Hướng dẫn cách tính thuế hộ kinh doanh theo quy định mới nhất

Việc xác định nghĩa vụ thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh là nội dung quan trọng mà các chủ cơ sở cần nắm vững để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật. Tùy vào mô hình hoạt động, phương pháp tính thuế sẽ có sự khác biệt giữa phương pháp khoán và phương pháp kê khai theo từng lần phát sinh.

Đối tượng phải nộp thuế kinh doanh

Căn cứ Điều 1 Thông tư số 92/2015/TT-BTC, đối tượng nộp thuế bao gồm cá nhân cư trú (bao gồm cá nhân, nhóm cá nhân và hộ gia đình) có hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trong các lĩnh vực sau:

• Hành nghề độc lập trong các lĩnh vực yêu cầu giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề theo quy định.
• Làm đại lý bán đúng giá đối với các loại hình như đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm, bán hàng đa cấp (với tư cách cá nhân trực tiếp ký hợp đồng với doanh nghiệp).
• Thực hiện hợp tác kinh doanh với tổ chức.
• Sản xuất, kinh doanh nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và nuôi trồng thủy sản nhưng không thuộc diện được miễn thuế theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC.

Lưu ý quan trọng: Cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống thuộc diện không phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Do đó, nếu bạn đang tìm hiểu về việc mở quán cafe nhỏ có phải đóng thuế không, cần căn cứ vào mức doanh thu thực tế hàng năm để xác định nghĩa vụ này.

Phương pháp tính thuế đối với cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán

Đây là phương pháp phổ biến nhất áp dụng cho các hộ kinh doanh có hoạt động thường xuyên. Theo Khoản 1 Điều 2 Thông tư số 92/2015/TT-BTC, nguyên tắc áp dụng như sau:

Nguyên tắc áp dụng

• Áp dụng cho cá nhân kinh doanh có phát sinh doanh thu từ hàng hóa, dịch vụ thuộc mọi ngành nghề, ngoại trừ các trường hợp nộp thuế theo từng lần phát sinh, cho thuê tài sản hoặc làm đại lý (xổ số, bảo hiểm, đa cấp).
• Mức doanh thu 100 triệu đồng/nộp năm là ngưỡng để xác định miễn thuế GTGT và TNCN. Nếu kinh doanh không trọn năm (mới ra kinh doanh, nghỉ kinh doanh giữa chừng), mức doanh thu này được tính tương ứng với số tháng thực tế hoạt động trong năm đó.
• Trường hợp cá nhân nộp thuế khoán đã có thông báo thuế nhưng ngừng kinh doanh giữa năm, cơ quan thuế sẽ giảm số thuế phải nộp tương ứng với số tháng ngừng kinh doanh.

Công thức tính thuế

Số thuế phải nộp được xác định dựa trên doanh thu và tỷ lệ thuế quy định cho từng ngành nghề:

• Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT
• Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN

Trong đó, Doanh thu tính thuế là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ phát sinh trong kỳ (bao gồm cả thuế nếu thuộc diện chịu thuế). Nếu cá nhân sử dụng hóa đơn của cơ quan thuế, doanh thu sẽ căn cứ trên cả doanh thu khoán và doanh thu trên hóa đơn.

Tỷ lệ thuế tính trên doanh thu theo ngành nghề

3

STT Ngành, nghề kinh doanh Tỷ lệ thuế GTGT Tỷ lệ thuế TNCN 1 Phân phối, cung cấp hàng hóa 1% 0,5% 2 Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu 5% 2% Sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu 3% 1,5% 4 Hoạt động kinh doanh khác 2% 1%

Thời điểm xác định doanh thu và thời hạn nộp hồ sơ

• Doanh thu khoán: Xác định từ ngày 20/11 đến ngày 15/12 của năm trước năm tính thuế. Với hộ mới kinh doanh hoặc thay đổi quy mô, thực hiện trong vòng 10 ngày kể từ khi bắt đầu hoặc thay đổi.
• Doanh thu theo hóa đơn: Căn cứ thời điểm chuyển giao quyền sở hữu (đối với hàng hóa) hoặc thời điểm hoàn thành dịch vụ/nghiệm thu công trình (đối với xây dựng, vận tải).
• Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế khoán: Theo Luật Quản lý thuế 2019, chậm nhất là ngày 15/12 của năm trước liền kề. Trường hợp mới kinh doanh, chậm nhất là 10 ngày kể từ ngày bắt đầu hoạt động.

Phương pháp tính thuế theo từng lần phát sinh

Đối với các cá nhân không có địa điểm kinh doanh cố định hoặc hoạt động không thường xuyên, áp dụng phương pháp nộp thuế theo từng lần phát sinh (theo Điều 3 Thông tư 92/2015/TT-BTC).

Đối tượng áp dụng

• Cá nhân cư trú có phát sinh doanh thu kinh doanh ngoài lãnh thổ Việt Nam.
• Cá nhân kinh doanh không thường xuyên và không có địa điểm kinh doanh cố định (như cửa hàng, nhà xưởng, kho bãi...).
• Cá nhân hợp tác kinh doanh với tổ chức mà xác định được doanh thu riêng.

Cách tính thuế

Nguyên tắc tính tương tự như phương pháp khoán, sử dụng Doanh thu tính thuế và Tỷ lệ thuế theo từng ngành nghề tương ứng để xác định số thuế GTGT và TNCN phải nộp cho mỗi lần phát sinh giao dịch.

Nghĩa vụ về lệ phí môn bài

Bên cạnh thuế GTGT và TNCN, hộ kinh doanh cần lưu ý nghĩa vụ về lệ phí môn bài. Theo Nghị định số 22/2020/NĐ-CP, các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân lần đầu ra hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ được miễn lệ phí môn bài trong năm đầu tiên thành lập (từ ngày 01/01 đến 31/12).

Việc nắm rõ các quy định về phương pháp tính thuế và thời hạn kê khai không chỉ giúp cá nhân kinh doanh tránh được các rủi ro pháp lý mà còn tối ưu hóa chi phí vận hành trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh.