Sự khác nhau giữa Tính thuế GTGT trực tiếp và thuế GTGT khấu trừ

Phương pháp tính thuế giá trị gia tăng (GTGT) gồm hai cách: phương pháp khấu trừ và phương pháp tính trực tiếp. Việc hiểu rõ sự khác nhau giữa tính thuế GTGT trực tiếp và thuế GTGT khấu trừ giúp doanh nghiệp lựa chọn phương pháp phù hợp, kê khai đúng và tối ưu nghĩa vụ thuế. Bài viết dưới đây phân tích hai phương pháp dựa trên Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2008 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế GTGT năm 2013.

Cơ sở pháp lý

Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2008 quy định: "Phương pháp tính thuế giá trị gia tăng gồm phương pháp khấu trừ thuế giá trị gia tăng và phương pháp tính trực tiếp trên giá trị gia tăng". Hai phương pháp này được quy định chi tiết tại Điều 10 và Điều 11, được sửa đổi bởi khoản 4 và khoản 5 Điều 1 Luật sửa đổi năm 2013.

Phương pháp khấu trừ thuế

Theo phương pháp khấu trừ, số thuế GTGT phải nộp được xác định như sau:

• Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra − Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.
• Thuế GTGT đầu ra bằng tổng số thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ bán ra ghi trên hóa đơn GTGT.
• Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ bằng tổng số thuế ghi trên hóa đơn mua vào và chứng từ nộp thuế hàng nhập khẩu, đáp ứng điều kiện luật định.

Đối tượng áp dụng là cơ sở kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ, gồm: doanh nghiệp có doanh thu hằng năm từ một tỷ đồng trở lên (trừ hộ, cá nhân kinh doanh); và doanh nghiệp đăng ký tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ.

Hóa đơn sử dụng là hóa đơn GTGT. Thuế suất gồm các mức: không chịu thuế, 0%, 5% và 10%.

Phương pháp tính trực tiếp trên giá trị gia tăng

Phương pháp trực tiếp có hai cách xác định:

• Đối với mua bán, chế tác vàng, bạc, đá quý: Số thuế phải nộp = Giá trị gia tăng × thuế suất. Giá trị gia tăng được tính bằng giá thanh toán bán ra trừ giá thanh toán mua vào tương ứng.
• Đối với các hoạt động khác: Số thuế phải nộp = Tỷ lệ % × doanh thu.

Tỷ lệ % tính trên doanh thu theo quy định:

• Phân phối, cung cấp hàng hóa: 1%.
• Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: 5%.
• Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: 3%.
• Hoạt động kinh doanh khác: 2%.

Đối tượng áp dụng gồm: doanh nghiệp, hợp tác xã có doanh thu dưới ngưỡng một tỷ đồng (không đăng ký tự nguyện khấu trừ); hộ, cá nhân kinh doanh; tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh không có cơ sở thường trú nhưng có doanh thu tại Việt Nam chưa thực hiện đầy đủ chế độ kế toán; và các tổ chức kinh tế khác. Hóa đơn sử dụng là hóa đơn bán hàng.

So sánh hai phương pháp tính thuế

Sự khác nhau cơ bản giữa hai phương pháp thể hiện ở:

• Công thức: khấu trừ tính theo chênh lệch đầu ra − đầu vào; trực tiếp tính theo tỷ lệ % trên doanh thu (hoặc trên giá trị gia tăng với vàng bạc đá quý).
• Quyền khấu trừ đầu vào: phương pháp khấu trừ được khấu trừ thuế đầu vào; phương pháp trực tiếp thì không (thuế đầu vào hạch toán vào chi phí hoặc nguyên giá tài sản).
• Hóa đơn: khấu trừ dùng hóa đơn GTGT; trực tiếp dùng hóa đơn bán hàng.
• Hồ sơ khai thuế: phương pháp khấu trừ khai theo mẫu kèm bảng kê mua vào, bán ra; phương pháp trực tiếp khai đơn giản hơn, không có bảng kê mua vào.

Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào quy mô doanh thu, ngành nghề và khả năng đáp ứng chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ của doanh nghiệp.

Xem thêm các chủ đề khác

• Cách hạch toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp
• Chính sách thuế cho doanh nghiệp mới thành lập