Tôi thuê một chiếc xe của người khác để chạy xe công nghệ, có làm hợp đồng với thời hạn thuê 01 năm, sau đó có thể gia hạn và trả tiền thuê 6 tháng/lần. Nay tôi xin được việc ổn định hơn, toàn thời...
Xin hỏi:
- Tôi có thể để cho em trai tôi thuê lại chiếc xe tôi đã thuê nói trên để chạy dịch vụ đám cưới, lễ hội… đến khi hết thời hạn hợp đồng hoặc ít nhất là đến khi hết thời hạn tôi đã trả tiền trước 6 tháng hay không?
- Tôi có thể trả lại xe thuê trước thời hạn và lấy lại tiền thuê đã thanh toán trước hay không?
Trả lời
Theo Điều 472 Bộ luật Dân sự năm 2015, “Hợp đồng thuê tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho thuê giao tài sản cho bên thuê để sử dụng trong một thời hạn, bên thuê phải trả tiền thuê.
Hợp đồng thuê nhà ở, hợp đồng thuê nhà để sử dụng vào mục đích khác được thực hiện theo quy định của Bộ luật này, Luật nhà ở và quy định khác của pháp luật có liên quan”.
Trong hợp đồng thuê tài sản, về nguyên tắc, các bên có quyền thỏa thuận về giá thuê, thời hạn thuê cũng như quyền và nghĩa vụ khác của mỗi bên. Tuy nhiên, pháp luật dân sự cũng quy định trường hợp các bên không thỏa thuận thì các nội dung này sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật. Ví dụ, nếu không có thỏa thuận hoặc thỏa thuận không rõ ràng về giá thuê thì giá thuê được xác định theo giá thị trường tại địa điểm và thời điểm giao kết hợp đồng thuê; nếu không có thỏa thuận về thời hạn thuê thì thời hạn thuê được xác định theo mục đích thuê. Trường hợp thời hạn thuê không thể xác định được theo mục đích thuê thì mỗi bên có quyền chấm dứt hợp đồng bất cứ lúc nào, nhưng phải thông báo cho bên kia trước một thời gian hợp lý…
Bên cho thuê có các nghĩa vụ như giao tài sản thuê, bảo đảm giá trị sử dụng của tài sản thuê, bảo đảm quyền sử dụng tài sản cho bên thuê…
Bên thuê có nghĩa vụ bảo quản tài sản thuê, phải bảo dưỡng và sửa chữa nhỏ; nếu làm mất, hư hỏng thì phải bồi thường; Trả tiền thuê; Trả lại tài sản thuê…
Một trong các nghĩa vụ quan trọng của bên thuê được quy định tại Điều 480 của Bộ luật này là sử dụng tài sản thuê đúng công dụng, mục đích. Cụ thể:
“1. Bên thuê phải sử dụng tài sản thuê theo đúng công dụng của tài sản và đúng mục đích đã thỏa thuận.
2. Trường hợp bên thuê sử dụng tài sản không đúng mục đích, không đúng công dụng thì bên cho thuê có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng và yêu cầu bồi thường thiệt hại”.
Giả sử trong hợp đồng ghi rõ mục đích thuê xe để chạy xe công nghệ, nhưng bạn sử dụng chiếc xe này vào mục đích khác, có nghĩa là bạn đã vi phạm thỏa thuận giữa hai bên. Chủ xe có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng đã ký.
Bạn chỉ có thể cho người khác thuê lại, dù người đó là em trai của bạn, nếu trong hợp đồng có nội dung về việc bên thuê được cho thuê lại hoặc trong quá trình thực hiện hợp đồng được chủ xe đồng ý. Bởi lẽ, theo Điều 475 của Bộ luật này, “bên thuê có quyền cho thuê lại tài sản mà mình đã thuê, nếu được bên cho thuê đồng ý”. Nếu không, bạn đã vi phạm nghĩa vụ theo hợp đồng.
Hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên có liên quan. Chính vì vậy, bên cho thuê và bên thuê xe có thể thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Theo đó, khi không còn nhu cầu thuê xe nữa, bạn có thể đề nghị chủ xe về việc này.
Quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng được quy định tại Điều 428 Bộ luật Dân sự năm 2015 như sau:
“1. Một bên có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng và không phải bồi thường thiệt hại khi bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trong hợp đồng hoặc các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.
2. Bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng phải thông báo ngay cho bên kia biết về việc chấm dứt hợp đồng, nếu không thông báo mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.
3. Khi hợp đồng bị đơn phương chấm dứt thực hiện thì hợp đồng chấm dứt kể từ thời điểm bên kia nhận được thông báo chấm dứt. Các bên không phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ, trừ thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và thỏa thuận về giải quyết tranh chấp. Bên đã thực hiện nghĩa vụ có quyền yêu cầu bên kia thanh toán phần nghĩa vụ đã thực hiện.
4. Bên bị thiệt hại do hành vi không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng của bên kia được bồi thường.
5. Trường hợp việc đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng không có căn cứ quy định tại khoản 1 Điều này thì bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng được xác định là bên vi phạm nghĩa vụ và phải thực hiện trách nhiệm dân sự theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan do không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng”.
Có thể khẳng định, không còn nhu cầu thuê xe không phải là căn cứ để bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng. Điều đó đồng nghĩa, nếu chủ xe không đồng ý chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, bạn có nghĩa vụ tiếp tục thực hiện hợp đồng, trả tiền thuê xe đến khi hợp đồng hết hiệu lực.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
