Thường thì năm nào xã tôi cũng tổ chức Lễ hội truyền thống vào dịp đầu xuân mới. Đó là một trong những hoạt động sinh hoạt văn hóa cộng đồng nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần của người dân địa phương...
Năm nay, Ủy ban nhân dân xã yêu cầu Ban tổ chức phải thực hiện đúng thủ tục đăng ký, thông báo trước khi tổ chức theo quy định.
Không biết, lễ hội truyền thống cấp xã thì có phải thực hiện thủ tục nói trên hay không?
Trả lời
Lễ hội truyền thống, theo điểm e khoản 1 Điều 2 Luật Di sản văn hóa năm 2001, bao gồm lễ hội có nội dung đề cao tinh thần yêu nước, yêu thiên nhiên, lòng tự hào dân tộc, truyền thống chống ngoại xâm, tôn vinh các vị anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá, ca ngợi tinh thần cần cù lao động sáng tạo của nhân dân, đề cao lòng nhân ái, khát vọng tự do, hạnh phúc, tinh thần đoàn kết cộng đồng”.
Khi tổ chức Lễ hội truyền thống, dù ở quy mô nào đều phải đảm bảo nguyên tắc được hướng dẫn cụ thể tại Điều 5 Nghị định số 110/2018/NĐ-CP ngày 29/8/2018 của Chính phủ. Đó là:
“1. Việc tổ chức lễ hội nhằm giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh công lao các bậc tiền nhân, nhân vật lịch sử, những người có nhiều đóng góp trong quá trình hình thành, phát triển đất nước; tuyên truyền giá trị về lịch sử, văn hóa, kiến trúc của di tích, truyền thống tốt đẹp của lễ hội.
2. Lễ hội phải được tổ chức trang trọng, thiết thực, hiệu quả; phù hợp với quy mô, nội dung của lễ hội; tổ chức lễ hội truyền thống theo đúng bản chất, ý nghĩa lịch sử văn hóa; giảm tần suất, thời gian tổ chức lễ hội văn hóa.
3. Nghi lễ của lễ hội phải trang nghiêm, bảo đảm truyền thống; không thực hiện nghi lễ có tính bạo lực, phản cảm, trái với truyền thống yêu hòa bình, nhân đạo của dân tộc Việt Nam.
4. Giáo dục, định hướng con người hình thành các hành vi, thái độ, nhận thức cao đẹp; loại bỏ xu hướng chạy theo lợi ích vật chất, lòng tham và các lợi ích cá nhân.
5. Phải thực hiện các biện pháp bảo vệ di tích, danh lam thắng cảnh; bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, phòng chống cháy nổ, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường.
6. Không lợi dụng việc tổ chức lễ hội nhằm mục đích trục lợi cá nhân, phục vụ lợi ích nhóm; không ép buộc tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp kinh phí tổ chức lễ hội.
7. Hạn chế sử dụng ngân sách nhà nước, đẩy mạnh xã hội hóa các nguồn lực trong việc tổ chức lễ hội; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí”.
Lễ hội truyền thống là hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng được tổ chức theo nghi lễ truyền thống, nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần của nhân dân. Chính vì vậy, Nhà nước ta tạo điều kiện duy trì và phát huy giá trị văn hoá của các lễ hội truyền thống. Đồng thời, bài trừ các hủ tục và chống các biểu hiện tiêu cực, thương mại hoá trong tổ chức và hoạt động lễ hội.
Việc tổ chức lễ hội truyền thống phải theo quy định của pháp luật. Ban tổ chức lễ hội, tùy heo quy mô phải đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Theo khoản 3 Điều 9 của Nghị định này, lễ hội phải đăng ký với Ủy ban nhân dân cấp huyện trước khi tổ chức gồm:
“a) Lễ hội truyền thống, lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề cấp huyện được tổ chức lần đầu hoặc khôi phục sau thời gian gián đoạn 02 năm trở lên.
b) Lễ hội truyền thống, lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề có nhiều xã thuộc một huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương tham gia tổ chức (sau đây gọi là lễ hội cấp huyện) được tổ chức lần đầu hoặc khôi phục sau thời gian gián đoạn từ 02 năm trở lên.
c) Lễ hội truyền thống, lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề cấp xã được tổ chức lần đầu hoặc khôi phục sau thời gian gián đoạn 02 năm trở lên.
d) Lễ hội truyền thống cấp huyện, cấp xã được tổ chức hàng năm nhưng có thay đổi về cách thức tổ chức, nội dung, địa điểm so với truyền thống”.
Căn cứ quy định nêu trên, lễ hội truyền thống cấp xã được tổ chức lần đầu hoặc khôi phục sau thời gian gián đoạn 02 năm trở lên, lễ hội truyền thống cấp xã được tổ chức hàng năm nhưng có thay đổi về cách thức tổ chức, nội dung, địa điểm so với truyền thống phải đăng ký với Ủy ban nhân dân cấp huyện.
Bên cạnh đó, theo khoản 2 Điều 14 của Nghị định này, “Lễ hội truyền thống, lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã được tổ chức hàng năm phải thông báo với Ủy ban nhân dân cùng cấp trước khi tổ chức lễ hội”.
Cho nên, Lễ hội truyền thống cấp xã được tổ chức hàng năm, không có sự thay đổi về cách thức tổ chức, nội dung, địa điểm so với truyền thống thì không phải đăng ký với Ủy ban nhân dân cấp huyện nhưng vẫn phải thông báo với Ủy ban nhân dân cấp xã trước khi tổ chức.
Nếu không thông báo, Ban tổ chức đã vi phạm quy định về tổ chức lễ hội và bị xử phạt vi phạm hành chính. Bởi vì, điểm a khoản 6 Nghị định số 38/2021/NĐ-CP ngày 29/3/2021 của Chính phủ quy định “Tổ chức lễ hội theo quy định phải thông báo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà không thông báo” bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.
Theo điểm a khoản 7 của Điều này, “Tổ chức lễ hội theo quy định phải đăng ký mà không có văn bản chấp thuận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền” bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
Thu Hường
Vũ Thị Thanh Tú
