Ba mẹ tôi sang tên quyền sở hữu căn nhà cho vợ chồng anh trai do sống cùng. Nay anh trai và ba đều mất, con dâu đối xử với mẹ chồng tệ bạc. Bây giờ, tôi và mẹ đứng ra đòi lại miếng đất đó, có được...
Trả lời
- Điều 459 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định về tặng cho bất động sản như sau:
“1. Tặng cho bất động sản phải được lập thành văn bản có công chứng, chứng thực hoặc phải đăng ký, nếu bất động sản phải đăng ký quyền sở hữu theo quy định của luật.
2. Hợp đồng tặng cho bất động sản có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký; nếu bất động sản không phải đăng ký quyền sở hữu thì hợp đồng tặng cho có hiệu lực kể từ thời điểm chuyển giao tài sản”.
- Khoản 1, khỏan 2 Điều 66 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định giải quyết tài sản của vợ chồng trong trường hợp một bên chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết như sau:
”1. Khi một bên vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết thì bên còn sống quản lý tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp trong di chúc có chỉ định người khác quản lý di sản hoặc những người thừa kế thỏa thuận cử người khác quản lý di sản.
2. Khi có yêu cầu về chia di sản thì tài sản chung của vợ chồng được chia đôi, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận về chế độ tài sản. Phần tài sản của vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết được chia theo quy định của pháp luật về thừa kế”.
- Điều 612 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định di sản “Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác”.
- Điều 649 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định thừa kế theo pháp luật như sau: “Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định”.
- Khoản 1 Điều 650 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định những trường hợp thừa kế theo pháp luật
“1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:
a) Không có di chúc;
b) Di chúc không hợp pháp;
c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
- Khoản 1 Điều 651 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định người thừa kế theo pháp luật như sau:
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
Như vậy, từ thời điểm đăng ký tặng cho, quyền sử dụng mảnh đất này đã thuộc về vợ chồng anh bạn. Họ có toàn quyền định đoạt tài sản đó, kể cả việc có trả lại tài sản được tặng cho cho người tặng cho hay không? Đây được xem là tài sản chung của vợ chồng. Khi anh của bạn mất (không để lại di chúc), mảnh đất cũng sẽ được xác định có một nửa là thuộc di sản của anh ấy. Diện tích này sẽ được chia đều theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: vợ của anh bạn, các con của anh bạn và mẹ bạn (điều 651 Bộ luật Dân sự 2015). Mẹ bạn sẽ có quyền được thừa kế một phần của mảnh đất này và ngoài ra còn được thừa kế các tài sản khác thuộc sở hữu của con trai. Trong trường hợp muốn được hưởng phần tài sản thuộc quyền sở hữu của con trai, mẹ bạn có thể khởi kiện tại tòa án nhân dân có thẩm quyền yêu cầu phân chia di sản thừa kế của anh trai bạn.
Đỗ Như Quỳnh
