Chúng tôi đã ly hôn được nửa năm, vì con mới hơn 2 tuổi nên mẹ cháu là người trực tiếp nuôi con, tôi có nghĩa vụ cấp dưỡng.
Nếu có bằng chứng xác thực về việc cô ấy có lối sống buông tuồng, cùng với người tình rượu chè thâu đêm suốt sáng, thuốc lá thuốc lào, thậm chí sinh hoạt tình dục ngay trước mặt con thì tôi có thể yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của mẹ cháu và trực tiếp nuôi con hay không?
Trả lời
Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của pháp luật.
Hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên là việc giới hạn của pháp luật nhằm không cho cha, mẹ thực hiện một số quyền đối với con chưa thành niên trong một thời hạn nhất định.
Không phụ thuộc vào tình trạng hôn nhân, có nghĩa là cha mẹ vẫn tồn tại quan hệ hôn nhân hay đã ly hôn, họ sẽ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên trong các trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 85 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, bao gồm:
“a) Bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con;
b) Phá tán tài sản của con;
c) Có lối sống đồi trụy;
d) Xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội”.
Căn cứ vào từng trường hợp cụ thể, Tòa án có thể tự mình hoặc theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 86 của Luật này ra quyết định không cho cha, mẹ trông nom, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng của con hoặc đại diện theo pháp luật cho con trong thời hạn từ 01 năm đến 05 năm. Tòa án có thể xem xét việc rút ngắn thời hạn này.
Người chưa thành niên là đối tượng chưa hoàn thiện về thể chất, tinh thần nên rất dễ bị ảnh hưởng bởi hành vi, lối sống của cha mẹ mình và rất dễ bị lôi kéo, xúi giục thậm chí ép buộc làm những điều sai trái mà bản thân họ chưa nhận thức được. Lối sống đồi trụy có thể là sống buông thả, thực hiện hành vi tình dục trước mặt con, nghiện chất kích thích, ham mê cờ bạc, rượu chè…
Như vậy, nếu sau khi ly hôn, mẹ của cháu được giao là người trực tiếp nuôi con nhưng có lối sống đồi trụy như thông tin của bạn, theo khoản 1 Điều 86 của Luật này, “cha, mẹ, người giám hộ của con chưa thành niên, theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên”. Có nghĩa là, bạn có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của mẹ cháu đối với cháu nếu cháu là người chưa thành niên.
Hậu quả pháp lý của việc cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên được quy định tại Điều 87 của Luật này như sau:
“1. Trong trường hợp cha hoặc mẹ bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên thì người kia thực hiện quyền trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng của con và đại diện theo pháp luật cho con.
2. Việc trông nom, chăm sóc, giáo dục con và quản lý tài sản riêng của con chưa thành niên được giao cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự và Luật này trong các trường hợp sau đây:
a) Cha và mẹ đều bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên;
b) Một bên cha, mẹ không bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên nhưng không đủ điều kiện để thực hiện quyền, nghĩa vụ đối với con;
c) Một bên cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên và chưa xác định được bên cha, mẹ còn lại của con chưa thành niên.
3. Cha, mẹ đã bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con”.
Căn cứ quy định nêu trên, nếu mẹ cháu bị Tòa án hạn chế quyền đối với con, bạn sẽ là người có quyền trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng của con và đại diện theo pháp luật cho con.
Đó cũng là trường hợp thay đổi người trực tiếp nuôi con. Bởi vì, một trong các trường hợp thay đổi người trực tiếp nuôi con được giải quyết, theo điểm b khoản 2 Điều 84 của Luật này là “Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con”.
Xuất phát từ nguyên tắc bảo vệ quyền lợi của trẻ em, pháp luật hôn nhân và gia đình đã quy định việc hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên trong một số trường hợp và trong thời gian nhất định. Đây là biện pháp chế tài của pháp luật áp dụng đối với cha, mẹ không thực hiện nghĩa vụ của mình, có hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến quyền và lợi ích của con.
Hùng Phi
Vũ Thị Thanh Tú
