Chia tài sản chung do nhặt được của người khác đánh rơi
Trong lúc cùng nhau đi du lịch, tôi và người bạn nhặt được chiếc túi lớn, trong đó có một bộ máy ảnh rất hiện đại kèm theo nhiều ống kính, thiết bị khác đi kèm. Chúng tôi đã trình báo và nộp toàn bộ những thứ nhặt được cho chính quyền địa phương. Tại đây, cán bộ tiếp nhận thông báo nếu không tìm được người đánh rơi, số tài sản này sẽ thuộc sở hữu chung của chúng tôi. Việc phân chia như thế nào khi đó do chúng tôi quyết định.
Đề nghị các anh chị cho biết quy định của pháp luật về vấn đề này như thế nào? Vì chỉ có một bộ máy ảnh và phụ kiện đi kèm, giả sử tài sản này thuộc về chúng tôi thì chúng tôi có thể thỏa thuận một người nhận máy ảnh và trả tiền cho người còn lại hay không?
Trả lời
Một trong những trường hợp quyền sở hữu được xác lập đối với tài sản, theo khoản 6 Điều 221 Bộ luật Dân sự năm 2015 là “chiếm hữu trong các điều kiện do pháp luật quy định đối với tài sản vô chủ, tài sản không xác định được chủ sở hữu; tài sản bị chôn, giấu, bị vùi lấp, chìm đắm được tìm thấy; tài sản do người khác đánh rơi, bỏ quên; gia súc, gia cầm bị thất lạc, vật nuôi dưới nước di chuyển tự nhiên”.
Điều 230 của Bộ luật này quy định về việc xác lập quyền sở hữu đối với tài sản do người khác đánh rơi, bỏ quên như sau:
“1. Người phát hiện tài sản do người khác đánh rơi, bỏ quên mà biết được địa chỉ của người đánh rơi hoặc bỏ quên thì phải thông báo hoặc trả lại tài sản cho người đó; nếu không biết địa chỉ của người đánh rơi hoặc bỏ quên thì phải thông báo hoặc giao nộp cho Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc công an cấp xã nơi gần nhất để thông báo công khai cho chủ sở hữu biết mà nhận lại.
Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc công an cấp xã đã nhận tài sản phải thông báo cho người đã giao nộp về kết quả xác định chủ sở hữu.
2. Sau 01 năm, kể từ ngày thông báo công khai về tài sản do người khác đánh rơi, bỏ quên mà không xác định được chủ sở hữu hoặc chủ sở hữu không đến nhận thì quyền sở hữu đối với tài sản này được xác định như sau:
a) Trường hợp tài sản bị đánh rơi, bỏ quên có giá trị nhỏ hơn hoặc bằng mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định thì người nhặt được được xác lập quyền sở hữu đối với tài sản đó theo quy định của Bộ luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan; trường hợp tài sản có giá trị lớn hơn mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định thì sau khi trừ chi phí bảo quản, người nhặt được được hưởng giá trị bằng mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định và 50% giá trị của phần vượt quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định, phần giá trị còn lại thuộc về Nhà nước;
b) Trường hợp tài sản bị đánh rơi, bị bỏ quên là tài sản thuộc di tích lịch sử - văn hóa theo quy định của Luật di sản văn hóa thì tài sản đó thuộc về Nhà nước; người nhặt được tài sản được hưởng một khoản tiền thưởng theo quy định của pháp luật”.
Như vậy, sau khi tiếp nhận thông tin và tài sản do các bạn nhặt được và giao nộp, Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc công an cấp xã đã nhận tài sản phải thông báo công khai để chủ sở hữu biết mà nhận lại. Đồng thời, họ có trách nhiệm thông báo cho các bạn về kết quả xác định chủ sở hữu.
Sau 01 năm kể từ ngày Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc công an cấp xã thông báo công khai mà không xác định được chủ sở hữu hoặc chủ sở hữu không đến nhận thì quyền sở hữu đối với tài sản này được xác định như sau:
- Trường hợp trị giá của số tài sản nhỏ hơn hoặc bằng mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định thì các bạn được xác lập quyền sở hữu đối với tài sản đó;
- Trường hợp trị giá của số tài sản lớn hơn mười lần mức lương cơ sở, sau khi trừ chi phí bảo quản, các bạn được được hưởng giá trị bằng mười lần mức lương cơ sở và 50% giá trị của phần vượt quá mười lần mức lương cơ sở, phần giá trị còn lại thuộc về Nhà nước.
Có nghĩa là, tùy vào giá trị của số tài sản và so sánh với 10 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định tại thời điểm các bạn được thông báo về việc xác lập quyền sở hữu để xác định cụ thể mức mà các bạn được hưởng. Nói cách khác, nếu trị giá của số tài sản mà các bạn nhặt được lớn hơn 10 lần mức lương cơ sở, các bạn sẽ không được xác lập quyền sở hữu với toàn bộ số tài sản này.
Vì cả hai người cùng nhặt được tài sản, theo Điều 208 của Bộ luật này, “quyền sở hữu chung được xác lập theo thỏa thuận, theo quy định của pháp luật hoặc theo tập quán”. Việc định đoạt tài sản chung do hai người thỏa thuận, bao gồm việc một người nhận máy ảnh và trả tiền cho người còn lại. Nếu không thỏa thuận được, người nào đề nghị chia tài sản chung có quyền bán phần quyền sở hữu của mình. Bởi vì, khoản 1 Điều 219 của Bộ luật này quy định: “Trường hợp sở hữu chung có thể phân chia thì mỗi chủ sở hữu chung đều có quyền yêu cầu chia tài sản chung; nếu tình trạng sở hữu chung phải được duy trì trong một thời hạn theo thỏa thuận của các chủ sở hữu chung hoặc theo quy định của luật thì mỗi chủ sở hữu chung chỉ có quyền yêu cầu chia tài sản chung khi hết thời hạn đó; khi tài sản chung không thể chia được bằng hiện vật thì chủ sở hữu chung có yêu cầu chia có quyền bán phần quyền sở hữu của mình, trừ trường hợp các chủ sở hữu chung có thỏa thuận khác”.
Cũng cần lưu ý, trường hợp một trong hai người bán phần quyền sở hữu của mình thì người còn lại được quyền ưu tiên mua.
Trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày người còn lại nhận được thông báo về việc bán và các điều kiện bán mà không mua thì người bán được quyền bán cho người khác. Việc thông báo phải được thể hiện bằng văn bản và các điều kiện bán cho người còn lại phải giống như điều kiện bán cho người không phải là chủ sở hữu chung.
Trường hợp bán phần quyền sở hữu mà có sự vi phạm về quyền ưu tiên mua thì trong thời hạn 03 tháng, kể từ ngày phát hiện có sự vi phạm về quyền ưu tiên mua, chủ sở hữu chung theo phần trong số các chủ sở hữu chung có quyền yêu cầu Tòa án chuyển sang cho mình quyền và nghĩa vụ của người mua; bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường thiệt hại.
Admin PBGDPL
