Khi ly hôn, tôi và chồng cũ không thể thống nhất được mức tiền cấp dưỡng cho con. Tôi muốn con được học trường quốc tế và sinh hoạt đầy đủ nên yêu cầu 10 triệu/tháng, nhưng anh ấy nói thu nhập chỉ...
Vậy pháp luật quy định tính mức này dựa trên căn cứ nào? Có con số cố định không?
Trả lời:
- Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định như sau:
"1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.
2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
3. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở."
- Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định mức cấp dưỡng như sau:
“1. Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.
2. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.’’
- Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định phương thức cấp dưỡng
“Việc cấp dưỡng có thể được thực hiện định kỳ hàng tháng, hàng quý, nửa năm, hàng năm hoặc một lần.
Các bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng, tạm ngừng cấp dưỡng trong trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng lâm vào tình trạng khó khăn về kinh tế mà không có khả năng thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.”
- Điều 118 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng:
“Nghĩa vụ cấp dưỡng chấm dứt trong các trường hợp sau đây:
1. Người được cấp dưỡng đã thành niên và có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình;
2. Người được cấp dưỡng được nhận làm con nuôi;
3. Người cấp dưỡng đã trực tiếp nuôi dưỡng người được cấp dưỡng;
4. Người cấp dưỡng hoặc người được cấp dưỡng chết;
5. Bên được cấp dưỡng sau khi ly hôn đã kết hôn;
6. Trường hợp khác theo quy định của luật.”
- Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP ngày 16/01/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối hướng dẫn áp dụng quy định của pháp luật trong giải quyết vụ việc về hôn nhân gia đình quy định:
“Điều 7. Nghĩa vụ cấp dưỡng cho con quy định tại khoản 2 Điều 82 của Luật Hôn nhân và gia đình
1. Trường hợp người trực tiếp nuôi con không yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cấp dưỡng thì Tòa án giải thích cho họ việc yêu cầu cấp dưỡng cho con là nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con. Nếu xét thấy người trực tiếp nuôi con có khả năng, điều kiện nuôi dưỡng và việc họ không yêu cầu cấp dưỡng là tự nguyện thì Tòa án không buộc bên kia phải cấp dưỡng cho con.
2. Tiền cấp dưỡng cho con là toàn bộ chi phí cho việc nuôi dưỡng, học tập của con và do các bên thỏa thuận. Trường hợp các bên không thoả thuận được thì Tòa án quyết định mức cấp dưỡng căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng. Mức cấp dưỡng do Tòa án quyết định nhưng không thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng tại nơi người cấp dưỡng đang cư trú cho mỗi tháng đối với mỗi người con.
3. Trường hợp các bên không thỏa thuận được phương thức cấp dưỡng thì Tòa án quyết định phương thức cấp dưỡng hàng tháng hoặc phương thức khác phù hợp với nhu cầu, lợi ích của con và điều kiện kinh tế của người cấp dưỡng.
4. Nghĩa vụ cấp dưỡng của cha, mẹ đối với con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình phát sinh kể từ thời điểm cha, mẹ không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác”.
Theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, không có một con số cố định hay một công thức toán học cứng nhắc (như 20% hay 30% lương) để áp dụng cho mọi trường hợp. Mức cấp dưỡng được tính toán dựa trên sự cân bằng giữa nhu cầu của hai bên. Pháp luật luôn đề cao quyền tự quyết của cha mẹ. Hai bên có thể tự thỏa thuận mức cấp dưỡng dựa trên sự thấu hiểu về hoàn cảnh của nhau và nhu cầu của con. Nếu không thể thỏa thuận, Tòa án sẽ quyết định mức cấp dưỡng dựa trên hai cột trụ chính: Nhu cầu thiết yếu của con: Bao gồm chi phí cho ăn, mặc, ở, học tập, khám chữa bệnh và các chi phí sinh hoạt cần thiết khác để con phát triển bình thường; Khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng: Tòa án sẽ xem xét thu nhập ổn định, tài sản và các nghĩa vụ tài chính khác của người cha/mẹ phải cấp dưỡng. Một người có thu nhập 12 triệu đồng/tháng thường không bị buộc phải cấp dưỡng tới 10 triệu đồng, vì họ còn cần chi phí để duy trì cuộc sống tối thiểu của chính mình.
Như Quỳnh
Đỗ Như Quỳnh
