Ngành logistics có ý nghĩa và tầm quan trọng trong nền kinh tế. Vậy doanh nghiệp logistics là gì?
Trong nền kinh tế hiện đại, ngành logistics đóng vai trò là mạch máu quan trọng, kết nối giữa sản xuất và tiêu dùng. Việc hiểu rõ bản chất của doanh nghiệp logistics không chỉ giúp các nhà quản lý tối ưu hóa quy trình vận hành mà còn giúp các chủ đầu tư đánh giá đúng tiềm năng phát triển của loại hình hình kinh doanh này.
Thuật ngữ "Logistics" có nguồn gốc từ sự kết hợp giữa "logis" và "stic", mang ý nghĩa về việc tính toán, tổ chức các hoạt động một cách hợp lý. Theo các định nghĩa chuyên ngành phổ biến, logistics là quá trình tổ chức cung ứng và thực hiện các dịch vụ đối với một hoạt động phức hợp. Điều này bao gồm việc lập kế hoạch, triển khai và kiểm soát dòng vận chuyển, lưu trữ hàng hóa từ điểm xuất phát đến điểm tiêu thụ cuối cùng.
Về mặt cấu trúc, hoạt động logistics thường xoay quanh ba mảng chính: kho bãi, giao nhận và vận chuyển. Công việc cụ thể của một đơn vị trong ngành này bao gồm quản lý hàng tồn kho, thực hiện giao nhận theo đơn đặt hàng, phân phối hàng hóa đến các đại lý và quản lý dòng tiền liên quan đến hàng hóa. Để vận hành hiệu quả, đội ngũ nhân sự cần có khả năng điều phối tốt, sự nhạy bén trong kinh doanh cùng các kỹ năng bổ trợ như ngoại ngữ, tin học và kỹ năng giao tiếp.
Do tính chất là một chuỗi các dịch vụ liên kết (từ làm thủ tục giấy tờ, đóng gói, dán nhãn đến lưu kho và phân phát), logistics không phải là một dịch vụ đơn lẻ. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý chuỗi cung ứng giúp giảm thiểu chi phí vận tải và chi phí chuẩn bị hàng hóa, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh này, việc hiểu rõ tổng quan về doanh thu của doanh nghiệp là yếu tố then chốt để đánh giá hiệu quả của các chuỗi dịch vụ này.
Từ đó, có thể định nghĩa: Doanh nghiệp logistics là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, trụ sở giao dịch, được thành lập hoặc đăng ký theo quy định pháp luật với mục đích kinh doanh các dịch vụ như: nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, làm thủ tục hải quan, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì và các dịch vụ liên quan đến hàng hóa khác nhằm thu lợi nhuận từ thù lao dịch vụ.
Khác với các loại hình doanh nghiệp sản xuất hay xây dựng vốn tập trung vào việc tạo ra sản phẩm vật chất, doanh nghiệp logistics hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực phân phối và lưu thông. Điều này dẫn đến những đặc điểm khác biệt cơ bản sau:
Doanh nghiệp logistics đóng vai trò là mắt xích tiếp nối quá trình sản xuất và tiêu dùng. Mục tiêu cốt lõ tồn tại của họ là đảm bảo sự liên tục của chuỗi cung ứng với thời gian nhanh nhất và chi phí thấp nhất. Một doanh nghiệp logistics chuyên nghiệp thường hướng tới nguyên tắc "7 đúng" (7 rights): cung cấp đúng sản phẩm, đúng khách hàng, đúng số lượng, đúng tình trạng, đúng địa điểm, đúng thời gian và với chi phí phù hợp.
Cơ cấu vốn của doanh nghiệp logistics có sự khác biệt rõ rệt so với các ngành công nghiệp khác. Vốn kinh doanh thường tập trung vào các tài sản phục vụ việc thực hiện dịch vụ như phương tiện vận tải, kho bãi và hàng hóa lưu thông. Trong đó, tài sản lưu động thường chiếm tỷ trọng rất lớn (có thể lên tới hơn 80% tổng tài sản). Đặc biệt, tính chất chu chuyển của tài sản lưu động trong ngành này diễn ra rất nhanh. Việc quản lý hiệu quả các trang thiết bị chuyên dụng là yếu tố quyết định đến năng lực tài chính của doanh nghiệp và hiệu quả kinh doanh lâu dài.
Chi phí trong doanh nghiệp logistics chủ yếu là chi phí lưu thông. Các khoản mục chiếm tỷ trọng lớn bao gồm: chi phí khấu hao tài sản, chi phí nhiên liệu và chi phí nhân công (tiền lương). Tùy vào quy mô và phạm vi kinh doanh mà cơ cấu này sẽ thay đổi. Việc kiểm soát chặt chẽ các nhóm chi phí lớn này là nhiệm vụ quan trọng của bộ phận quản lý nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.
Trong cơ chế thị trường, doanh nghiệp logistics phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt không chỉ giữa các đơn vị nội địa mà còn với các tập đoàn đa quốc gia. Để tồn tại, doanh nghiệp cần đóng vai trò là "hậu cần" đáng tin cậy, đảm bảo chất lượng dịch vụ đồng bộ và kịp thời.
Sản phẩm của doanh nghiệp logistics thực chất là sản phẩm phi vật chất (dịch vụ). Do đó, chất lượng dịch vụ khách hàng — từ khâu tiếp nhận yêu cầu đến việc xử lý các sự cố phát sinh — chính là yếu tố quyết định để giữ chân khách hàng cũ và thu hút khách hàng mới. Khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp có cơ hội liên kết với các đơn vị sản xuất, chế biến để hoàn thiện hóa quy trình phân phối quốc tế.
Đối với các nhà quản lý hoặc cố vấn pháp lý doanh nghiệp, việc nắm vững đặc thù hoạt động của ngành logistics sẽ giúp ích rất nhiều trong việc xây dựng các chiến lược quản trị rủi ro và thiết lập các hợp đồng dịch vụ vận chuyển, lưu kho chặt chẽ, phù hợp với thực tế biến động của thị trường hàng hóa toàn cầu.
