Bố mẹ tôi có 3 người con (01 con trai trưởng và 02 em gái). Do tuổi cao sức yếu, cha mẹ tôi đều đã qua đời được vài năm. Khi mất cha mẹ tôi không để lại di chúc. Tài sản cha mẹ tôi để lại là 01 căn...
được anh trai cả sử dụng kinh doanh và làm nơi thờ cúng tổ tiên. Ngoài ra, cha mẹ tôi còn để lại 02 căn nhà cùng đất vườn trong làng (tổng khoảng 600m2). Trong 3 anh em chúng tôi thì có người em út là hoàn cảnh kinh tế khó khăn (chồng em mất sớm và phải nuôi 2 con). Tôi có đề xuất với anh trai trưởng dành cho cô út khoảng 100m2 ở trong làng làm chỗ ở cho 3 mẹ con, tuy nhiên anh trai trưởng không đồng ý còn làm ầm ĩ lên và tuyên bố là tài sản của bố mẹ để lại chỉ anh trưởng mới có quyền quyết định, con gái đi lấy chồng hưởng phúc phận nhà chồng nên không được đòi hỏi gì cả. Tôi rất băn khoăn và muốn hỏi: Cha mẹ tôi chết không để lại di chúc thì anh trai trưởng có được quyền quyết định số tài sản đó?
Trả lời:
- Điều 624 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về di chúc như sau: “Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết”.
- Điều 612 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định di sản “Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác”.
- Điều 649 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định thừa kế theo pháp luật như sau: “Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định”.
- Điều 650 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định những trường hợp thừa kế theo pháp luật
“1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:
a) Không có di chúc;
b) Di chúc không hợp pháp;
c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
2. Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với các phần di sản sau đây:
a) Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;
b) Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không có hiệu lực pháp luật;
c) Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng họ không có quyền hưởng di sản, từ chối nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc, nhưng không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế”.
- Điều 651 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định người thừa kế theo pháp luật như sau:
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
Theo quy định của pháp luật, trong trường hợp cha mẹ chết không lập di chúc trước đó thì tài sản của ba mẹ để lại sẽ được phân chia theo pháp luật. Theo đó, hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Như vậy, cha mẹ anh chị mất không để lại di chúc thì phần di sản của cha mẹ anh/chị để lại sẽ được chia theo pháp luật (3 người con sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau). Do vậy, anh trai trưởng của chị sẽ không được quyền quyết định số tài sản đó.
Như Quỳnh
Đỗ Như Quỳnh
