Vợ chồng em đều quê ở Hà Giang, nhưng sinh sống và lập nghiệp tại Hà Nội. Theo phong tục của dân tộc chúng em, sau khi cưới, nếu chồng đến nhà vợ ở thì chồng sẽ phải mang họ của vợ. Vợ chồng em...
Vợ chồng em đều quê ở Hà Giang, nhưng sinh sống và lập nghiệp tại Hà Nội. Theo phong tục của dân tộc chúng em, sau khi cưới, nếu chồng đến nhà vợ ở thì chồng sẽ phải mang họ của vợ.
Vợ chồng em không định đổi họ của chồng sang họ của vợ, nhưng mong muốn con sinh ra sẽ được mang họ của Mẹ. Không biết, yêu cầu này của vợ chồng em có được chính quyền chấp thuận khi đăng ký khai sinh cho cháu hay không? Nếu sau này muốn đổi lại sang họ của bố cháu thì có được hay không?
Trả lời
Nội dung đăng ký khai sinh được quy định tại khoản 1 Điều 14 Luật Hộ tịch năm 2014, bao gồm:
“a) Thông tin của người được đăng ký khai sinh: Họ, chữ đệm và tên; giới tính; ngày, tháng, năm sinh; nơi sinh; quê quán; dân tộc; quốc tịch;
b) Thông tin của cha, mẹ người được đăng ký khai sinh: Họ, chữ đệm và tên; năm sinh; dân tộc; quốc tịch; nơi cư trú;
c) Số định danh cá nhân của người được đăng ký khai sinh”.
Nội dung đăng ký khai sinh là thông tin hộ tịch cơ bản của cá nhân, được ghi vào Sổ hộ tịch, Giấy khai sinh, cập nhật vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Hồ sơ, giấy tờ của cá nhân liên quan đến thông tin khai sinh phải phù hợp với nội dung đăng ký khai sinh của người đó.
Theo khoản 2 của Điều này, “việc xác định quốc tịch, dân tộc, họ của người được khai sinh được thực hiện theo quy định của pháp luật về quốc tịch Việt Nam và pháp luật dân sự”.
Hướng dẫn cụ thể nội dung này, điểm a khoản 1 Điều 4 Nghị định 123/2015/NĐ-CP ngày 15/11/2015 của Chính phủ quy định: “Họ, chữ đệm, tên và dân tộc của trẻ em được xác định theo thỏa thuận của cha, mẹ theo quy định của pháp luật dân sự và được thể hiện trong Tờ khai đăng ký khai sinh; trường hợp cha, mẹ không có thỏa thuận hoặc không thỏa thuận được, thì xác định theo tập quán”.
Như vậy, khi đăng ký khai sinh cho con, xác định họ của cháu như thế nào cần căn cứ quy định của pháp luật về quốc tịch Việt Nam và pháp luật dân sự.
Cá nhân có quyền có họ, tên (bao gồm cả chữ đệm, nếu có). Họ, tên của một người được xác định theo họ, tên khai sinh của người đó. Theo khoản 2 Điều 26 Bộ luật Dân sự năm 2015, “Họ của cá nhân được xác định là họ của cha đẻ hoặc họ của mẹ đẻ theo thỏa thuận của cha mẹ; nếu không có thỏa thuận thì họ của con được xác định theo tập quán. Trường hợp chưa xác định được cha đẻ thì họ của con được xác định theo họ của mẹ đẻ”.
Căn cứ các quy định nêu trên, khi đăng ký khai sinh cho con, hai vợ chồng bạn có thể thỏa thuận về việc cháu sẽ mang họ của bố hay của mẹ và điền thông tin này vào tờ khai theo mẫu quy định.
Khoản 1 Điều 27 của Bộ luật này quy định cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:
“a) Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại;
b) Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;
c) Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại họ cho người đó theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ;
d) Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;
đ) Thay đổi họ của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;
e) Thay đổi họ theo họ của vợ, họ của chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại họ trước khi thay đổi;
g) Thay đổi họ của con khi cha, mẹ thay đổi họ;
h) Trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định”.
Có nghĩa là, pháp luật hiện tại đã quy định về trường hợp thay đổi từ họ của mẹ sang họ của bố. Cũng cần lưu ý, việc thay đổi họ cho người từ đủ chín tuổi trở lên phải có sự đồng ý của người đó. Đồng thời, việc thay đổi họ của cá nhân không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự được xác lập theo họ cũ.
Bạn có đề cập đến phong tục khi đến nhà vợ ở thì chồng bạn sẽ mang họ của vợ. Tuy nhiên, đó không phải là trường hợp pháp luật quy định được thay đổi họ. Do đó, về nguyên tắc cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ không thực hiện thủ tục này nếu chồng bạn yêu cầu.
Admin PBGDPL
