Tôi với bạn trai em yêu nhau và có dự định kết hôn nhưng chúng tôi lại là anh em họ, chúng tôi đang rất lo lắng gia đình 02 bên ngăn cản nên không dám nói ra. Cụ thể, bà ngoại tôi và bà nội anh ấy...
là anh em họ. Cho hỏi tôi và anh ấy lấy nhau có vi phạm pháp luật không? Chúng tôi là đời thứ mấy?
Trả lời:
- Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nam, nữ kết hôn với nhau phải đáp ứng đủ các điều kiện sau:
"Điều 8. Điều kiện kết hôn
1. Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây:
a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;
b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;
c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự;
d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này.
2. Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính."
- Khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 thì:
"a) Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo;
b) Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn;
c) Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ;
d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;
đ) Yêu sách của cải trong kết hôn;
e) Cưỡng ép ly hôn, lừa dối ly hôn, cản trở ly hôn;
g) Thực hiện sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản vì mục đích thương mại, mang thai hộ vì mục đích thương mại, lựa chọn giới tính thai nhi, sinh sản vô tính;
h) Bạo lực gia đình;
i) Lợi dụng việc thực hiện quyền về hôn nhân và gia đình để mua bán người, bóc lột sức lao động, xâm phạm tình dục hoặc có hành vi khác nhằm mục đích trục lợi."
- Khoản 18 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 thì những người có họ trong phạm vi 03 đời được định nghĩa như sau: "Những người có họ trong phạm vi ba đời là những người cùng một gốc sinh ra gồm cha mẹ là đời thứ nhất; anh, chị, em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha là đời thứ hai; anh, chị, em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì là đời thứ ba."
- Điều 11 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 thì:
"1. Xử lý việc kết hôn trái pháp luật được Tòa án thực hiện theo quy định tại Luật này và pháp luật về tố tụng dân sự.
2. Trong trường hợp tại thời điểm Tòa án giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật mà cả hai bên kết hôn đã có đủ các điều kiện kết hôn theo quy định tại Điều 8 của Luật này và hai bên yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân thì Tòa án công nhận quan hệ hôn nhân đó. Trong trường hợp này, quan hệ hôn nhân được xác lập từ thời điểm các bên đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này.
3. Quyết định của Tòa án về việc hủy kết hôn trái pháp luật hoặc công nhận quan hệ hôn nhân phải được gửi cho cơ quan đã thực hiện việc đăng ký kết hôn để ghi vào sổ hộ tịch; hai bên kết hôn trái pháp luật; cá nhân, cơ quan, tổ chức liên quan theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.
4. Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp hướng dẫn Điều này."
Đối chiếu với quy định của pháp luật thì cha mẹ là đời thứ nhất; Anh, chị, em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha là đời thứ hai; Anh, chị, em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì là đời thứ ba. Căn cứ theo quy định trên cũng như theo thông tin mà hai bạn cung cấp thì: (i) Đời thứ nhất: 02 cụ sinh ra bà ngoại bạn và bà nội người yêu; (ii) Đời thứ hai: Bà ngoại bạn và bà nội người yêu bạn; (iii) Đời thứ 3: Mẹ bạn và bố người yêu bạn; (iiii) Đời thứ 4: Bạn và người yêu bạn. Do đó, hai bạn là đời thứ tư nên không thuộc trường hợp cấm kết hôn giữa những người có họ trong phạm vi 3 đời. Thế nên, nếu các bạn đáp ứng các điều kiện kết hôn khác đã nêu ở trên thì hoàn toàn có thể đăng ký kết hôn theo quy định. Tuy nhiên, do phạm vi quan hệ giữa hai bạn tương đối gần gũi nên các bạn cần sớm thông báo với gia đình 02 bên được biết.
Như Quỳnh
Đỗ Như Quỳnh
