Vợ chồng bà Hoa có 3 người con, do mắc bệnh hiểm nghèo nên chồng bà Hoa mất đã lâu. Sau khi chồng mất bà ở vậy nuôi con và mua được 03 mảnh đất có cùng diện tích và vị trí sát cạnh nhau. Thời gian...
không thể sống qua 01 tháng nữa. Bà Hoa lập di chúc và muốn để lại cho 03 người con 03 mảnh đất trên. Trong 03 người con chỉ có 01 người dưới 18 tuổi (hiện đang 12 tuổi) tên Nam. Đề nghị cho biết: bà Hoa có thể để lại di sản cho người con dưới 18 tuổi được không?
Trả lời:
- Điều 21 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định về người chưa thành niên như sau:
“1. Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi.
2. Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện.
3. Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.
4. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý”.
- Điều 136 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định đại diện theo pháp luật của cá nhân như sau:
“1. Cha, mẹ đối với con chưa thành niên.
2. Người giám hộ đối với người được giám hộ. Người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi là người đại diện theo pháp luật nếu được Tòa án chỉ định.
3. Người do Tòa án chỉ định trong trường hợp không xác định được người đại diện quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này.
4. Người do Tòa án chỉ định đối với người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.
- Điều 47 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định Người được giám hộ như sau:
“1. Người được giám hộ bao gồm:
a) Người chưa thành niên không còn cha, mẹ hoặc không xác định được cha, mẹ;
b) Người chưa thành niên có cha, mẹ nhưng cha, mẹ đều mất năng lực hành vi dân sự; cha, mẹ đều có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; cha, mẹ đều bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; cha, mẹ đều bị Tòa án tuyên bố hạn chế quyền đối với con; cha, mẹ đều không có điều kiện chăm sóc, giáo dục con và có yêu cầu người giám hộ;
c) Người mất năng lực hành vi dân sự;
d) Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
2. Một người chỉ có thể được một người giám hộ, trừ trường hợp cha, mẹ cùng giám hộ cho con hoặc ông, bà cùng giám hộ cho cháu”.
- Điều 52 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định người giám hộ đương nhiên của người chưa thành niên như sau:
“Người giám hộ đương nhiên của người chưa thành niên quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 47 của Bộ luật này được xác định theo thứ tự sau đây:
1. Anh ruột là anh cả hoặc chị ruột là chị cả là người giám hộ; nếu anh cả hoặc chị cả không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì anh ruột hoặc chị ruột tiếp theo là người giám hộ, trừ trường hợp có thỏa thuận anh ruột hoặc chị ruột khác làm người giám hộ”.
Theo quy định của pháp luật thì người chưa thành niên không thể tự mình xác lập, phân chia tài sản thừa kế được mà phải thông qua người đại diện theo pháp luật. Từ đó phải xác định người đại diện theo pháp luật của người con chưa thành niên. Do cha của Nam đã mất và mẹ của Nam là người để lại di chúc không phù hợp là người đại diện theo pháp luật của Nam (do bà Hoa là người để lại di sản và được bác sĩ cho rằng không thể sống qua 01 tháng nữa). Với lý do này, người đại diện theo pháp luật của Nam phải được xác định theo người giám hộ. Như vậy 02 người anh chị của Nam được xác định là người giám hộ đương nhiên của Nam, có thể giúp Nam xác lập, phân chia tài sản thừa kế. Đồng thời việc giám hộ này chỉ được thực hiện sau khi bà Hoa đã mất theo quy định tại Điều 47 Bộ luật dân sự 2015 về người được giám hộ. Khi đó tài sản của Nam sẽ được quản lý và sử dụng phục vụ cho mục đích của Nam bởi người giám hộ là 1 trong 2 người anh chị.
Đỗ Như Quỳnh
