Vợ chồng em đi làm ở Khu Công nghiệp nên thuê nhà gần đó để ở. Năm nay, do Công ty làm ăn khó khăn, khả năng cao là không có thưởng tháng thứ mười ba.
Em đang rất lo lắng vì từ khi em về làm dâu, cứ dịp Tết là mẹ chồng em đều yêu cầu vợ chồng em phải đưa cho bà một khoản tiền tương đối lớn so với khả năng của bọn em. Mục đích là để mua sắm cho gia đình và lễ Tết họ hàng.
Đồng nghiệp của em có người nói rằng, đó là trách nhiệm bắt buộc mà con cái trưởng thành phải đóng góp, cấp dưỡng cho bố mẹ. Thậm chí, không có thì cũng đành vay mượn tạm đâu đó.
Xin hỏi các anh chị, con dâu có phải thực hiện trách nhiệm với bố mẹ chồng như đồng nghiệp của em nói hay không?
Trả lời
Theo khoản 2 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, “Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định của Luật này”.
Quyền, nghĩa vụ của con dâu, con rể, cha mẹ vợ, cha mẹ chồng được quy định tại Điều 80 của Luật này như sau: “Trong trường hợp con dâu, con rể sống chung với cha mẹ chồng, cha mẹ vợ thì giữa các bên có các quyền, nghĩa vụ tôn trọng, quan tâm, chăm sóc và giúp đỡ nhau theo quy định tại các điều 69, 70, 71 và 72 của Luật này”.
Là con dâu, bạn có quyền và nghĩa vụ đối với cha, mẹ chồng như: Được cha mẹ thương yêu, tôn trọng, thực hiện các quyền, lợi ích hợp pháp về nhân thân và tài sản theo quy định của pháp luật; được học tập và giáo dục; được phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức; Có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình; Khi sống cùng với cha mẹ, con có nghĩa vụ tham gia công việc gia đình, lao động, sản xuất, tạo thu nhập nhằm bảo đảm đời sống chung của gia đình; đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình phù hợp với khả năng của mình; Con có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ, đặc biệt khi cha mẹ mất năng lực hành vi dân sự, ốm đau, già yếu, khuyết tật; trường hợp gia đình có nhiều con thì các con phải cùng nhau chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ…
Theo đó, về nguyên tắc, pháp luật chỉ quy định quyền và nghĩa vụ của bạn nếu sống chung với cha mẹ chồng. Ngay cả trong trường hợp này, việc đóng góp thu nhập để đáp ứng nhu cầu của gia đình cũng chỉ yêu cầu phù hợp với khả năng của con cái. Có nghĩa là, nếu như các bạn gặp khó khăn, thu nhập giảm sút không thể thực hiện được thì không bắt buộc phải vay mượn tiền để đưa cho bố mẹ chồng bạn. Theo chúng tôi, vợ chồng bạn nên trao đổi tình hình thực tế để gia đình chồng chia sẻ, thông cảm.
Bên cạnh đó, khoản tiền để sắm Tết và biếu tặng họ hàng như thông tin bạn nêu không phải là cấp dưỡng cho bố mẹ. Bởi vì, theo khoản 24 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, “Cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình mà có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trong trường hợp người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên mà không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu theo quy định của Luật này”.
Nghĩa vụ cấp dưỡng được thực hiện giữa cha, mẹ và con; giữa anh, chị, em với nhau; giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu; giữa cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột; giữa vợ và chồng theo quy định của Luật này. Nghĩa vụ cấp dưỡng không thể thay thế bằng nghĩa vụ khác và không thể chuyển giao cho người khác.
Theo Điều 111 của Luật này “Con đã thành niên không sống chung với cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cha, mẹ trong trường hợp cha, mẹ không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình”.
Nghĩa vụ cấp dưỡng của con cái đối với cha mẹ chỉ đặt ra trong trường hợp cha, mẹ không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Khi đó, mức cấp dưỡng và phương thức cấp dưỡng được quy định tại Điều 116, 117 của Luật này. Cụ thể:
Điều 116. Mức cấp dưỡng
“1. Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.
2. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết”.
Điều 117. Phương thức cấp dưỡng
“Việc cấp dưỡng có thể được thực hiện định kỳ hàng tháng, hàng quý, nửa năm, hàng năm hoặc một lần.
Các bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng, tạm ngừng cấp dưỡng trong trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng lâm vào tình trạng khó khăn về kinh tế mà không có khả năng thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết”.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
