Gia đình tôi có 3.500 m2 đất, trên Giấy chứng nhận ghi mục đích sử dụng là đất trồng cây lâu năm. Con trai tôi sắp lập gia đình, vợ chồng tôi dự định giao cho vợ chồng cháu diện tích đất nêu trên...
Trả lời:
Như chúng ta đều biết, căn cứ vào mục đích sử dụng, đất trồng cây lâu năm được phân loại vào nhóm đất nông nghiệp, đất ở được phân loại vào nhóm đất phi nông nghiệp.
Một trong những nguyên tắc sử dụng đất được quy định tại khoản 1 Điều 6 Luật Đất đai năm 2013 là “đúng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và đúng mục đích sử dụng đất”. Đồng thời, theo khoản 1 Điều 170 của Luật này, người sử dụng đất có nghĩa vụ “sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất, đúng quy định về sử dụng độ sâu trong lòng đất và chiều cao trên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân theo các quy định khác của pháp luật có liên quan”.
Chính vì vậy, gia đình bạn không được xây dựng nhà ở trên đất trồng cây lâu năm. Cố tình thực hiện hành vi này, gia đình bạn đã thực hiện hành vi bị nghiêm cấm, được quy định tại Điều 12 của Luật này. Đó là:
1. Lấn, chiếm, hủy hoại đất đai.
2. Vi phạm quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được công bố.
3. Không sử dụng đất, sử dụng đất không đúng mục đích.
4. Không thực hiện đúng quy định của pháp luật khi thực hiện quyền của người sử dụng đất.
5. Nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp vượt hạn mức đối với hộ gia đình, cá nhân theo quy định của Luật này.
6. Sử dụng đất, thực hiện giao dịch về quyền sử dụng đất mà không đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
7. Không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.
8. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để làm trái quy định về quản lý đất đai.
9. Không cung cấp hoặc cung cấp thông tin về đất đai không chính xác theo quy định của pháp luật.
10. Cản trở, gây khó khăn đối với việc thực hiện quyền của người sử dụng đất theo quy định của pháp luật”.
Vi phạm điều cấm nêu trên, tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép, gia đình bạn sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Cụ thể, hành vi chuyển đất trồng cây lâu năm sang đất phi nông nghiệp tại khu vực nông thôn không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép, theo điểm b khoản 2 Điều 11 Nghị định số 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019 của Chính phủ, bị “Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng nếu diện tích đất chuyển mục đích trái phép từ 0,02 héc ta đến dưới 0,05 héc ta”. Nếu chuyển đất trồng cây lâu năm sang đất phi nông nghiệp tại khu vực đô thị, theo khoản 3 của Điều này “thì hình thức và mức xử phạt bằng 02 lần mức phạt quy định tại khoản 2 Điều này”.
Tóm lại, nếu thửa đất trồng cây lâu năm của gia đình bạn thuộc khu vực nông thôn, việc chuyển sang đất ở không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép, với diện tích 3.500m2 sẽ bị phạt tiền từ từ 5 triệu đồng đến 8 triệu đồng. Nếu thửa đất thuộc khu vực đô thị thì sẽ bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 16 triệu đồng. Thêm nữa, gia đình bạn còn phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại khoản 4 của Điều này như sau:
“a) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm đối với các trường hợp quy định tại khoản 1, 2 và khoản 3 Điều này, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản này;
b) Buộc đăng ký đất đai theo quy định đối với trường hợp có đủ điều kiện được công nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 22 của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP;
c) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm trong các trường hợp quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều này; số lợi bất hợp pháp được xác định theo quy định tại khoản 1 Điều 7 của Nghị định này”.
Theo chúng tôi, gia đình bạn nên tham vấn ý kiến của Chính quyền địa phương về việc có được phép chuyển đổi mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp làm nhà ở hay không. Trường hợp được chuyển đổi, thực hiện đầy đủ thủ tục và nghĩa vụ tài chính thì mới có thể xây dựng nhà ở để không vi phạm quy định của pháp luật về đất đai.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
