Trên thực tế, đã có nhiều đồn thổi về việc cá nhân làm việc trong doanh nghiệp niêm yết sử dụng thông tin nội bộ để mua, bán chứng khoán hay tiết lộ, cung cấp thông tin nội bộ hoặc tư vấn cho người...
Qua đó thể hiện sự thiếu minh bạch, tạo ra lợi thế cho một số người, một số doanh nghiệp nhưng đồng thời ảnh hưởng đến lợi ích của các nhà đầu tư khác.
Tôi muốn biết, nếu bị phát hiện, hành vi nêu trên sẽ bị xử lý như thế nào?
Trả lời
Một trong những hành vi bị nghiêm cấm được quy định tại khoản 2 Điều 12 Luật Chứng khoán năm 2019 là “sử dụng thông tin nội bộ để mua, bán chứng khoán cho chính mình hoặc cho người khác; tiết lộ, cung cấp thông tin nội bộ hoặc tư vấn cho người khác mua, bán chứng khoán trên cơ sở thông tin nội bộ”.
Thông tin nội bộ, theo khoản 44 Điều 4 của Luật này, “là thông tin liên quan đến công ty đại chúng, tổ chức niêm yết, tổ chức đăng ký giao dịch, quỹ đại chúng, công ty đầu tư chứng khoán đại chúng chưa được công bố mà nếu được công bố có thể ảnh hưởng lớn đến giá chứng khoán của tổ chức này”.
Như chúng ta đã biết, hoạt động về chứng khoán và thị trường chứng khoán phải đảm bảo nguyên tắc tôn trọng quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản trong hoạt động về chứng khoán và thị trường chứng khoán; quyền tự do giao dịch, đầu tư, kinh doanh và cung cấp dịch vụ về chứng khoán của tổ chức, cá nhân; công bằng, công khai, minh bạch; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư; tự chịu trách nhiệm về rủi ro.
Là hoạt động đầu tư, việc mua bán chứng khoán dựa trên cơ sở tự do ý chí, thỏa thuận giữa các bên có liên quan nhưng bao gồm yếu tố công bằng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.
Theo khoản 1 Điều 3 Nghị định số số 156/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán, các hành vi sau đây là hành vi sử dụng thông tin nội bộ để mua, bán chứng khoán:
“a) Sử dụng thông tin nội bộ để mua, bán chứng khoán cho chính mình hoặc cho người khác;
b) Tiết lộ, cung cấp thông tin nội bộ hoặc tư vấn cho người khác mua, bán chứng khoán trên cơ sở thông tin nội bộ”.
Đồng nghĩa, thực hiện một, một số hoặc tất cả các hành vi nêu trên là vi phạm điều cấm trong hoạt động về chứng khoán và thị trường chứng khoán thyeo quy định của pháp luật.
Điều 35 của Nghị định này, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 29 Điều 1 Nghị định số 128/2021/NĐ-CP ngày 30/12/2021 của Chính phủ quy định vi phạm sử dụng thông tin nội bộ để mua, bán chứng khoán bị xử lý như sau:
“1. Phạt tiền 10 lần khoản thu trái pháp luật nhưng không thấp hơn mức phạt tiền tối đa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định này đối với hành vi sử dụng thông tin nội bộ để mua, bán chứng khoán. Trường hợp không có khoản thu trái pháp luật hoặc mức phạt tính theo khoản thu trái pháp luật thấp hơn mức phạt tiền tối đa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định này thì áp dụng mức phạt tiền tối đa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định này đề xử phạt.
2. Hình thức xử phạt bổ sung:
a) Đình chỉ hoạt động kinh doanh, dịch vụ chứng khoán có thời hạn từ 01 tháng đến 03 tháng đối với công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, chi nhánh công ty chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam có hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này;
b) Tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề chứng khoán có thời hạn từ 18 tháng đến 24 tháng đối với người hành nghề chứng khoán có hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này.
3. Biện pháp khắc phục hậu quả:
Buộc nộp lại khoản thu trái pháp luật có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này”.
Mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 35 nêu trên là 10 lần khoản thu trái pháp luật đối với tổ chức và 05 lần khoản thu trái pháp luật đối với cá nhân. Trường hợp không có khoản thu trái pháp luật hoặc mức phạt tính theo khoản thu trái pháp luật thấp hơn mức phạt tiền tối đa là 3.000.000.000 đồng đối với tổ chức và 1.500.000.000 đồng đối với cá nhân (xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm khác trong lĩnh vực chứng khoán) thì áp dụng mức phạt tiền tối đa này để xử phạt.
Nếu phải chịu trách nhiệm hình sự, Điều 210 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về Tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán như sau:
“1. Người nào biết được thông tin liên quan đến công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng chưa được công bố mà nếu được công bố có thể ảnh hưởng lớn đến giá chứng khoán của công ty đại chúng hoặc quỹ đại chúng đó mà sử dụng thông tin này để mua bán chứng khoán hoặc tiết lộ, cung cấp thông tin này hoặc tư vấn cho người khác mua bán chứng khoán trên cơ sở thông tin này, thu lợi bất chính từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên;
c) Gây thiệt hại cho nhà đầu tư 1.500.000.000 đồng trở lên;
d) Tái phạm nguy hiểm.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
4. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:
a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng;
b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 5.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng;
c) Pháp nhân thương mại còn có thể bị cấm kinh doanh, cấm162 hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm”.
Chủ thể của Tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán có thể là cá nhân, pháp nhân thương mại. Hình phạt cao nhất đối với cá nhân là bị phạt tiền đến 5 tỷ đồng hoặc phạt tù đến 07 năm. Hình phạt cao nhất đối với pháp nhân thương mại là bị phạt tiền đến 10 tỷ đồng.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
