Không phân loại rác thải tại nguồn tại Hà Nội bị xử phạt thế nào?
Gia đình ông M ở phường Đống Đa muốn hỏi trường hợp hộ gia đình không phân loại rác tại nguồn thì có bị từ chối xử lý thu gom không và có bị phạt không?
Tại khoản 2, 5, 6 Điều 77, khoản 1, 3 Điều 75, khoản 1 Điều 79 Luật Bảo vệ môi trường quy định như sau: Điều 77. Thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt.. 2. Cơ sở thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt có quyền từ chối thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân không phân loại, không sử dụng bao bì đúng quy định và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền để kiểm tra, xử lý theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng bao bì của chất thải rắn sinh hoạt khác theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 75 của Luật này. ... 5. Hộ gia đình, cá nhân có trách nhiệm chuyển chất thải rắn sinh hoạt đã được phân loại đến điểm tập kết theo quy định hoặc chuyển giao cho cơ sở thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt. 6. Chủ dự án đầu tư, chủ sở hữu, ban quản lý khu đô thị mới, chung cư cao tầng, tòa nhà văn phòng phải bố trí thiết bị, công trình lưu giữ chất thải rắn sinh hoạt phù hợp với các loại chất thải theo quy định tại khoản 1 Điều 75 của Luật này; tổ chức thu gom chất thải từ hộ gia đình, cá nhân và chuyển giao cho cơ sở thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt. Tại khoản 1, 3 Điều 72 Luật Bảo vệ môi trường quy định như sau: Điều 75. Phân loại, lưu giữ, chuyển giao chất thải rắn sinh hoạt 1. Chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân được phân loại theo nguyên tắc như sau: a) Chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế; b) Chất thải thực phẩm; c) Chất thải rắn sinh hoạt khác. 3. Hộ gia đình, cá nhân ở đô thị phải chứa, đựng chất thải rắn sinh hoạt sau khi thực hiện phân loại theo quy định tại khoản 1 Điều này vào các bao bì để chuyển giao như sau: a) Chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế được chuyển giao cho tổ chức, cá nhân tái sử dụng, tái chế hoặc cơ sở có chức năng thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt; Tại khoản 7 Điều 79 Luật Bảo vệ môi trường quy định như sau: Điều 79. Chi phí thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt 7. Quy định tại khoản 1 Điều này và khoản 1 Điều 75 của Luật này phải được thực hiện chậm nhất là ngày 31 tháng 12 năm 2024. Như vậy, theo quy định trên thì hộ gia đình có trách nhiệm phân loại rác thải rắn sinh hoạt, chuyển chất thải rắn sinh hoạt đã được phân loại đến điểm tập kết theo quy định hoặc chuyển giao cho cơ sở thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt. Chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân phải được phân loại chậm nhất là ngày 31/12/2024. Cơ sở thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt có quyền từ chối thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân không phân loại và thông báo đến cho cơ quan có thẩm quyền để kiểm tra, xử lý theo quy định của pháp luật Tại Điều 5, Điều 6 Quyết định số 87/2025/QĐ-UBND ngày 29/12/2025 của UBND Thành phố Hà Nội có hiệu lực thi hành từ ngày 08/01/2026 quy định quản lý chất thải rắn sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn thành phố Hà Nội quy định như sau: Điều 5. Phân loại chất thải rắn sinh hoạt Chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân được phân loại tại nguồn thành 03 (ba) nhóm như sau: 1. Nhóm chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế: a) Giấy thải: Hộp, túi, lọ, ly, cốc bằng giấy; sách, truyện, vở, báo cũ, giấy viết,…; thùng, bìa carton; lõi giấy vệ sinh, giấy bọc gói, bì thư, biên lai, khay đựng trứng bằng giấy,…; các loại bao bì giấy khác không nhiễm bẩn. b) Nhựa thải: Bao bì nhựa đựng thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, sản phẩm dùng trong gia dụng, nông nghiệp, y tế,… (không bao gồm bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật, axit, dầu mỡ công nghiệp, chất tẩy rửa có thành phần nguy hại); các loại ghế nhựa, thau, chậu nhựa; ly, cốc nhựa và các loại vật dụng bằng nhựa thải khác. c) Kim loại thải: Bao bì nhôm, sắt hoặc kim loại khác đựng thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, sản phẩm dùng trong gia dụng, nông nghiệp, y tế,…(không bao gồm bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật, dầu mỡ công nghiệp, chất tẩy rửa có thành phần nguy hại); đồ dùng nhà bếp bằng kim loại như: xoong, nồi, niêu, ấm nước, bếp gas, vật dụng nhỏ như bát, đĩa, thìa, dĩa…; các loại vật dụng kim loại thải khác. d) Thủy tinh thải: Chai, lọ thủy tinh đựng bia, rượu, thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, sản phẩm dùng trong gia dụng, nông nghiệp, y tế,&(không bao gồm bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật, axit, dầu mỡ công nghiệp, chất tẩy rửa có thành phần nguy hại); bình hoa, đồ trang trí bằng thủy tinh, pha lê; thủy tinh thải khác. đ) Vải, đồ da: Quần áo, phụ kiện; giày, dép, vali; chăn, màn, rèm cửa bằng vải,…(không dính thuốc bảo vệ thực vật, axit, dầu mỡ công nghiệp, chất tẩy rửa có thành phần nguy hại). e) Đồ gỗ: Đồ chơi; vật trang trí, đồ gia dụng, hộp, khay,…bằng gỗ. g) Cao su: Đồ chơi bằng cao su; săm, lốp, vật dụng bằng cao su các loại. h) Thiết bị điện, điện tử thải bỏ: Các thiết bị điện, điện tử nhỏ (máy ảnh và máy ghi hình; điện thoại di động và điện thoại để bàn; dây cáp và phụ kiện máy tính; bảng điều khiển trò chơi; đồ chơi điện tử; máy tính toán cầm tay; bàn phím; máy tính xách tay và máy tính bảng; máy nhắn tin; bộ đàm, đèn led, đèn halogen,&); các thiết bị điện, điện tử lớn (máy tính để bàn và màn hình; máy fax; máy in và máy quét; dàn âm thanh và loa; tivi; máy đánh chữ; đầu đĩa VCR/DVD, tấm quang năng,…; tủ lạnh, tủ đông, máy điều hòa, máy giặt, máy rửa bát, quạt điện, quạt sưởi, bếp điện, bếp từ, lò nướng, nồi cơm điện,…). 2. Nhóm chất thải thực phẩm: Thức ăn thừa, thực phẩm hết hạn sử dụng; các loại rau, củ, quả, trái cây và các phần thải bỏ sau khi sơ chế, chế biến món ăn,…; các sản phẩm bỏ đi từ thịt gia súc, gia cầm, thủy, hải sản. 3. Nhóm chất thải rắn sinh hoạt khác a) Chất thải cồng kềnh: Tủ, giường, nệm, bàn ghế, sofa cũ hỏng…; tủ sắt, khung cánh cửa,…; gốc cây, thân cây, cành cây và vật dụng khác tương tự. b) Chất thải nguy hại phát sinh trong hoạt động sinh hoạt: Bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật, axit thải, dung môi thải, kiềm thải, dầu mỡ công nghiệp, chất tẩy rửa có thành phần nguy hại, bình gas mini&; sơn, mực, chất kết dính (loại có thành phần nguy hại trong nguyên liệu sản xuất); găng tay, giẻ lau dính dầu, hóa chất; kim tiêm, khẩu trang, bông băng bị nhiễm khuẩn từ người bệnh; các loại bóng đèn huỳnh quang thải; thủy tinh hoạt tính thải; nhiệt kế chứa thủy ngân thải; các loại pin, ắc quy thải. c) Chất thải khác còn lại: Là các loại chất thải phát sinh trong hoạt động sinh hoạt mà hộ gia đình, cá nhân không xác định được là thuộc các nhóm quy định tại khoản 1, 2, 3 Điều này. 4. Kỹ thuật phân loại được thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tại văn bản số 9368/BTNMT-KSONMT ngày 02/11/2023 về việc hướng dẫn kỹ thuật phân loại chất thải rắn sinh hoạt và các hướng dẫn kỹ thuật liên quan của Bộ. 5. Việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt cần phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, bảo đảm đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường, công nghệ xử lý chất thải hiện có, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và nguồn lực tài chính của địa phương. Ủy ban nhân dân cấp xã căn cứ hạ tầng xử lý chất thải thực phẩm của Thành phố và mô hình xử lý địa phương để quyết định việc phân loại chất thải thực phẩm. Điều 6. Bao bì, thùng, thiết bị lưu chứa chất thải rắn sinh hoạt 1. Bao bì chứa chất thải rắn sinh hoạt phát sinh tại hộ gia đình, cá nhân a) Bao bì chứa nhóm chất thải thực phẩm có tổng thể màu xanh lá cây nhưng vẫn dễ nhận diện được loại chất thải chứa bên trong, bảo đảm tránh rò rỉ nước và phát tán mùi; khuyến khích loại bao bì được sản xuất từ vật liệu dễ phân hủy và dễ nhận diện được loại chất thải chứa bên trong. b) Bao bì chứa nhóm chất thải khác còn lại có tổng thể màu xám nhưng vẫn dễ nhận diện được loại chất thải chứa bên trong, khuyến khích loại bao bì được sản xuất từ vật liệu dễ phân hủy. c) Nhóm chất thải nguy hại phát sinh trong sinh hoạt được lưu chứa trong bao bì (trừ bao bì có màu xanh lá cây và màu xám), có khả năng chống ăn mòn, có khả năng chống thấm, không rò rỉ ra ngoài môi trường. d) Hộ gia đình, cá nhân tự quyết định việc sử dụng các loại bao bì (trừ bao bì có màu xanh lá cây và màu xám), thiết bị lưu giữ, chứa nhóm chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế (nếu cần thiết). đ) Hộ gia đình, cá nhân phải tự trang bị bao bì chứa chất thải rắn sinh hoạt để lưu giữ và chuyển giao theo khoản 2 Điều 7 quy định này. Các bao bì chứa chất thải phải được buộc kín miệng túi, gạn bỏ nước trong rác trước khi chuyển giao, bảo đảm không rò rỉ, ngăn ngừa mùi phát tán. 2. Thùng, thiết bị lưu chứa chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực công cộng Trên các đường phố chính, công viên, khu vui chơi giải trí, nhà ga, bến xe, bến tàu, bến cảng, bến phà và những nơi phục vụ chung cho nhu cầu của nhiều người phải bố trí các thùng, thiết bị lưu chứa chất thải rắn sinh hoạt, có dán nhãn nhận biết và thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt, cụ thể: a) Thùng, thiết bị lưu chứa nhóm chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế có màu xanh nước biển và có dòng chữ “CHẤT THẢI RẮN TÁI CHẾ”. b) Thùng, thiết bị lưu chứa nhóm chất thải khác còn lại có màu xám và có dòng chữ “CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT KHÁC CÒN LẠI”. c) Địa điểm, vị trí, khu vực bố trí, kích thước thùng, thiết bị lưu chứa do tổ chức quản lý khu vực công cộng tự lựa chọn theo hiện trạng thực tế, bảo đảm vệ sinh môi trường và mỹ quan xung quanh. 3. Thùng, thiết bị lưu chứa chất thải rắn sinh hoạt tại khu chợ truyền thống, khu chung cư, khu trung tâm thương mại kết hợp chung cư, khu trung tâm thương mại Chủ đầu tư, Ban quản lý chợ truyền thống, khu chung cư, khu trung tâm thương mại kết hợp chung cư, khu trung tâm thương mại, phải bố trí trong khuôn viên khu vực lưu chứa các loại chất thải rắn sinh hoạt sau phân loại bảo đảm thuận lợi cho các hộ gia đình, cá nhân sinh hoạt tại các khu trên theo quy định tại các điểm a, b, c Khoản 2 Điều này và quy định sau: a) Thùng, thiết bị lưu chứa nhóm chất thải thực phẩm có màu xanh lá cây và có dòng chữ “CHẤT THẢI THỰC PHẨM”. b) Thùng, thiết bị lưu chứa nhóm chất thải rắn nguy hại có màu cam và có dòng chữ “CHẤT THẢI RẮN NGUY HẠI”. Các chất thải nguy hại phải được phân loại theo mã chất thải nguy hại để lưu giữ trong các thiết bị lưu chứa phù hợp, có biển dấu hiệu cảnh báo theo tiêu chuẩn Việt Nam về dấu hiệu cảnh báo liên quan đến chất thải nguy hại theo quy định. c) Kích thước thùng, thiết bị lưu chứa do tổ chức quản lý khu vực tự lựa chọn theo hiện trạng thực tế, có kích thước phù hợp với lượng chất thải, thời gian lưu giữ, bảo đảm vệ sinh môi trường và mỹ quan xung quanh. 4. Bao bì (túi) phải được buộc kín, thiết bị lưu giữ (thùng) phải có nắp đậy kín để bảo đảm không phát tán mùi và có dán biển cảnh báo thông tin trên thân thùng. Khuyến khích bổ sung các chữ nhỏ hoặc hình ảnh liệt kê cơ bản các loại chất thải rắn sinh hoạt bên dưới các chữ chất thải có thể tái sử dụng, tái chế; chất thải thực phẩm và chất thải sinh hoạt khác để thuận tiện cho việc người dân phân loại vào các thùng rác. 5. Điểm tập kết chất thải rắn cồng kềnh do Uỷ ban nhân dân cấp xã xác định, bảo đảm mỗi phường/xã có tối thiểu 01 (một) vị trí. Yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường đối với điểm tập kết thực hiện theo quy định tại Điều 26 Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT. b) Chất thải thực phẩm và chất thải rắn sinh hoạt khác phải được chứa, đựng trong bao bì theo quy định và chuyển giao cho cơ sở có chức năng thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt; chất thải thực phẩm có thể được sử dụng làm phân bón hữu cơ, làm thức ăn chăn nuôi. Tại Khoản 1 Điều 26 Nghị định 45/2022/NĐ-CP từ sau 31/12/2024, hộ gia đình không phân loại rác theo quy định sẽ bị phạt từ 500.000đ đến 1.000.000đ. Theo quy định của Luật Thủ đô năm 2024 và Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND 29 tháng 4 năm 2025 của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 9 năm 2025 tại mục 263 Phụ lục các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường trên địa bàn Thành phố Hà Nội áp dụng mức tiền phạt thì hành vi hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn Thành phố Hà Nội không phân loại chất thải rắn sinh hoạt theo quy định bị áp dụng mức phạt tiền gấp 02 lần so với quy định hiện hành, theo đó hộ gia đình bị phạt tiền từ 1.000.0000 đ đến 2.000.000 đ. Hùng Phi
