Giấy chứng nhận đầu tư của doanh nghiệp chế xuất

Việc thành lập doanh nghiệp chế xuất đòi hỏi các điều kiện khắt khe hơn so với mô hình doanh nghiệp thông thường. Điều này xuất phát từ tính chất đặc thù của loại hình kinh doanh gắn liền với khu phi thuế quan và hoạt động xuất khẩu. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về khái niệm, điều kiện thành lập, quy trình cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cũng như các chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp chế xuất theo quy định pháp luật.

Khái niệm doanh nghiệp chế xuất

Doanh nghiệp chế xuất (thường được gọi là EPE - Export Processing Enterprise) là loại hình doanh nghiệp hoạt động trong khu chế xuất hoặc có chức năng sản xuất hàng hóa chuyên dụng để xuất khẩu. Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 35/2022/NĐ-CP, khu chế xuất là một bộ phận của khu công nghiệp, được ngăn cách với khu vực bên ngoài theo quy định áp dụng đối với khu phi thuế quan theo pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.

Hiểu một cách đơn giản, doanh nghiệp chế xuất có thể nằm trong khu chế xuất (được ngăn cách vật lý) hoặc là các doanh nghiệp hoạt động trong khu công nghiệp, khu kinh tế nhưng chuyên sản xuất sản phẩm để xuất khẩu ra nước ngoài và tuân thủ các quy định về quản lý hải quan tương tự như khu phi thuế quan.

Điều kiện thành lập doanh nghiệp chế xuất

Để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và hoạt động dưới hình thức doanh nghiệp chế xuất, nhà đầu tư cần đáp ứng các điều kiện cơ bản sau:

• Hạch toán độc lập: Khi thực hiện các hoạt động mua bán hàng hóa và các dịch vụ liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa tại thị trường Việt Nam, doanh nghiệp phải mở sổ kế toán và hạch toán riêng doanh thu.
• Tỷ lệ xuất khẩu: Hàng hóa sản xuất tại doanh nghiệp chế xuất về nguyên tắc phải được xuất khẩu 100% ra nước ngoài.
• Quản lý hàng hóa và khu vực lưu trữ: Doanh nghiệp phải bố trí khu vực lưu giữ hàng hóa phục vụ hoạt động mua bán tại thị trường nội địa tách biệt hoàn toàn với khu vực lưu giữ nguyên liệu, vật tư phục vụ sản xuất. Trong trường hợp không thể tách biệt trong cùng một địa điểm, doanh nghiệp có thể thành lập chi nhánh riêng nằm ngoài khu chế xuất để thực hiện hoạt động này.
• Kiểm soát hải quan: Doanh nghiệp phải đảm bảo đầy đủ các điều kiện về kiểm tra, giám sát của cơ quan Hải quan và các cơ quan chức năng liên quan; đồng thời phải có văn bản chấp thuận thành lập từ cơ quan Hải quan.
• Ưu đãi thuế đặc thù: Theo quy định tại Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, hàng hóa sản xuất, gia công, tái chế tại khu phi thuế quan không sử dụng nguyên liệu nhập khẩu từ nước ngoài khi đưa vào thị trường trong nước sẽ được áp dụng các chính sách miễn thuế cụ thể.

Quy trình cấp Giấy chứng nhận đầu tư và thành lập doanh nghiệp

Về bản chất, thủ tục thành lập doanh nghiệp chế xuất không khác biệt hoàn toàn so với khái quát về tổ chức lại doanh nghiệp hay các loại hình kinh doanh thông thường. Điểm khác biệt nằm ở địa điểm đặt trụ sở (trong khu chế xuất hoặc khu kinh tế) và thẩm quyền xử lý hồ sơ thuộc Ban quản lý các khu công nghiệp, khu kinh tế.

Quy trình cơ bản bao gồm các bước sau:

Bước 1: Đăng ký chủ trương đầu tư

Nhà đầu tư thực hiện đăng ký chủ trương đầu tư với Ủy ban nhân chế cấp tỉnh trong trường hợp dự án thuộc diện phải xin chấp thuận chủ trương, ví dụ như: dự án được Nhà nước giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá; dự án có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất hoặc dự án sử dụng công nghệ thuộc danh mục hạn chế chuyển giao.

Bước 2: Xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Căn cứ theo Ngh định số 31/2021/NĐ-CP, nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong các trường hợp:

• Dự án có vốn đầu tư từ nhà đầu tư nước ngoài.
• Dự án của tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ từ 51% vốn điều lệ trở lên hoặc có sự chi phối bởi các tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài tương ứng theo tỷ lệ quy định.

Bước 3: Thành lập doanh nghiệp và cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhà đầu tư tiến hành chuẩn bị hồ sơ để thực hiện thủ tục thành lập doanh nghiệp nhằm được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Bước 4: Công bố thông tin và khắc dấu

Doanh nghiệp có trách nhiệm đăng bố cáo thành lập trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Sau đó, thực hiện thủ tục đăng ký mẫu dấu doanh nghiệp qua mạng điện tử (nếu có nhu cầu) và thông báo mẫu dấu theo quy định pháp luật hiện hành. Doanh nghiệp được tự quyết định số lượng và hình thức con dấu trong phạm vi pháp luật cho phép.

Chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp chế xuất

Do đặc thù thúc đẩy xuất khẩu, doanh nghiệp chế xuất được hưởng nhiều chính sách ưu đãi về thuế và đất đai:

• Thuế thu nhập doanh nghiệp: Theo hướng dẫn tại Thông tư số 78/2014/TT-BTC, các dự án đầu tư mới có thể được hưởng thuế suất ưu đãi 17% trong vòng 10 năm. Ngoài ra, tùy vào điều kiện cụ thể, doanh nghiệp có thể được miễn thuế trong 02 năm đầu và giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm tiếp theo (trừ các trường hợp tại địa bàn không thuộc diện ưu đãi đặc biệt).
• Thuế xuất nhập khẩu: Quan hệ mua bán giữa khu chế xuất với nước ngoài được áp dụng cơ chế không chịu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
• Ưu đãi tiền thuê đất: Các dự án đầu tư phù hợp điều kiện có thể được hưởng chính sách miễn tiền thuê đất trong thời hạn nhất định (ví dụ 07 năm) theo quy định về đầu tư tại địa bàn ưu đãi.

Lưu ý về công tác kế toán tại doanh nghiệp chế xuất

Hệ thống kế toán của doanh nghiệp chế xuất thực hiện theo quy định chung nhưng cần lưu ý các đặc thù sau:

• Phải tách bạch rõ ràng giữa hoạt động sản xuất xuất khẩu và hoạt động mua bán hàng hóa với thị trường nội địa.
• Khi mua vật tư, văn phòng phẩm hoặc hàng tiêu dùng từ nội địa Việt Nam để phục vụ bộ máy quản lý, doanh nghiệp cần tuân thủ các quy định về thủ tục hải quan và thuế đối với hàng hóa từ thị trường trong nước đưa vào khu phi thuế quan.
• Việc thanh lý tài sản vào thị trường nội địa phải tuân thủ các quy định pháp luật về thương mại và đầu tư để đảm bảo không vi phạm các điều kiện của mô hình doanh nghiệp chế xuất.