Chúng tôi đang xây dựng dự án khôi phục và phát triển một số nghề truyền thống tại các khu vực ngoại thành Hà Nội. Về lao động, ngoài người dân địa phương tự nguyện tham gia, chúng tôi mong muốn...
Xin hỏi, những công việc nào không được phép tuyển dụng trẻ em làm việc?
Trả lời
Điều 1 Luật Trẻ em năm 2016, “trẻ em là người dưới 16 tuổi”.
Trẻ em có quyền được phát triển đồng thời cả về thể chất, trí tuệ, tinh thần, đạo đức và mối quan hệ xã hội. Bảo vệ trẻ em là việc thực hiện các biện pháp phù hợp để bảo đảm trẻ em được sống an toàn, lành mạnh; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm hại trẻ em; trợ giúp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Một trong những quyền của trẻ em được quy định tại Điều 26 của Luật này là quyền được bảo vệ để không bị bóc lột sức lao động. Cụ thể “trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bóc lột sức lao động; không phải lao động trước tuổi, quá thời gian hoặc làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo quy định của pháp luật; không bị bố trí công việc hoặc nơi làm việc có ảnh hưởng xấu đến nhân cách và sự phát triển toàn diện của trẻ em”.
Người lao động, theo khoản 1 Điều 3 Bộ luật Lao động năm 2012, “là người từ đủ 15 tuổi trở lên, có khả năng lao động, làm việc theo hợp đồng lao động, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành của người sử dụng lao động”.
Pháp luật hiện nay không quy định về người lao động là trẻ em, mà quy định người lao động chưa thành niên là người lao động dưới 18 tuổi. Người sử dụng lao động chỉ được sử dụng người lao động chưa thành niên vào những công việc phù hợp với sức khoẻ để bảo đảm sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách và có trách nhiệm quan tâm chăm sóc người lao động chưa thành niên về các mặt lao động, tiền lương, sức khoẻ, học tập trong quá trình lao động. Khi người sử dụng lao động chưa thành niên, người sử dụng lao động phải lập sổ theo dõi riêng, ghi đầy đủ họ tên, ngày, tháng, năm sinh, công việc đang làm, kết quả những lần kiểm tra sức khỏe định kỳ và xuất trình khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
Khoản 1 Điều 165 của Bộ luật này quy định cấm sử dụng người chưa thành niên làm các công việc sau đây:
“a) Mang, vác, nâng các vật nặng vượt quá thể trạng của người chưa thành niên;
b) Sản xuất, sử dụng hoặc vận chuyển hóa chất, khí gas, chất nổ;
c) Bảo trì, bảo dưỡng thiết bị, máy móc;
d) Phá dỡ các công trình xây dựng;
đ) Nấu, thổi, đúc, cán, dập, hàn kim loại;
e) Lặn biển, đánh bắt cá xa bờ;
g) Công việc khác gây tổn hại cho sức khoẻ, an toàn hoặc đạo đức của người chưa thành niên”.
Thêm nữa, theo khoản 2 của Điều này, cấm sử dụng người chưa thành niên làm việc ở các nơi sau đây:
“a) Dưới nước, dưới lòng đất, trong hang động, trong đường hầm;
b) Công trường xây dựng;
c) Cơ sở giết mổ gia súc;
d) Sòng bạc, quán bar, vũ trường, phòng hát karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, phòng tắm hơi, phòng xoa bóp;
đ) Nơi làm việc khác gây tổn hại đến sức khoẻ, sự an toàn và đạo đức của người chưa thành niên”.
Danh mục các công việc và nơi làm việc cấm sử dụng lao động là người chưa thành niên được quy định cụ thể tại Thông tư số 10/2013/TT-BLĐTBXH ngày 10/06/2013 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Ví dụ: Trực tiếp nấu rót và vận chuyển kim loại lỏng, tháo dỡ khuôn đúc làm sạch sản phẩm đúc ở các Lò điện hồ quang (không phân biệt dung tích), Lò bằng luyện thép, Lò chuyển luyện thép, Lò cao, Lò quay bilo luyện gang. Bởi vì, đặc điểm về điều kiện lao động của công việc này là nặng nhọc, trực tiếp chịu tác động của nhiệt độ cao, mức ồn, rung vượt tiêu chuẩn cho phép…
Bạn có thể nghiên cứu quy định nêu trên để xác định chính xác các công việc và nơi làm việc cấm sử dụng lao động là người chưa thành niên.
Bên cạnh đó, sử dụng lao động dưới 15 tuổi, bạn có thể nghiên cứu danh mục công việc nhẹ được sử dụng người dưới 15 tuổi làm việc ban hành kèm theo Thông tư số 11/2013/TT-BLĐTBXH ngày 10/6/2013 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Ví dụ:
- Danh mục công việc được sử dụng người dưới 13 tuổi làm việc bao gồm:
+ Diễn viên: múa; hát; xiếc; điện ảnh; sân khấu kịch, tuồng, chèo, cải lương, múa rối (trừ múa rối dưới nước).
+ Vận động viên năng khiếu: thể dục dụng cụ, bơi lội, điền kinh (trừ tạ xích), bóng bàn, cầu lông, bóng rổ, bóng ném, bi-a, bóng đá, các môn võ, đá cầu, cầu mây, cờ vua, cờ tướng, bóng chuyền.
- Danh mục công việc được sử dụng người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi làm việc bao gồm:
+ Những công việc được sử dụng người dưới 13 tuổi làm việc.
+ Các nghề truyền thống: chấm men gốm, cưa vỏ trai, vẽ tranh sơn mài, làm giấy dó, nón lá, se nhang, chấm nón, dệt chiếu, làm trống, dệt thổ cẩm, làm bún gạo, làm giá đỗ, làm bánh đa (miến), làm bánh đa Kế.
+ Các nghề thủ công mỹ nghệ: thêu ren, mộc mỹ nghệ, làm lược sừng, đan lưới vó, làm tranh Đông Hồ, nặn tò he.
+ Đan lát, làm các đồ gia dụng, đồ thủ công mỹ nghệ từ nguyên liệu tự nhiên như: mây, tre, nứa, dừa, chuối, bèo lục bình.
+ Nuôi tằm.
+ Gói kẹo dừa.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
