Trước đây tôi kết hôn với chồng là người nước ngoài tại UBND huyện nơi tôi cư trú. Đầu năm 2017, tôi làm thủ tục thay đổi họ theo họ của chồng là người Mỹ.
Tháng 3 năm 2020, vợ chồng tôi ly hôn tại cơ quan có thẩm quyền của Mỹ. Đầu tháng 12 vừa rồi, tôi về Việt Nam thăm thân và muốn nhân dịp này đăng ký thay đổi lại họ như trước đây để sau này tôi chuyển về Việt Nam sinh sống. Xin hỏi nguyện vọng này của tôi có được giải quyết không? Nếu được thì thủ tục như thế nào?
Trả lời:
Điều 45 Luật Hộ tịch quy định phạm vi thay đổi hộ tịch: “Phạm vi thay đổi hộ tịch theo quy định tại Điều 26 của Luật này."
Khoản 1 Điều 26 Luật hộ tịch quy định về phạm vi thay đổi hộ tịch như sau:
“1. Thay đổi họ, chữ đệm và tên của cá nhân trong nội dung khai sinh đã đăng ký khi có căn cứ theo quy định của pháp luật dân sự.”
Tại khoản 1 Điều 27 Bộ luật dân sự 2015 quy định về quyền thay đổi họ như sau:
“Điều 27. Quyền thay đổi họ
1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:
a) Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại;
b) Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;
c) Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại họ cho người đó theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ;
d) Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;
đ) Thay đổi họ của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;
e) Thay đổi họ theo họ của vợ, họ của chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại họ trước khi thay đổi;
g) Thay đổi họ của con khi cha, mẹ thay đổi họ;
h) Trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.”
Như vậy, theo quy định tại điểm e khoản 1 nêu trên thì bạn có quyền lấy lại họ trước khi thay đổi.
Để giải quyết nguyện vọng thay đổi họ cho mình, bạn cần đến Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi đã đăng ký hộ tịch trước đây theo quy định tại khoản 2 Điều 46 Luật Hộ tịch: “2. Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi người Việt Nam định cư ở nước ngoài đã đăng ký hộ tịch trước đây có thẩm quyền giải quyết việc thay đổi, cải chính, bổ sung hộ tịch, xác định lại dân tộc.”
Về hồ sơ đăng ký thay đổi họ được quy định tại khoản 1 Điều 47 Luật Hộ tịch, theo đó bao gồm các giấy tờ sau:
* Các giấy tờ phải nộp:
- Tờ khai (theo mẫu quy định);
- Các giấy tờ liên quan để làm căn cứ cho việc thay đổi họ (trường hợp của bạn thì Trích lục thay đổi họ và Giấy chứng nhận kết hôn của bạn sẽ là căn cứ cho việc thay đổi họ);
* Các giấy tờ xuất trình:
- Bản chính Giấy khai sinh của bạn;
- Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu hoặc Thẻ căn cước công dân của người đi đăng ký.
Thủ tục đăng ký thay đổi họ được quy định tại khoản 2, 3 Điều 47 Luật Hộ tịch, theo đó: trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc thay đổi hộ tịch là có cơ sở, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự và pháp luật có liên quan, công chức làm công tác hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người yêu cầu đăng ký thay đổi hộ tịch ký vào Sổ hộ tịch. Phòng Tư pháp báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện cấp trích lục cho người yêu cầu.
Trường hợp thay đổi hộ tịch liên quan đến Giấy khai sinh thì công chức làm công tác hộ tịch ghi nội dung thay đổi hộ tịch vào Giấy khai sinh.
Trường hợp cần phải xác minh thì thời hạn được kéo dài thêm không quá 03 ngày làm việc.
Trường hợp đăng ký thay đổi hộ tịch không phải tại nơi đăng ký hộ tịch trước đây thì Ủy ban nhân dân cấp huyện phải thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao trích lục hộ tịch đến Ủy ban nhân dân nơi đăng ký hộ tịch trước đây để ghi vào Sổ hộ tịch.
Bạn cần lưu ý, việc ly hôn của bạn tại cơ quan có thẩm quyền của Mỹ chỉ được công nhận tại Việt Nam khi bạn làm thủ tục ghi chú ly hôn tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam và được cấp trích lục ghi chú ly hôn do vậy, nếu bạn chưa làm thủ tục ghi chú ly hôn tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam thì bạn cần làm thủ tục này theo quy định tại khoản 2 Điều 48 và Điều 50 Luật Hộ tịch, cụ thể như sau:
“Điều 48. Thẩm quyền ghi vào Sổ hộ tịch việc hộ tịch của công dân Việt Nam đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài
1….
2. Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi cá nhân đã đăng ký kết hôn hoặc ghi chú việc kết hôn trước đây ghi vào Sổ hộ tịch việc ly hôn, hủy việc kết hôn của cá nhân đã thực hiện ở nước ngoài.”
“Điều 50. Thủ tục ghi vào Sổ hộ tịch việc kết hôn, ly hôn, hủy việc kết hôn
1. Người yêu cầu ghi vào Sổ hộ tịch việc kết hôn, ly hôn, hủy việc kết hôn nộp tờ khai theo mẫu quy định và bản sao có chứng thực giấy tờ chứng minh các việc này đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài cho cơ quan đăng ký hộ tịch.
2. Trong thời hạn 12 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ theo quy định tại khoản 1 Điều này và đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, công chức làm công tác hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch. Phòng Tư pháp báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện cấp trích lục cho người yêu cầu.”
Nguyễn Đạt
Nguyễn Sỹ Tuấn
