Qua phương tiện thông tin đại chúng tôi được biết Luật Tư pháp người chưa thành niên vừa được Quốc hội thông qua có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2026. Tôi muốn biết học sinh đang chấp hành biện pháp...
chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, nội quy của trường và có kết quả học tập tốt có được khen thưởng không?
Trả lời
- Điều 3 Luật Tư pháp người chưa thành niên quy đinh:
“1. Người chưa thành niên phạm tội là người phạm tội theo quy định của Bộ luật Hình sự trong độ tuổi từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi.
2. Người chưa thành niên là người bị buộc tội gồm người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi.
3. Người chưa thành niên là bị hại là người dưới 18 tuổi trực tiếp bị thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản do tội phạm gây ra hoặc đe dọa gây ra.
4. Người chưa thành niên là người làm chứng là người dưới 18 tuổi biết được những tình tiết liên quan đến nguồn tin về tội phạm, về vụ án và được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng triệu tập đến làm chứng”.
- Điều 12 Luật Tư pháp người chưa thành niên quy định về áp dụng hình phạt:
“1. Hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội chủ yếu nhằm giáo dục họ ý thức tôn trọng, tuân theo pháp luật và các chuẩn mực đạo đức, lối sống, ngăn ngừa họ phạm tội mới, có tác dụng phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.
2. Tòa án chỉ áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội nếu xét thấy việc áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng không bảo đảm hiệu quả giáo dục, phòng ngừa. Trường hợp phải áp dụng hình phạt thì ưu tiên áp dụng hình phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, hình phạt tù nhưng cho hưởng án treo.
3. Không xử phạt tù chung thân hoặc tử hình đối với người chưa thành niên phạm tội.
4. Tòa án chỉ áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người chưa thành niên phạm tội khi xét thấy các hình phạt và biện pháp khác không có tác dụng răn đe, phòng ngừa.
5. Khi xử phạt tù có thời hạn, Tòa án cho người chưa thành niên phạm tội được hưởng mức án nhẹ hơn mức án áp dụng đối với người thành niên phạm tội tương ứng và với thời hạn thích hợp ngắn nhất.
6. Không áp dụng hình phạt bổ sung đối với người chưa thành niên phạm tội.
7. Án đã tuyên đối với người chưa thành niên phạm tội nếu thuộc trường hợp sau đây thì không tính để xác định tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm:
a) Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội;
b) Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội ít nghiêm trọng, tội nghiêm trọng hoặc tội rất nghiêm trọng do vô ý”.
- Điều 94 Luật Tư pháp người chưa thành niên và Khoản 9 Điều 3 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án 2025 quy định:
“1. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh nơi người chưa thành niên cư trú phải báo cáo cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an để ra quyết định đưa người chưa thành niên vào trường giáo dưỡng.
2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được báo cáo của cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh , cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an ra quyết định đưa người chưa thành niên vào trường giáo dưỡng và gửi cho cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh.
3. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định của cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh phải lập hồ sơ và bàn giao người chưa thành niên vào trường giáo dưỡng. Hồ sơ bao gồm:
a) Bản sao quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng;
b) Quyết định đưa người chưa thành niên vào trường giáo dưỡng;
c) Sơ yếu lý lịch có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã;
d) Danh bản;
đ) Bản sao báo cáo điều tra xã hội (nếu có);
e) Tài liệu khác có liên quan (nếu có).
4. Khi tiếp nhận học sinh, Hiệu trưởng trường giáo dưỡng phải kiểm tra hồ sơ và lập biên bản giao nhận, tổ chức khám sức khỏe cho học sinh. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận học sinh, Hiệu trưởng trường giáo dưỡng phải thông báo việc đã tiếp nhận học sinh cho người đại diện của người đó.
5. Sau khi tiếp nhận học sinh, trường giáo dưỡng phải lập hồ sơ học sinh. Hồ sơ bao gồm:
a) Các tài liệu quy định tại khoản 3 Điều này;
b) Biên bản giao nhận học sinh;
c) Tài liệu phản ánh kết quả chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng;
d) Tài liệu khác có liên quan trong quá trình học sinh chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng”.
- Điều 111 Luật Tư pháp người chưa thành niên quy định về khen thưởng, xử lý vi phạm đối với học sinh như sau:
“1. Học sinh chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, nội quy của trường giáo dưỡng, có kết quả học tập đạt từ loại khá trở lên hoặc lập công thì được Hiệu trưởng trường giáo dưỡng quyết định khen thưởng bằng một hoặc một số hình thức sau đây:
a) Biểu dương, tặng giấy khen, tặng quà;
b) Đi tham quan do trường giáo dưỡng tổ chức;
c) Được sum họp gia đình tại trường trong thời gian 01 ngày;
d) Tăng số lần được liên lạc bằng điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh bằng phương tiện điện tử với thân nhân ở trong nước.
2. Học sinh vi phạm kỷ luật học tập, lao động hoặc có hành vi khác vi phạm nội quy của trường giáo dưỡng, thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà Hiệu trưởng trường giáo dưỡng quyết định xử lý bằng một trong các hình thức sau đây:
a) Nhắc nhở;
b) Phê bình;
c) Tạm dừng một số hoạt động giải trí trong thời gian không quá 03 ngày.
3. Quyết định khen thưởng hoặc xử lý vi phạm được lưu vào hồ sơ học sinh.
4. Chính phủ quy định chi tiết Điều này”.
- Khoản 1 Điều 18 Nghị định 355/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của Chính phủ hướng dẫn Luật Tư pháp người chưa thành niên về áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng, thi hành án phạt tù tại trại giam và chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng đối với người chưa thành niên quy định chế độ khen thưởng đối với học sinh vi phạm như sau:
“1. Xét, khen thưởng học sinh
Việc xét, khen thưởng học sinh tổ chức sau khi sơ kết, tổng kết các phong trào thi đua do trường giáo dưỡng phát động hoặc sau khi kết thúc kỳ học, năm học hoặc sau khi có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc học sinh lập công, cụ thể như sau:
a) Học sinh chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, Nội quy trường giáo dưỡng, có thành tích trong học tập thì được khen thưởng bằng một hoặc một số hình thức: Biểu dương, giấy khen, tặng quà là tiền hoặc hiện vật; sum họp gia đình tại trường giáo dưỡng trong thời gian 01 ngày; đi tham quan do trường giáo dưỡng tổ chức; tăng số lần được liên lạc bằng điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh bằng phương tiện điện tử với thân nhân ở trong nước;
b) Học sinh chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, Nội quy trường giáo dưỡng và lập công thì được khen thưởng bằng một hoặc một số hình thức: Biểu dương, giấy khen, tặng quà là tiền hoặc hiện vật; sum họp gia đình tại trường giáo dưỡng trong thời gian 01 ngày; đi tham quan do trường giáo dưỡng tổ chức; tăng số lần được liên lạc bằng điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh bằng phương tiện điện tử với thân nhân ở trong nước;
c) Học sinh chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, Nội quy trường giáo dưỡng, có thành tích trong học tập và lập công thì được khen thưởng bằng tất cả các hình thức được quy định tại điểm a, điểm b khoản này. Trường hợp học sinh sắp chấp hành xong quyết định, không đủ thời gian để được khen thưởng bằng hình thức đi tham quan do trường giáo dưỡng tổ chức thì căn cứ tình hình thực tế, Hiệu trưởng trường giáo dưỡng xem xét, điều chỉnh khen thưởng bằng một trong các hình thức trước đó đã khen thưởng học sinh lập công để đảm bảo quyền lợi của học sinh.
2. Hiệu trưởng trường giáo dưỡng thành lập Hội đồng xét khen thưởng học sinh. Thành phần và nguyên tắc hoạt động của Hội đồng thực hiện theo quy định tại điểm d khoản 9 Điều 16 Nghị định này. Đối với trường giáo dưỡng có từ 02 phân hiệu trở lên thì Hiệu trưởng trường giáo dưỡng thành lập tại mỗi phân hiệu 01 Tiểu ban xét, đề nghị khen thưởng học sinh.
Căn cứ kết quả họp Hội đồng và đề xuất của Đội nghiệp vụ có liên quan, Hiệu trưởng trường giáo dưỡng xem xét, quyết định khen thưởng học sinh”.
Như vậy, học sinh chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, nội quy của trường giáo dưỡng, có kết quả học tập đạt từ loại khá trở lên hoặc lập công thì được khen thưởng như viện dẫn trên.
Như Quỳnh
Đỗ Như Quỳnh
