Em cần tiền gấp nên cầm cố chiếc máy tính xách tay cho cửa hàng cầm đồ. Theo thỏa thuận, sau 2 ngày em trả tiền vay và một số tiền lãi. Tuy nhiên, vì đi thi lại học phần nên phải sau 4 ngày em...
Em cần tiền gấp nên cầm cố chiếc máy tính xách tay cho cửa hàng cầm đồ. Theo thỏa thuận, sau 2 ngày em trả tiền vay và một số tiền lãi.
Tuy nhiên, vì đi thi lại học phần nên phải sau 4 ngày em mới quay trở lại để trả nợ. Chủ cửa hàng cầm đồ thông báo đã bán chiếc máy tính xách tay của em vì quá thời hạn em cam kết.
Xin hỏi các anh chị, không có sự đồng ý của em, chủ cửa hàng cầm đồ có quyền như vậy hay không?
Trả lời
Theo như thông tin bạn cung cấp, để vay tiền của cửa hàng cầm đồ, bạn đã thế chấp cho họ chiếc máy tính xách tay. Đó chính là cầm cố tài sản để bảo đảm nghĩa vụ trả nợ tiền vay.
Cầm cố tài sản, theo Điều 309 Bộ luật Dân sự năm 2015, “là việc một bên (sau đây gọi là bên cầm cố) giao tài sản thuộc quyền sở hữu của mình cho bên kia (sau đây gọi là bên nhận cầm cố) để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ”.
Về nguyên tắc, bạn và cửa hàng cầm cố phải ký kết hợp đồng cầm cố tài sản, trong đó xác định hoặc là căn cứ để xác định quyền và nghĩa vụ của bên cầm cố và bên nhận cầm cố theo quy định của pháp luật. Hợp đồng này độc lập với hợp đồng vay tài sản.
Hợp đồng cầm cố tài sản có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác. Cầm cố tài sản có hiệu lực đối kháng với người thứ ba kể từ thời điểm bên nhận cầm cố nắm giữ tài sản cầm cố.
Điều 312 của Bộ luật này quy định quyền của bên cầm cố như sau:
“1. Yêu cầu bên nhận cầm cố chấm dứt việc sử dụng tài sản cầm cố trong trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 314 của Bộ luật này nếu do sử dụng mà tài sản cầm cố có nguy cơ bị mất giá trị hoặc giảm sút giá trị.
2. Yêu cầu bên nhận cầm cố trả lại tài sản cầm cố và giấy tờ liên quan, nếu có khi nghĩa vụ được bảo đảm bằng cầm cố chấm dứt.
3. Yêu cầu bên nhận cầm cố bồi thường thiệt hại xảy ra đối với tài sản cầm cố.
4. Được bán, thay thế, trao đổi, tặng cho tài sản cầm cố nếu được bên nhận cầm cố đồng ý hoặc theo quy định của luật”.
Tương ứng, Điều 313 của Bộ luật này quy định nghĩa vụ của bên nhận cầm cố như sau:
“1. Bảo quản, giữ gìn tài sản cầm cố; nếu làm mất, thất lạc hoặc hư hỏng tài sản cầm cố thì phải bồi thường thiệt hại cho bên cầm cố.
2. Không được bán, trao đổi, tặng cho, sử dụng tài sản cầm cố để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ khác.
3. Không được cho thuê, cho mượn, khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản cầm cố, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
4. Trả lại tài sản cầm cố và giấy tờ liên quan, nếu có khi nghĩa vụ được bảo đảm bằng cầm cố chấm dứt hoặc được thay thế bằng biện pháp bảo đảm khác”.
Bên cạnh đó, theo khoản 2 Điều 314 của Bộ luật này, bên cầm cố có quyền “xử lý tài sản cầm cố theo phương thức đã thoả thuận hoặc theo quy định của pháp luật”.
Căn cứ quy định nêu trên, nếu không có thỏa thuận trước đó hoặc sự đồng ý của bạn sau đó, chủ cửa hàng cầm cố không có quyền tự ý bán chiếc máy tính xách tay là tài sản cầm cố của bạn. Cho dù, việc bạn không trả nợ đúng hạn cũng là một trong những trường hợp xử lý tài sản bảo đảm theo quy định tại Điều 299 của Bộ luật này. Đó là:
“1. Đến hạn thực hiện nghĩa vụ được bảo đảm mà bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ.
2. Bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ được bảo đảm trước thời hạn do vi phạm nghĩa vụ theo thoả thuận hoặc theo quy định của luật.
3. Trường hợp khác do các bên thoả thuận hoặc luật có quy định”.
Cần xem lại hợp đồng cầm cố để xác định hai bên có thỏa thuận như thế nào về nội dung này. Bởi vì, theo khoản 1 Điều 303 của Bộ luật này, hai bên có quyền thỏa thuận một trong các phương thức xử lý tài sản cầm cố, thế chấp sau đây:
“a) Bán đấu giá tài sản;
b) Bên nhận bảo đảm tự bán tài sản;
c) Bên nhận bảo đảm nhận chính tài sản để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ của bên bảo đảm;
d) Phương thức khác”.
Trường hợp hai bên không có thỏa thuận về phương thức xử lý tài sản bảo đảm như trên, theo quy định tại khoản 2 của Điều này, “tài sản được bán đấu giá, trừ trường hợp luật có quy định khác”.
Giả sử hai bên có thỏa thuận nếu bạn không trả nợ đúng hạn, chủ cửa hàng có quyền bán tài sản cầm cố thì thực hiện theo Điều 304 của Bộ luật này như sau:
“1. Việc bán đấu giá tài sản cầm cố, thế chấp được thực hiện theo quy định của pháp luật về bán đấu giá tài sản.
2. Việc tự bán tài sản cầm cố, thế chấp của bên nhận bảo đảm được thực hiện theo quy định về bán tài sản trong Bộ luật này và quy định sau đây:
a) Việc thanh toán số tiền có được từ việc xử lý tài sản được thực hiện theo quy định tại Điều 307 của Bộ luật này;
b) Sau khi có kết quả bán tài sản thì chủ sở hữu tài sản và bên có quyền xử lý tài sản phải thực hiện các thủ tục theo quy định của pháp luật để chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua tài sản”.
Trước khi xử lý tài sản bảo đảm, bên nhận bảo đảm phải thông báo bằng văn bản trong một thời hạn hợp lý về việc xử lý tài sản bảo đảm cho bên bảo đảm và các bên cùng nhận bảo đảm khác.
Đối với tài sản bảo đảm có nguy cơ bị hư hỏng dẫn đến bị giảm sút giá trị hoặc mất toàn bộ giá trị thì bên nhận bảo đảm có quyền xử lý ngay, đồng thời phải thông báo cho bên bảo đảm và các bên nhận bảo đảm khác về việc xử lý tài sản đó. Trường hợp bên nhận bảo đảm không thông báo về việc xử lý tài sản bảo đảm theo quy định tại khoản 1 Điều này mà gây thiệt hại thì phải bồi thường cho bên bảo đảm, các bên cùng nhận bảo đảm khác.
Chính bởi vậy, nếu hai bên không có thỏa thuận cụ thể về việc xử lý tài sản bảo đảm, khi không có sự đồng ý của bạn, cửa hàng cầm đồ không được tự ý bán chiếc máy tính cách tay của bạn mà phải thông qua thủ tục bán đấu giá.
Ngay cả khi tự bán tài sản cầm cố, bạn (với tư cách chủ sở hữu tài sản) và chủ cửa hàng cầm cố (với tư cách là bên có quyền xử lý tài sản) còn phải thực hiện các thủ tục theo quy định của pháp luật để chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua tài sản.
Admin Admin Admin
