Tóm tắt bản án số 08/2017/KDTM-ST ngày 07/06/2017 về tranh chấp kinh doanh thương mại mua bán hàng hóa
Trong hoạt động thương mại, việc ký kết và thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa luôn tiềm ẩn những rủi ro về nghĩa vụ thanh toán. Một trong những vấn đề phổ biến là tình trạng chậm thanh toán dẫn đến phát sinh nợ gốc và lãi chậm trả. Bài viết này sẽ phân tích nội dung Bản án số 08/2017/KDTM-ST ngày 07/06/2017 nhằm làm rõ cách thức xác định trách nhiệm dân sự đối với các bên khi xảy ra tranh chấp về nợ gốc và lãi phát sinh từ giao dịch mua bán vật tư nông nghiệp.
Vụ tranh chấp xoay quanh việc Công ty Nông dược 2 (nguyên đơn) khởi kiện hai đối tác là Công ty PD và Công ty DN về việc không hoàn thành nghĩa vụ thanh toán tiền hàng theo các hợp đồng đã ký kết. Cụ thể diễn biến như sau:
Năm 2011, giữa Công ty Nông dược 2 và Công ty PD có xác lập hợp đồng mua bán hàng hóa. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, các bên đã tiến hành giao nhận hàng hóa và thanh toán một phần tiền hàng. Tuy nhiên, sau nhiều đợt giao dịch, tính đến ngày 31/03/2016, Công ty PD vẫn còn nợ gốc là 1,08 tỷ đồng. Bên cạnh đó, nguyên đơn còn yêu cầu thanh toán khoản lãi phát sinh từ các đợt nhận hàng với số tiền là 677,2 triệu đồng.
Năm 2013, Công ty Nông dược 2 tiếp tục ký kết hợp đồng mua bán vật tư nông nghiệp với Công ty DN. Tương tự như trường hợp trên, mặc dù việc giao nhận hàng và thanh toán đã được thực hiện nhiều lần, nhưng tính đến ngày 31/03/2015, Công ty DN vẫn còn nợ gốc là 752,7 triệu đồng. Khoản lãi yêu cầu thanh toán cho các đợt chậm trả từ thời điểm đầu đến nay là 345,4 triệu đồng.
Tại phiên tòa xét xử, đại diện của cả hai bên bị kiện (Công ty PD và Công ty DN) đều thừa nhận tình trạng nợ gốc nhưng trình bày lý do khó khăn về tài chính do kinh doanh thua lỗ. Các bên đưa ra phương án xin tạm hoãn thanh toán phần lãi phát sinh, cam kết sẽ thực hiện nghĩa vụ trả nợ gốc khi bán được tài sản của công ty.
Sau khi xem xét các chứng cứ và hồ sơ vụ án, Hội đồng xét xử đã đưa ra phán quyết về việc chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Công ty Nông dược 2. Cụ thể:
Để giải quyết tranh chấp về việc chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền trong hợp đồng thương mại, Tòa án đã áp dụng các quy định pháp luật tại thời điểm xét xử như sau:
Căn cứ theo Khoản 2 Điều 306 Luật Thương mại 2005, khi một bên vi phạm nghĩa vụ thanh toán, bên kia có quyền yêu cầu trả tiền lãi trên số tiền chậm thanh toán tương ứng với thời gian chậm thanh toán. Việc xác định mức lãi suất phải dựa trên các thỏa thuận hợp pháp hoặc quy định của pháp luật hiện hành.
Bên cạnh Luật Thương mại, Tòa án còn căn cứ vào Điều 357 và Khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 để điều chỉnh mức lãi suất. Theo đó:
Từ vụ việc trên, các doanh nghiệp khi tham gia vào các giao dịch đầu tư và kinh doanh cần lưu ý các vấn đề sau để bảo vệ quyền lợi:
Việc nắm vững các quy định về trách nhiệm dân sự và thương mại không chỉ giúp doanh nghiệp tự bảo vệ mình mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, thượng tôn pháp luật.
