Cửa hàng em ký hợp đồng mua rau sạch của một cơ sở sản xuất ở Vĩnh Phúc. Vì lý do dịch bệnh, địa phương này bị cách ly nên họ không giao được hàng đúng hạn cho cửa hàng của em.
Hệ quả, không những không có hàng hóa để bán, mà em còn phải bồi thường cho những người đăng ký mua tại cửa hàng của em theo tháng, đã trả tiền trước và mỗi ngày phải trả cho họ từ 1 đến 2 kg rau, củ quả.
Xin hỏi, trong trường hợp này cửa hàng em có quyền yêu cầu nhà cung cấp bồi thường thiệt hại tương ứng hay không?
Trả lời
Hợp đồng mua bán tài sản, theo Điều 430 Bộ luật Dân sự năm 2015, “là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán”.
Thời hạn thực hiện hợp đồng mua bán được quy định tại khoản 1 Điều 434 của Bộ luật này như sau: “Thời hạn thực hiện hợp đồng mua bán do các bên thỏa thuận. Bên bán phải giao tài sản cho bên mua đúng thời hạn đã thỏa thuận; bên bán chỉ được giao tài sản trước hoặc sau thời hạn nếu được bên mua đồng ý”.
Khi các bên không thỏa thuận thời hạn giao tài sản thì bên mua có quyền yêu cầu bên bán giao tài sản và bên bán cũng có quyền yêu cầu bên mua nhận tài sản bất cứ lúc nào, nhưng phải báo trước cho nhau một thời gian hợp lý.
Thông tin của bạn cho thấy, hai bên đã thỏa thuận về thời hạn giao hàng, nhưng nhà cung cấp không thực hiện đúng thỏa thuận này. Trách nhiệm dân sự do vi phạm nghĩa vụ được quy định tại Điều 351 của Bộ luật này. Đó là:
“1. Bên có nghĩa vụ mà vi phạm nghĩa vụ thì phải chịu trách nhiệm dân sự đối với bên có quyền.
Vi phạm nghĩa vụ là việc bên có nghĩa vụ không thực hiện nghĩa vụ đúng thời hạn, thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ hoặc thực hiện không đúng nội dung của nghĩa vụ.
2. Trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện đúng nghĩa vụ do sự kiện bất khả kháng thì không phải chịu trách nhiệm dân sự, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
3. Bên có nghĩa vụ không phải chịu trách nhiệm dân sự nếu chứng minh được nghĩa vụ không thực hiện được là hoàn toàn do lỗi của bên có quyền”.
Về nguyên tắc, không giao hàng đúng thời hạn, nhà cung cấp đã vi phạm nghĩa vụ được thỏa thuận trong hợp đã ký. Tuy vậy, nếu việc họ không thực hiện đúng nghĩa vụ nhưng do sự kiện bất khả kháng thì căn cứ quy định nêu trên, họ không phải chịu trách nhiệm dân sự.
Khoản 1 Điều 156 Bộ luật này quy định, “sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.
Trở ngại khách quan là những trở ngại do hoàn cảnh khách quan tác động làm cho người có quyền, nghĩa vụ dân sự không thể biết về việc quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm hoặc không thể thực hiện được quyền, nghĩa vụ dân sự của mình”.
Thêm nữa, theo khoản 2 Điều 584 của Bộ luật này, “người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác”.
Ngày 31/1/2020, Tổ chức y tế thế giới đã công bố dịch bệnh này là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại toàn cầu. Một ngày sau đó, ngày 01/02/2020 Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã ký Quyết định số 173/QĐ-TTg về việc công bố dịch viêm đường hô hấp cấp do nCoV gây ra. Trong đó nêu rõ: Công bố dịch truyền nhiễm tại Việt Nam. Tính chất, mức độ nguy hiểm của dịch: Bệnh truyền nhiễm nhóm A, nguy cơ ở mức độ khẩn cấp toàn cầu.
Chính vì vậy, về nguyên tắc, mặc dù vi phạm nghĩa vụ về thời hạn giao hàng cho bạn, nhưng do sự kiện bất khả kháng, cơ sở sản xuất rau được xác định không phải chịu trách nhiệm dân sự. Đồng thời, cũng vì lý do này, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác, họ không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho cửa hàng của bạn.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
