Mấy năm trước tôi đều được nhận lương tháng thứ 13 của Công ty, nhưng năm nay họ thông báo do tôi làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị, tài sản của họ nên chỉ được nửa tháng lương thứ 13 và bị khấu trừ,...
Xin hỏi các anh chị, Công ty có bất buộc trả lương tháng thứ 13 cho người lao động hay không? Việc khấu trừ như trên là đúng hay sai?
Trả lời
Điều 90 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định về tiền lương như sau:
“1. Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.
2. Mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu.
3. Người sử dụng lao động phải bảo đảm trả lương bình đẳng, không phân biệt giới tính đối với người lao động làm công việc có giá trị như nhau”.
Tiền lương do người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận và được ghi nhận trong hợp đồng lao động theo nguyên tắc người sử dụng lao động phải trả lương trực tiếp, đầy đủ, đúng hạn cho người lao động. Trường hợp người lao động không thể nhận lương trực tiếp thì người sử dụng lao động có thể trả lương cho người được người lao động ủy quyền hợp pháp; không được hạn chế hoặc can thiệp vào quyền tự quyết chi tiêu lương của người lao động; không được ép buộc người lao động chi tiêu lương vào việc mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ của người sử dụng lao động hoặc của đơn vị khác mà người sử dụng lao động chỉ định.
Tiền lương tháng 13 vào dịp cuối năm dương lịch và trước Tết Nguyên đán như thường gọi về bản chất không phải là tiền lương theo hợp đồng do các bên thỏa thuận như trên, mà là khoản tiền thưởng của người sử dụng lao động cho người lao động.
Điều 104 của Bộ luật này quy định:
“1. Thưởng là số tiền hoặc tài sản hoặc bằng các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh, mức độ hoàn thành công việc của người lao động.
2. Quy chế thưởng do người sử dụng lao động quyết định và công bố công khai tại nơi làm việc sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với nơi có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở”.
Có nghĩa là, việc tiền lương tháng 13 hay thưởng Tết dựa dựa trên kết quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và mức độ hoàn thành công việc của người lao động. Tiền thưởng này được ghi nhận trong Quy chế thưởng, do người sử dụng lao động quyết định và công bố công khai tại nơi làm việc.
Nói cách khác, pháp luật không quy định bắt buộc doanh nghiệp phải trả lương tháng 13 cho người lao động mà theo quy chế do doanh nghiệp xây dựng, quyết định, công khai. Đây là một công cụ để doanh nghiệp khuyến khích người lao động hoàn thành xuất sắc công việc được giao, góp phần tăng năng suất và hiệu quả sản xuất kinh doanh của họ.
Thông tin bạn cung cấp cho thấy bạn không được Công ty thưởng Tết, vè lý do bạn có thể nghiên cứu quy định nêu trên. Ví dụ, hiệu quả sản xuất kinh doanh của Công ty không đạt, mức độ hoàn thành công việc của bạn...
Còn quy định về khấu trừ tiền lương, Điều 102 Bộ luật Lao động quy định:
“1. Người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương của người lao động để bồi thường thiệt hại do làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị, tài sản của người sử dụng lao động theo quy định tại Điều 129 của Bộ luật này.
2. Người lao động có quyền được biết lý do khấu trừ tiền lương của mình.
3. Mức khấu trừ tiền lương hằng tháng không được quá 30% tiền lương thực trả hằng tháng của người lao động sau khi trích nộp các khoản bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, thuế thu nhập cá nhân”.
Việc xem xét, quyết định mức bồi thường thiệt hại phải căn cứ vào lỗi, mức độ thiệt hại thực tế và hoàn cảnh thực tế gia đình, nhân thân và tài sản của người lao động.
Điều 129 của Bộ luật này quy định về bồi thường thiệt hại như sau:
“1. Người lao động làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc có hành vi khác gây thiệt hại tài sản của người sử dụng lao động thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật hoặc nội quy lao động của người sử dụng lao động.
Trường hợp người lao động gây thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất với giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng do Chính phủ công bố được áp dụng tại nơi người lao động làm việc thì người lao động phải bồi thường nhiều nhất là 03 tháng tiền lương và bị khấu trừ hằng tháng vào lương theo quy định tại khoản 3 Điều 102 của Bộ luật này.
2. Người lao động làm mất dụng cụ, thiết bị, tài sản của người sử dụng lao động hoặc tài sản khác do người sử dụng lao động giao hoặc tiêu hao vật tư quá định mức cho phép thì phải bồi thường thiệt hại một phần hoặc toàn bộ theo thời giá thị trường hoặc nội quy lao động; trường hợp có hợp đồng trách nhiệm thì phải bồi thường theo hợp đồng trách nhiệm; trường hợp do thiên tai, hỏa hoạn, địch họa, dịch bệnh nguy hiểm, thảm họa, sự kiện xảy ra khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép thì không phải bồi thường”.
Tóm lại, tiền lương và tiền thưởng là khác nhau. Thưởng Tết vào dịp cuối năm với mức bằng với tiền lương tháng của người lao động do người sử dụng lao động quyết định. Pháp luật hiện nay chỉ quy định việc khấu trừ tiền lương để bồi thường thiệt hại do làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị, tài sản. Không có quy định về việc khấu trừ tiền thưởng, trừ trường hợp các bên thỏa thuận khi mà Công ty vẫn thưởng Tết cho bạn và trừ vào khoản này do bạn làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị, tài sản của họ.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
