến và ông Đỗ Văn Cường mới được hưởng thừa kế phần di sản của ông Đỗ Văn Mạnh để lại. Anh Nam không đồng ý với ý kiến của ông Dung, vì cho rằng mẹ của anh và anh Hải là bà Lan đã chết trước ông Mạnh, do vậy anh Nam và anh Hải cũng có quyền được hưởng thừa kế di sản của ông Mạnh. Đề nghị cho biết quan điểm của ông Dung hay của anh Nam mới là đúng?
Trả lời:
- Điều 649 Bộ Luật dân sự 2015 quy định thừa kế theo pháp luật như sau: “Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định”.
- Điều 650 Bộ Luật dân sự 2015 quy định những trường hợp thừa kế theo pháp luật như sau:
“1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:
a) Không có di chúc;
b) Di chúc không hợp pháp;
c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
2. Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với các phần di sản sau đây:
a) Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;
b) Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không có hiệu lực pháp luật;
c) Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng họ không có quyền hưởng di sản, từ chối nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc, nhưng không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.
- Điều 651 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định người thừa kế theo pháp luật như sau:
“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản”.
- Điều 652 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống”.
Đối chiếu với quy định của pháp luật thì thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp khi những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc. Trong tình huống nêu trên, bà Hoa là con của ông Mạnh, nhưng bà Hoa lại chết trước ông Mạnh nên anh Hải và anh Nam (con của bà Hoa) sẽ được hưởng phần di sản mà bà Hoa được hưởng nếu còn sống. Như vậy, quan điểm của anh Nam là phù hợp với quy định của pháp luật.
Như Quỳnh
Đỗ Như Quỳnh
