Bạn em ngồi quán café và bị mảnh kính rơi làm bị thương phải vào viện với số tiền điều trị khá lớn. Chủ quán café và chủ nhà cho thuê làm quán café đều thoái thác trách nhiệm bồi thường với lý do...
Xin hỏi các anh chị, bạn em có được bồi thường hay không? Ai phải thực hiện nghĩa vụ này?
Trả lời
Theo Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015, “Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác phải bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác đó gây thiệt hại cho người khác.
Khi người thi công có lỗi trong việc để nhà cửa, công trình xây dựng khác gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường”.
Căn cứ quy định nêu trên, để xác định ai là người có trách nhiệm bồi thường thì cơ quan chức năng phải điều tra, xác minh nguyên nhân dẫn đến tấm kính rơi vỡ, gây thiệt hại cho khách hàng để trên cơ sở đó xác định người có lỗi. Về nguyên tắc có lỗi thì phải bồi thường.
Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại được quy định tại Điều 584 Bộ luật này như sau:
“1. Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.
2. Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.
3. Trường hợp tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh theo quy định tại khoản 2 Điều này”.
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với trường hợp xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác, theo hướng dẫn tại khoản 1 Điều 2 Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP ngày 06/9/2022 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, phát sinh khi có đầy đủ các yếu tố sau đây:
“a) Có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác;
b) Có thiệt hại xảy ra là thiệt hại về vật chất, thiệt hại về tinh thần;
Thiệt hại về vật chất là tổn thất vật chất thực tế xác định được của chủ thể bị xâm phạm, bao gồm tổn thất về tài sản mà không khắc phục được; chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại; thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút do tài sản, sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp khác bị xâm phạm.
Thiệt hại về tinh thần là tổn thất tinh thần do bị xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, quyền và lợi ích nhân thân khác mà chủ thể bị xâm phạm hoặc người thân thích của họ phải chịu và cần phải được bồi thường một khoản tiền bù đắp tổn thất đó.
c) Có mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại xảy ra và hành vi xâm phạm. Thiệt hại xảy ra phải là kết quả tất yếu của hành vi xâm phạm và ngược lại hành vi xâm phạm là nguyên nhân gây ra thiệt hại”.
Chúng ta cũng cần thấy rằng, nhà hàng không phải là chủ sở hữu công trình, họ chỉ là bên thuê, sử dụng tài sản thuê. Do vậy, các bên cần xem xét hợp đồng thuê tài sản có quy định về trách nhiệm bồi thường trong trường hợp tài sản (công trình xây dựng) gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, tài sản cho người khác hay không. Nếu có quy định thì quy định đó thế nào, có trái pháp luật, trái đạo đức hay không.
Tóm lại, tùy thuộc kết quả giám định nguyên nhân vụ việc cũng như thỏa thuận giữa bên thuê và bên cho thuê mà chủ sở sở hữu tài sản hoặc bên thuê tài sản phải bồi thường hoặc các bên phải liên đới bồi thường cho người bị thiệt hại. Bên thi công cũng phải liên đới bồi thường khi họ có lỗi.
Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, người bị thiệt hại hoặc người đại diện hợp pháp của họ có quyền khởi kiện vụ án dân sự về bồi thường thiệt hại do công trình xây dựng gây ra đối với nhà hàng (bên thuê tài sản). Chủ sở hữu tài sản, bên thi công tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.
Lưu ý, về nguyên tắc người gây thiệt hại, chủ sở hữu tài sản, người chiếm hữu tài sản không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của người bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.
Cụ thể, khoản 3 Điều 2 Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP quy định:
“a) Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.
b) Lỗi hoàn toàn do người bị thiệt hại là toàn bộ thiệt hại xảy ra đều do lỗi của người bị thiệt hại, người gây thiệt hại không có lỗi”.
Thiệt hại về sức khỏe xảy ra cho người khác trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của người bị thiệt hại, về nguyên tắc người gây thiệt hại, chủ sở hữu tài sản, người chiếm hữu tài sản không phải chịu trách nhiệm bồi thường. Tuy nhiên, pháp luật dân sự cũng quy định “trừ trường hợp có thỏa thuận khác”. Cho nên, các bên có thể thỏa thuận để chủ sở hữu tài sản, người chiếm hữu tài sản hỗ trợ cho người bị thiệt hại.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
