Ba mẹ kết hôn và sinh được 3 người con. Ba mẹ tôi có chung 1 căn nhà với diện tích 500m2. Tháng 5 năm 2016, mẹ tôi mất đột ngột (tại thời điểm mẹ tôi mất, ông bà ngoại của chúng tôi vẫn còn sống,...
Tháng 3/2018, ba chúng tôi mất. Sau đó ông ngoại của chúng tôi mất vào cuối năm 2018. Cả ba và mẹ tôi khi mất đều không để lại di chúc. Xin hỏi cách chia di sản theo pháp luật cho trường hợp của tôi là như thế nào? Thời điểm mở thừa kế trong trường hợp của tôi được tính ở thời điểm nào?
Trả lời:
- Khoản 1 Điều 611 Bộ luật dân sự 2015 quy định thời điểm mở thừa kế như sau: Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật này.
- Điều 612 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định "Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác."
- Điều 649 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định thừa kế theo pháp luật như sau: “Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định”.
- Điều 650 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định những trường hợp thừa kế theo pháp luật
“1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:
a) Không có di chúc;
b) Di chúc không hợp pháp;
c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
2. Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với các phần di sản sau đây:
a) Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;
b) Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không có hiệu lực pháp luật;
c) Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng họ không có quyền hưởng di sản, từ chối nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc, nhưng không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế”.
- Điều 651 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định người thừa kế theo pháp luật như sau:
“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản”.
Theo quy định của pháp luật thì thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Như vậy, thời điểm mở thừa kế của mẹ bạn là tháng 5 năm 2016; thời điểm mở thừa kế của ba bạn là tháng 3 năm 2018 (cụ thể hơn là ngày ba mẹ bạn mất). Việc xác định thời điểm mở thừa kế của ba và mẹ bạn sẽ giúp xác định được di sản thừa kế và người thừa kế…. Như vậy những người thừa kế trong trường hợp này sẽ như sau: Người thừa kế theo pháp luật của mẹ bạn: Xác định theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, gồm: ông ngoại và bà ngoại của bạn (bố, mẹ của người để lại di sản); Ba của bạn (chồng của người để lại di sản); các anh chị em của bạn (con của người để lại di sản); Người thừa kế theo pháp luật của ba bạn: các anh chị em của bạn (con của người để lại di sản). Do ông ngoại bạn đã mất vào cuối năm 2018 nên phần di sản mà ông ngoại được hưởng từ mẹ bạn (nếu ông ngoại còn sống) sẽ được chia cho những người thừa kế theo pháp luật của ông. Như vậy, hiện nay, những người sẽ tiến hành thủ tục khai nhận di sản của ba và mẹ bạn theo quy định của pháp luật gồm: bà ngoại, các anh chị em của bạn (con của ba và mẹ bạn); những người thừa kế theo pháp luật của ông ngoại bạn (với tư cách là người hưởng thay phần di sản của ông ngoại được hưởng).
Như Quỳnh
Đỗ Như Quỳnh
