Vợ chồng tôi có hai con, cháu lớn 16 tuổi, cháu bé 12 tuổi. Các năm trước, sau Tết các con đều tổng kết, đưa tiền mừng tuổi để bố mẹ để phục vụ nhu cầu đóng học phí, mua sách vở đồ dùng học tập…
Tuy nhiên, năm nay chúng bày tỏ nguyện vọng muốn tự quản lý, sử dụng theo nhu cầu. Thậm chí, còn thẳng thắn nói với bố mẹ rằng, thông tin trên mạng cho thấy, đó là quyền của con.
Thực ra, các con cũng đã đến tuổi tập quản lý tài chính, chi tiêu. Nhưng tôi vẫn băn khoăn, liệu pháp luật có quy định cụ thể về vấn đề nêu trên như thế nào? Mong các anh chị giải đáp giúp!
Trả lời
Điều 105 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về tài sản như sau:
“1. Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản.
2. Tài sản bao gồm bất động sản và động sản. Bất động sản và động sản có thể là tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai”.
Quyền sở hữu tài sản của cá nhân là quyền được quy định tại Hiến pháp, được pháp luật bảo hộ. Bao gồm, quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác. Trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp, phòng, chống thiên tai, Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường tài sản của tổ chức, cá nhân theo giá thị trường.
Chính vì vậy, con cái của chúng ta, mặc dù chưa thành niên nhưng chúng có quyền có tài sản riêng. Cụ thể, Điều 75 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về nội dung này như sau:
“1. Con có quyền có tài sản riêng. Tài sản riêng của con bao gồm tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng, thu nhập do lao động của con, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của con và thu nhập hợp pháp khác. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của con cũng là tài sản riêng của con.
2. Con từ đủ 15 tuổi trở lên sống chung với cha mẹ phải có nghĩa vụ chăm lo đời sống chung của gia đình; đóng góp vào việc đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình nếu có thu nhập.
3. Con đã thành niên có nghĩa vụ đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình theo quy định tại khoản 4 Điều 70 của Luật này”.
Tiền người khác mừng tuổi cho các con nhân dịp năm mới được hiểu là tài sản mà các con được cho tặng riêng, căn cứ quy định nêu trên, đó là tài sản riêng của các con.
Đúng là thông thường, bố mẹ và các con đều cho rằng tiền mừng tuổi nên để bố mẹ giữ cho an toàn. Bên cạnh đó, các con còn nhỏ, không biết chi tiêu như thế nào cho hợp lý. Tuy nhiên, việc quản lý, định đoạt tài sản riêng của con chưa thành niên cũng được pháp luật quy định rất rõ ràng.
Cụ thể, theo Điều 76 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, tài sản riêng của con được quy định như sau:
“1. Con từ đủ 15 tuổi trở lên có thể tự mình quản lý tài sản riêng hoặc nhờ cha mẹ quản lý.
2. Tài sản riêng của con dưới 15 tuổi, con mất năng lực hành vi dân sự do cha mẹ quản lý. Cha mẹ có thể ủy quyền cho người khác quản lý tài sản riêng của con. Tài sản riêng của con do cha mẹ hoặc người khác quản lý được giao lại cho con khi con từ đủ 15 tuổi trở lên hoặc khi con khôi phục năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp cha mẹ và con có thỏa thuận khác.
3. Cha mẹ không quản lý tài sản riêng của con trong trường hợp con đang được người khác giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự; người tặng cho tài sản hoặc để lại tài sản thừa kế theo di chúc cho người con đã chỉ định người khác quản lý tài sản đó hoặc trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
4. Trong trường hợp cha mẹ đang quản lý tài sản riêng của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự mà con được giao cho người khác giám hộ thì tài sản riêng của con được giao lại cho người giám hộ quản lý theo quy định của Bộ luật dân sự”.
Về nguyên tắc, con trai bạn đã 16 tuổi, tiền mừng tuổi của cháu sẽ do cháu quản lý hoặc nhờ bố mẹ quản lý hộ. Còn con gái bạn mới 12 tuổi, tiền mừng tuổi của cháu do bố mẹ quản lý.
Điều 77 của Luật này quy định về định đoạt tài sản riêng của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự như sau:
“1. Trường hợp cha mẹ hoặc người giám hộ quản lý tài sản riêng của con dưới 15 tuổi thì có quyền định đoạt tài sản đó vì lợi ích của con, nếu con từ đủ 09 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
2. Con từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi có quyền định đoạt tài sản riêng, trừ trường hợp tài sản là bất động sản, động sản có đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc dùng tài sản để kinh doanh thì phải có sự đồng ý bằng văn bản của cha mẹ hoặc người giám hộ.
3. Trong trường hợp con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự thì việc định đoạt tài sản riêng của con do người giám hộ thực hiện”.
Theo đó, về nguyên tắc con trai bạn có quyền định đoạt tài sản riêng là số tiền mừng tuổi của cháu, trừ trường hợp đưa số tiền này vào kinh doanh. Mặc dù vợ chồng bạn có quyền quản lý tài sản riêng của con gái, nhưng khi định đoạt số tiền này, cũng cần xem xét đến nguyện vọng của cháu.
Với nhiều gia đình, để rèn luyện kỹ năng sống của các con, bố mẹ cũng nên cân nhắc việc cho chúng quản lý, sử dụng vào những mục đích chính đáng một số tiền nhỏ sau khi tham khảo, tư vấn của bố mẹ.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
