Do bệnh hiểm nghèo nên anh trai tôi vừa mất, di chúc để nhà đất rộng 120 m2 cho con trai, hiện 11 tuổi. Cách đây 3 năm, anh lập di chúc, có công chứng để tài sản này cho con, vợ chỉ quản lý đến khi...
để xây nhà mới nhưng phía gia đình nhà tôi không đồng ý vì mảnh đất này do ông bà để lại cho anh trai tôi từ khi chưa kết hôn. Gia đình tôi không đồng ý bởi lo tiền bán đất ngoài xây nhà sẽ được dùng cho mục đích khác, không phải để chăm nuôi cháu tôi. Ông bà nội của cháu còn nhà khác, bảo 2 mẹ con nếu cần có thể về đó sinh sống, không được bán đất anh tôi để lại. Hằng tháng, gia đình tôi vẫn chu cấp cho cháu mồ côi ăn, học đến hết trưởng thành, không cần mẹ cháu phải "vất vả kiếm tiền nuôi con" và càng không đến mức phải "bán đất lấy tiền tiêu". Mẹ cháu không đồng ý, nói việc bán một nửa đất lấy tiền xây nhà để phục vụ con, không phải cho ai khác; nhà mới xây sẽ thuộc sở hữu của cháu tôi, kể cả khi chị ấy có con riêng với người khác cũng "không xảy ra tranh chấp". Xin hỏi, chúng tôi có thể ngăn chị ấy bán đất của cháu hay không?
Trả lời:
Điều 75 Luật Hôn nhân và gia đình quy định về quyền có tài sản riêng của con như sau:
“1. Con có quyền có tài sản riêng. Tài sản riêng của con bao gồm tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng, thu nhập do lao động của con, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của con và thu nhập hợp pháp khác. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của con cũng là tài sản riêng của con.
2. Con từ đủ 15 tuổi trở lên sống chung với cha mẹ phải có nghĩa vụ chăm lo đời sống chung của gia đình; đóng góp vào việc đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình nếu có thu nhập.
3. Con đã thành niên có nghĩa vụ đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình theo quy định tại khoản 4 Điều 70 của Luật này”.
- Điều 76 Luật Hôn nhân và gia đình quy định quản lý tài sản riêng của con:
“1. Con từ đủ 15 tuổi trở lên có thể tự mình quản lý tài sản riêng hoặc nhờ cha mẹ quản lý.
2. Tài sản riêng của con dưới 15 tuổi, con mất năng lực hành vi dân sự do cha mẹ quản lý. Cha mẹ có thể ủy quyền cho người khác quản lý tài sản riêng của con. Tài sản riêng của con do cha mẹ hoặc người khác quản lý được giao lại cho con khi con từ đủ 15 tuổi trở lên hoặc khi con khôi phục năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp cha mẹ và con có thỏa thuận khác.
3. Cha mẹ không quản lý tài sản riêng của con trong trường hợp con đang được người khác giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự; người tặng cho tài sản hoặc để lại tài sản thừa kế theo di chúc cho người con đã chỉ định người khác quản lý tài sản đó hoặc trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
4. Trong trường hợp cha mẹ đang quản lý tài sản riêng của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự mà con được giao cho người khác giám hộ thì tài sản riêng của con được giao lại cho người giám hộ quản lý theo quy định của Bộ luật dân sự”.
- Điều 77 Luật Hôn nhân và gia đình quy định định đoạt tài sản riêng của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự của con:
“1. Trường hợp cha mẹ hoặc người giám hộ quản lý tài sản riêng của con dưới 15 tuổi thì có quyền định đoạt tài sản đó vì lợi ích của con, nếu con từ đủ 09 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
2. Con từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi có quyền định đoạt tài sản riêng, trừ trường hợp tài sản là bất động sản, động sản có đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc dùng tài sản để kinh doanh thì phải có sự đồng ý bằng văn bản của cha mẹ hoặc người giám hộ.
3. Trong trường hợp con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự thì việc định đoạt tài sản riêng của con do người giám hộ thực hiện”.
Trong trường hợp này, người anh trai đã lập di chúc hợp pháp nên mảnh đất 120 m2 là của cháu bé. Do cháu mới 11 tuổi nên khu đất do mẹ cháu quản lý; khi đủ 15 tuổi, cháu có thể tự mình quản lý. Luật Hôn nhân và gia đình quy định cha mẹ nếu quản lý tài sản riêng của con dưới 15 tuổi sẽ có quyền định đoạt tài sản đó "vì lợi ích của con", nếu con từ đủ 9 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con. Do vậy, người mẹ có quyền bán đất của con được thừa kế nếu cần tiền phục vụ các nhu cầu của con như học phí, ăn uống, chữa bệnh... Tuy nhiên, gia đình bên chồng còn nhà khác, người cháu không thiếu chỗ ở; ông bà, cô chú vẫn chu cấp đủ các yêu cầu cơ bản của cháu nên việc chị dâu bán đất xây nhà mới là không cần thiết. Gia đình anh/chị có thể thỏa thuận lại với chị dâu, yêu cầu không được bán khu đất cháu được thừa kế. Nếu cố tình bán, ông bà nội có thể đại diện cho cháu khởi kiện, yêu cầu tuyên giao dịch vô hiệu.
Như Quỳnh
Đỗ Như Quỳnh
